ΑΜΒΛΩΣΕΙΣ: Κοινωνική πραγματικότητα έναντι της οποίας δεν πρέπει να κλείνουμε τα μάτια

 Οι σκοπιμότητες, η ευθυνοφοβία και ο συντηρητισμός άφησαν την κοινωνία να στρουθοκαμηλίζει μπροστά σε ένα υπαρκτό ζήτημα 

Της Ελένης Κωνσταντίνου
Επιτέλους, μετά από τρία χρόνια καθυστέρησης, άρχισε στην Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων της Βουλής η συζήτηση ενός από τα πιο πολυσυζητημένα ζητήματα, αυτό των αμβλώσεων.

Στη χώρα μας, μέχρι σήμερα, η σχετική νομοθεσία που εφαρμόζεται επιτρέπει τις αμβλώσεις μόνο υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις: Όταν η εγκυμοσύνη έχει προκληθεί κατόπιν βιασμού, αν απειλείται η ζωή της μητέρας, ή αν το παιδί που θα γεννηθεί πάσχει από ανωμαλίες. Επίσης, ο νόμος σήμερα προβλέπει ποινές φυλάκισης μέχρι 14 χρόνια στον γιατρό που διενεργεί την έκτρωση και 7 χρόνια στη γυναίκα που υποβάλλεται στην έκτρωση ή στο πρόσωπο που την υποστηρίζει.
Ενώ η πρόταση νόμου εκκρεμούσε για συζήτηση στην Επιτροπή Νομικών (πριν μεταφερθεί στην Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων) ιδιαίτερη αίσθηση -και προπάντων κατακραυγή- είχε προκαλέσει η σύλληψη γυναίκας και του γιατρού της μετά που προχώρησαν σε διακοπή της εγκυμοσύνης, καθιστώντας έτσι επιτακτική την ανάγκη εκσυγχρονισμού της σχετικής νομοθεσίας.
Σήμερα φαίνεται ότι ο δρόμος για εκσυγχρονισμό μιας πεπαλαιωμένης νομοθεσίας έχει ανοίξει, ενώ από τις πρώτες τοποθετήσεις και των μελών της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, αλλά και της πλειοψηφίας των εμπλεκομένων, φαίνεται ότι η τροποποιητική πρόταση νόμου αντικρίζεται πολύ θετικά. Μάλιστα στόχος είναι να ολοκληρωθεί η συζήτηση το συντομότερο και μετά τις διακοπές της Βουλής το Πάσχα να οδηγηθεί για ψήφιση στην Ολομέλεια.
Συγκεκριμένα, η πρόταση προνοεί ότι μια άμβλωση θα επιτρέπεται εφόσον δεν έχουν συμπληρωθεί δώδεκα εβδομάδες εγκυμοσύνης, η εγκυμοσύνη είναι αποτέλεσμα βιασμού, σεξουαλικής κακοποίησης ανήλικης ή σεξουαλικής κακοποίησης γυναίκας με μειωμένο νοητικό, αιμομιξίας και -εφόσον δεν έχουν συμπληρωθεί δεκαεννέα εβδομάδες εγκυμοσύνης- έπειτα από γνωμοδότηση ιατρού ότι έχουν διαπιστωθεί από προγεννητική διάγνωση ενδείξεις σοβαρής ανωμαλίας του εμβρύου που επάγονται στη γέννηση παθολογικού νεογνού. Επίσης έπειτα από γνωμοδότηση γιατρού ότι υπάρχει αναπότρεπτος κίνδυνος για τη ζωή της εγκύου ή κίνδυνος σοβαρής και διαρκούς βλάβης της σωματικής ή ψυχικής υγείας αυτής και μετά από γνωμοδότηση γιατρού ότι πρόκειται για περίπτωση πολλαπλής κύησης, στην οποία πρέπει να τερματιστεί η κύηση αριθμού εμβρύων, εφόσον η συνέχιση της κύησης αυτών κρίνεται επικίνδυνη για τη βιωσιμότητα του συνόλου των εμβρύων.
Πλέον, όπως έχει τονιστεί, το ζήτημα των αμβλώσεων θα πρέπει να αντιμετωπιστεί και στην Κύπρο με σοβαρότητα και υπευθυνότητα χωρίς προκαταλήψεις, αναγνωρίζοντας ότι αποτελεί ήδη μια κοινωνική πραγματικότητα έναντι της οποίας δεν πρέπει να κλείνουμε τα μάτια. Οι αμβλώσεις αποτελούν ένα υπαρκτό κοινωνικό ζήτημα με προεκτάσεις και συνέπειες στη ζωή, την υγεία και τα δικαιώματα πολλών γυναικών.
Για το λόγο αυτό το θέμα πρέπει να ρυθμιστεί με βάση τις νέες κοινωνικές αντιλήψεις και συνθήκες, ώστε να εναρμονιστεί με το νέο θεσμικό πλαίσιο για την ισότητα των φύλων και τα σεξουαλικά και αναπαραγωγικά δικαιώματα των γυναικών. Την ίδια ώρα, όπως έχει διαφανεί, η σεξουαλική δραστηριότητα στη χώρα μας δυστυχώς δεν συνοδεύεται με επαρκείς γνώσεις σε ζητήματα σεξουαλικής υγείας και αντισύλληψης.
Παράλληλα διεθνείς εκθέσεις έχουν δείξει πως στις χώρες όπου υπήρχαν αυστηρές νομοθεσίες ο αριθμός των αμβλώσεων δεν παρουσιαζόταν μειωμένος.

Η αυστηρότητα του νόμου δεν σημαίνει και αποτελεσματικότητά του
Προβληματισμός γυναικολόγων – μαιευτήρων

Σε γενικές γραμμές, με τις τροποποιήσεις συμφωνεί και το Δ.Σ. της Παγκύπριας Γυναικολογικής και Μαιευτικής Εταιρείας. Ωστόσο θέτει προς προβληματισμό το γεγονός ότι θα πρέπει πάντα, πριν προχωρήσει οποιοσδήποτε γιατρός σε τερματισμό εγκυμοσύνης, να γίνεται εκτενής ενημέρωση της γυναίκας για τους κινδύνους που μπορεί να φέρει στη γενική της υγεία και ειδικά στη μελλοντική αναπαραγωγική της ικανότητα ο τερματισμός μιας εγκυμοσύνης.
Την ίδια ώρα, όπως τονίζεται, θα πρέπει να δοθεί προτεραιότητα από το κράτος και την κοινωνία στην ενημέρωση όλων των ηλικιών, και ειδικά των νεαρών, σε θέματα αντισύλληψης, διαφυλικών σχέσεων και γενικά την αναπαραγωγική υγεία των δύο φύλων. Άλλωστε, όπως ομολόγησε η πρόεδρος της Γυναικολογικής και Μαιευτικής Εταιρείας Δρ Ελισσαίου, υπάρχει μεγάλη άγνοια μεταξύ των εφήβων για το σώμα τους και τις μεθόδους αντισύλληψης.
Το συμφέρον του παιδιού
Από την πλευρά της η Επίτροπος Νομοθεσίας και Προστασίας Δικαιωμάτων του Παιδιού, Λήδα Κουρσουμπά, τονίζει πως, πέραν των προγραμμάτων που εφαρμόζει σήμερα το ΥΠΠ, μια επιστημονικά θεμελιωμένη και παιδαγωγικά προσαρμοσμένη σεξουαλική διαπαιδαγώγηση, η οποία να ενσωματώνεται σε όλο το φάσμα του Αναλυτικού Προγράμματος, από την προσχολική ακόμα ηλικία, εξυπηρετεί και διασφαλίζει το συμφέρον του παιδιού. Αναφέρει, ακόμη, ότι σε χώρες όπου συμβαίνει αυτό είναι πολύ χαμηλότερα τα ποσοστά αμβλώσεων. Θέση της παραμένει πως κάθε παιδί έχει δικαίωμα σε σεξουαλική διαπαιδαγώγηση στο πλαίσιο του εκπαιδευτικού συστήματος, η οποία να το βοηθά και να το προετοιμάζει για την ενήλικη ζωή του, υπό συνθήκες που το προστατεύουν και του παρέχουν την απαραίτητη γνώση και ενημέρωση.

Η νέα Επίτροπος παραπέμπει στην προκάτοχό της
Σε ό,τι αφορά τη θέση της Επιτρόπου Διοικήσεως και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, έγινε αναφορά στην ήδη καταγραμμένη θέση της πρώην Επιτρόπου Ελίζας Σαββίδου από το 2015, η οποία ερευνώντας το όλο θέμα είχε σημειώσει, μεταξύ άλλων, την πλήρη απουσία στατιστικών στοιχείων όσον αφορά τον αριθμό των εκτρώσεων που τελούνται στην Κύπρο και τα ειδικότερα στοιχεία (ηλικία, εθνική καταγωγή, οικογενειακή κατάσταση κ.ά.) Στο ίδιο συμπέρασμα αλλά και σε άλλες ενδιαφέρουσες παρατηρήσεις κατέληξε και ο Κυπριακός Σύνδεσμος Οικογενειακού Προγραμματισμού μετά τη διενέργεια έρευνας για την ανάλυση της υφιστάμενης κατάστασης όσον αφορά τη «Σεξουαλική και Αναπαραγωγική Υγεία και Δικαιώματα των Εφήβων στην Κύπρο».
Λόγω της απουσίας συστημάτων καταγραφής των αμβλώσεων, της χρήσης αντισυλληπτικών μεθόδων και των ανεπιθύμητων εφηβικών κυήσεων είναι δύσκολο να εντοπίσει κανείς τι συμβαίνει στην Κύπρο, αν και εύκολο να αγνοήσει κανείς το ζήτημα ή να προσποιηθεί ότι δεν υπάρχει ζήτημα. Η εικόνα που σχηματίζεται από τα στοιχεία που συγκεντρώνονται από άλλες πηγές καταδεικνύει ότι η έναρξη της σεξουαλικής δραστηριότητας στην Κύπρο εμφανίζεται γύρω στην ηλικία των 16 με 18 ετών, όμως οι έφηβοι γνωρίζουν πολύ λίγα για την αντισύλληψη και δεν χρησιμοποιούν συστηματικά αντισύλληψη και/ή την θεωρούν αμαρτία.
Τα μόνα επίσημα στοιχεία που συγκεντρώνει η κυπριακή κυβέρνηση για την εφηβική εγκυμοσύνη είναι το ποσοστό των γεννήσεων μεταξύ των εφήβων, το οποίο ανέρχεται σε 5,5 ανά 1.000 γυναίκες ηλικίας 15 – 19 ετών (στοιχεία από το 2011) και το οποίο σε σύγκριση με τις άλλες 20 χώρες του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΟΧ) είναι για την ακρίβεια το τέταρτο χαμηλότερο.

Η ίδια η ζωή αναθεωρεί μια πεπαλαιωμένη νομοθεσία

 

Συνοπτικά, δεν υπάρχουν στοιχεία για τις αμβλώσεις στην Κύπρο. Τα λίγα στοιχεία για τη χρήση αντισυλληπτικών μέτρων δείχνουν ότι οι έφηβοι έχουν σοβαρούς περιορισμούς στην πρόσβαση και τη χρήση αντισυλληπτικών μέτρων, αλλά το ποσοστό των γεννήσεων μεταξύ των εφήβων είναι το τέταρτο χαμηλότερο στον ΕΟΧ.
Αυτό σημαίνει ότι, αντίθετα από τα στοιχεία, οι έφηβοι στην Κύπρο δεν έχουν σεξουαλικές επαφές ή, αν έχουν, χρησιμοποιούν αντισύλληψη πολύ περισσότερο από ό,τι καταδεικνύουν οι μελέτες, ή ότι υπάρχει αρκετά υψηλό ποσοστό αμβλώσεων σε αυτή την ηλικιακή ομάδα.
Την ίδια ώρα η Επίτροπος είχε αναφέρει πως η επιτρεπτική αλλά ταυτόχρονα περιοριστική νομοθεσία για τις αμβλώσεις στην Κύπρο προσφέρει ένα μεγάλο παράθυρο πρόσβασης στις αμβλώσεις, το οποίο καθιστά εφικτή την άμβλωση (ως πρακτική) αρκετά συχνά, ενώ η άμβλωση (ως ζήτημα) παραμένει εκτός δημόσιας συζήτησης, ώστε το στίγμα να συνεχίσει να αποδίδεται στα άτομα αντί στο κοινωνικό περιβάλλον, το οποίο ενέχεται ξεκάθαρα. Επίσης η Επίτροπος είχε αναφέρει πως ο νομοθέτης θα πρέπει άμεσα να συνεκτιμήσει τόσο το δικαίωμα της γυναίκας να αναπτύσσει ελεύθερα την προσωπικότητά της όσο και το δικαίωμά της για ιδιωτική ζωή, αναγνωρίζοντας ένα χώρο και χρόνο εντός του οποίου ο κάθε άνθρωπος δρα και εκδηλώνει την ατομικότητά του, ελεύθερος από επεμβάσεις τρίτων.

 

Εκκλησία και μεσαιωνικές αντιλήψεις



Η θέση της Εκκλησίας είναι ξεκάθαρη στο ζήτημα των αμβλώσεων, αφού πάντα καταδίκαζε και απαγόρευε την άμβλωση, ταυτίζοντάς την με φόνο. Σε σχετικό υπόμνημα της Ιεράς Συνόδου με αφορμή τη σημερινή συζήτηση σημειώνεται, μεταξύ άλλων, πως για την Εκκλησία η ζωή ξεκινά με τη σύλληψη. Επίσης αναφέρει ότι η πρόνοια της πρότασης νόμου «…να διασφαλιστεί το αναφαίρετο δικαίωμα της γυναίκας να αποφασίζει για το ζήτημα αυτό» δεν μπορεί να γίνει δεκτή από την Εκκλησία. Προσθέτει ακόμη ότι για την Εκκλησία η εγκυμοσύνη δεν αναφέρεται μόνο στη γυναίκα και στο σώμα της, αλλά αν κάποιος έχει εξουσία πάνω στο κυοφορούμενο, αυτός δεν είναι ούτε η μητέρα ούτε ο πατέρας αλλά ο Θεός.
Ακόμη, η Εκκλησία δεν μπορεί να δεχθεί ούτε τις περιπτώσεις διακοπής εγκυμοσύνης λόγω διάγνωσης σοβαρής ανωμαλίας του εμβρύου ή λόγω βιασμού.
Στην δε περίπτωση της ύπαρξης αναπότρεπτου κινδύνου για τη ζωή της εγκύου σημειώνεται πως η ορθόδοξη παράδοση, όταν υπάρχει πραγματικά το δίλημμα, δίνει το βάρος της επιλογής στη μητέρα. Τέλος, η Εκκλησία συναινεί στην επιλογή «του λιγότερου κακού» και στις περιπτώσεις πολλαπλής κύησης, ιδιαίτερα όταν αυτές προήλθαν από ορμονοθεραπεία, αφού στην περίπτωση της εξωσωματικής προτρέπει από πριν τη γονιμοποίηση το πολύ τριών ωαρίων.

Σχολιάστε

Σχόλια | Τα σχόλια αντιπροσωπεύουν την προσωπική γνώμη των συγγραφέων τους και μόνο. Μη κόσμια ή/και προσβλητικά σχόλια θα διαγράφονται.