Δεν αγοράζεται η ζωή, χαρίζεται…

4330

unnamed

Δεκάδες άτομα βοηθούνται κάθε χρόνο από το αρχείο μυελού των οστών του Καραϊσκάκειου Ιδρύματος

Τη ζωή δεν μπορούμε να την αγοράσουμε. Μπορούμε όμως να την χαρίσουμε. Είναι χιλιάδες τα παραδείγματα συνανθρώπων μας που έδωσαν και πήραν ζωή μέσω της μεταμόσχευσης μυελού των οστών. “Ευχαριστώ τον Θεό που υπάρχουν άνθρωποι όπως εσένα, που δεν διστάζουν να ταλαιπωρούνται για να βοηθήσουν κάποιους σαν και μένα. Κάτι τέτοιο με γεμίζει με ελπίδα και δύναμη για το μέλλον…” λέει ένας ασθενής γράφοντας στον άγνωστο/η δότη που του έδωσε ζωή. Πολλές φορές οι λέξεις αποδεικνύονται λίγες για να εκφράσουν το ευχαριστώ του λήπτη προς τον δότη, του δότη προς τον λήπτη. Μια τέλεια συμμαχία για τη ζωή από άνθρωπο σε άνθρωπο. Μια “συμμαχία” ικανή να κινήσει τον εφιάλτη της λευχαιμίας, τόσο ισχυρή που μπορεί να “τσακίσει” το θάνατο.

Της Μαρίνας Κουμάστα

Κάθε χρόνο χιλιάδες συνάνθρωποί μας, μεταξύ των οποίων και πολλά παιδιά, καλούνται να αντιμετωπίσουν κάποια ασθένεια του αίματος, όπως η λευχαιμία, το λέμφωμα και άλλα κληρονομικά αιματολογικά νοσήματα. Μερικοί από τους ασθενείς αυτούς μπορεί να θεραπευτούν με χημειοθεραπεία ή και ακτινοθεραπεία χωρίς να χρειαστούν περαιτέρω θεραπεία. Το Κυπριακό Αρχείο Δοτών Μυελού των Οστών του Καραϊσκάκειου Ιδρύματος δημιουργήθηκε και λειτουργεί με σκοπό να βοηθήσει στη διαδικασία εξεύρεσης του καταλληλότερου ιστοσυμβατού δότη για τους ασθενείς με λευχαιμία ή άλλες αιματολογικές κακοήθεις ή παθήσεις. Ένα έργο που συνδυάζει την ανθρωπιά με την επιστήμη. Μόνο το 2016 έχουν δοθεί 37 μοσχεύματα σε 13 διαφορετικές χώρες. Χιλιάδες οι καταγεγραμμένοι δότες στο αρχείο του Ιδρύματος. Μια ακόμη απόδειξη ότι ως λαός μπορούμε να υπερηφανευόμαστε για την ανθρωπιά μας, για τη φιλευσπλαχνία και τα αλτρουιστικά μας αισθήματα. Αφορμή της ίδρυσης του Καραϊσκάκειου, άλλωστε, στάθηκε η μάχη που έδωσαν κατά της λευχαιμίας ο Γιάννης Τριταίος, η Άννα Γεωργίου από το Λονδίνο και ο πεντάχρονος Ανδρέας Καραϊσκάκης από την Κύπρο, οι οποίοι ύστερα από απεγνωσμένες προσπάθειες για εξεύρεση ιστοσυμβατού δότη, έχασαν τη μάχη για τη ζωή. Ονομάστηκε “Καραϊσκάκειο” στη μνήμη του Ανδρέα Καραϊσκάκη, αφού μετά το θάνατό του, η οικογένειά του δώρισε στο Υπουργείο Υγείας το ποσό που είχε μαζέψει μετά από έρανο για τη μεταμόσχευση μυελού των οστών του παιδιού τους με την υπόσχεση να δημιουργηθεί στην Κύπρο ένα Αρχείο Εθελοντών Δοτών Μυελού των Οστών.

“Χάρη στην ανθρωπιά και τη γενναιοδωρία σου μπορώ να χαίρομαι το πολύτιμο δώρο της ζωής… Τα λόγια είναι αδύναμα και ανίκανα να εκφράσουν την ευγνωμοσύνη μου για σένα”

Το μεγαλύτερο αρχείο κατ’ αναλογία πληθυσμού
Από το 1995 οπότε και δημιουργήθηκε το αρχείο δοτών, το Καραϊσκάκειο Ίδρυμα διατελεί σπουδαίο επιστημονικό έργο. Είναι ύστερα από τις συντονισμένες προσπάθειες του Ιδρύματος που το αρχείο δοτών μυελού των οστών της Κύπρου είναι το μεγαλύτερο σε αναλογία πληθυσμού ανά το παγκόσμιο με τους εγγεγραμμένους εθελοντές δότες να ξεπερνούν τις 161.000 -ανάμεσα τους και 20.000 Τουρκοκύπριοι.

Παράλληλα όμως με την προσπάθεια επέκτασης του αρχείου δοτών μυελού των οστών το Ίδρυμα δημιούργησε κι ένα άλλο αρχείο εξίσου σημαντικό: Το δημόσιο αρχείο Αίματος Ομφάλιου Λώρου το οποίο, σύμφωνα με τον διευθυντή του Ιδρύματος Δρ Παύλο Κωστέα, κατάφερε να αποθηκεύσει περισσότερες από 3.000 μονάδες αίματος ομφάλιου λώρου και μέχρι σήμερα χάρισε 9 μοσχεύματα αίματος ομφάλιου λώρου σε πέντε διαφορετικές χώρες. «Ξεκινήσαμε δημιουργώντας ένα αρχείο δοτών για να μπορούμε να βρίσκουμε συμβατό δότη για τον ασθενή. Σήμερα προσφέρουμε μια ολοκληρωμένη προσέγγιση στην αντιμετώπιση των ασθενών. Από τη μελέτη της αιματολογικής κακοήθειας μέχρι την αναζήτηση δότη. Ένα δείγμα ύποπτο έρχεται πρώτα στο Καραϊσκάκειο Ίδρυμα, όπου γίνεται η αρχική διαγνωστική επεξεργασία. Εάν τα αποτελέσματα καταδείξουν μια λευχαιμία τότε αρχίζει από το Κέντρο η αναζήτηση δότη…» λέει χαρακτηριστικά ο διευθυντής του Κέντρου. Στο Καραϊσκάκειο διενεργούνται και όλες οι εξειδικευμένες εξετάσεις. Αυτές που θα βοηθήσουν στον εντοπισμό των γενετικών ανωμαλιών που χαρακτηρίζουν το κάθε είδος της λευχαιμίας για να χορηγηθεί στον ασθενή η κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή, καθώς και αυτές οι οποίες θα καταδείξουν την ανταπόκριση του ασθενή στη θεραπεία.

“Αν και δεν σε γνωρίζω, σε νιώθω σαν κάτι περισσότερο από συγγενή μου διότι στις φλέβες μας ρέει το ίδιο αίμα. Αν είμαι ακόμη εδώ με τους αγαπημένους μου, το οφείλω σε σένα”

Διόλου εύκολη υπόθεση…
Δυστυχώς τα πράγματα δεν είναι πάντοτε εύκολα, λέει ο Δρ Κωστέας. Δεν υπάρχει πάντοτε ιστοσυμβατός δότης από την οικογένεια του ασθενή γι’ αυτό και η αναζήτηση επεκτείνεται -πολλές φορές- στο εξωτερικό. Πρόκειται για μια παγκόσμια συμμαχία. Πέρα από 20 εκ. δότες είναι καταγεγραμμένοι σε ένα διεθνές αρχείο στο οποίο το Καραϊσκάκειο Ίδρυμα έχει συνεχή πρόσβαση. «Δεν είναι λίγοι οι συμπατριώτες μας που δέχθηκαν μόσχευμα από Γερμανία, Αυστραλία και από άλλες χώρες του εξωτερικού», αναφέρει ο κ. Κωστέας για να προσθέσει ότι και αρκετοί Κύπριοι έδωσαν μόσχευμα σε ασθενείς του εξωτερικού. Σε σχέση με την ιστοσυμβατότητα μεταξύ Κυπρίων, ο κ. Κωστέας υπογραμμίζει ότι οι Κύπριοι έχουν πολύ ανομοιογενές γενετικό υλικό λόγω της της ιστορίας της Κύπρου. Αυτό καθιστά την εξεύρεση ενός δότη πολύ δύσκολη παρά το γεγονός ότι έχουμε το μεγαλύτερο αρχείο δοτών ανά πληθυσμό. Η δε αύξηση των μεικτών γάμων στην Κύπρο, σύμφωνα με τον κ. Κωστέα, επίσης δυσκολεύει την εξεύρεση συμβατού δότη για τα παιδιά που προέρχονται από τέτοιους γάμους. «Όσο πιο μακρινή γεωγραφικά και ιστορικά είναι μια χώρα από μια άλλη, τόσο πιο δύσκολο είναι να εντοπίσεις παρόμοιους ιστικούς τύπους με τους καινούργιους που δημιουργούνται και η πιθανότητα ιστοσυμβατότητας είναι εξαιρετικά δύσκολη», αναφέρει.

Μειώθηκαν σήμερα οι πιθανότητες
Παλαιότερα, λέει ο κ. Κωστέας, κύρια πηγή συμβατού δότη για έναν ασθενή ήταν η οικογένεια. Σήμερα, δυστυχώς, πολύ λίγοι ασθενείς μας βρίσκουν δότη από την οικογένειά τους, γιατί τα περισσότερα παιδιά δεν έχουν αδέλφια ή έχουν ένα. «Οι ενήλικες ασθενείς μας -στο 40% τουλάχιστον- έχουν ένα συμβατό δότη», επισημαίνει για να συμπληρώσει όμως ότι η πιθανότητα εξεύρεσης δότη ενός παιδιού μέσα από την οικογένειά του περιορίζεται στις πλείστες των περιπτώσεων στο 25% (ένα αδελφάκι) ή χειρότερα στο μηδέν όταν δεν υπάρχουν αδέλφια.

“Αχ, μακάρι να σε γνώριζα. Το νιώθω ότι είσαι μια πολύ γλυκιά γυναίκα. Ειλικρινά σε ευχαριστώ για όλα. Κανονικά ένα βιβλίο θα έπρεπε να γράψω για σένα, για να σου πω χίλια ευχαριστώ”

Γερνάει το αρχείο…
Μπορεί το αρχείο δοτών μυελού των οστών που διατηρεί το Καραϊσκάκειο Ίδρυμα να είναι το μεγαλύτερο, κατ’ αναλογία πληθυσμού, ανά το παγκόσμιο όμως η προσπάθεια για ενίσχυσή του δεν μπορεί να σταματήσει, ιδιαίτερα τώρα που το αρχείο αυτό γερνά. «Οι μισοί εγγεγραμμένοι στο αρχείο εντάχθηκαν το 2000 όταν η ιστορία του “μικρού Ανδρέα” συγκίνησε το παγκύπριο. Το 2002 επίσης, η ιστορία ενός Τουρκοκύπριου κοριτσιού οδήγησε χιλιάδες Τουρκοκύπριους, 17.000 περίπου, στο αρχείο δοτών μυελού των οστών του Ιδρύματος». Το γεγονός ότι οι πιο πολλοί εθελοντές δότες γράφτηκαν ταυτόχρονα, γερνούν και ταυτόχρονα, ανέφερε ο κ. Κωστέας, σημειώνοντας ότι το 50% των εγγεγραμμένων δοτών βρίσκονται στο αρχείο για περισσότερα από 17 χρόνια. Αν το 2000 η μέση ηλικία ήταν τα 33 έτη, σήμερα η μέση ηλικία έχει φτάσει τα 50 έτη, περίπου. Επεσήμανε χαρακτηριστικά ότι στην ηλικία 35-45 ένας στους τρεις σήμερα είναι εθελοντής δότης, αντίθετα στην ηλικία 30 και κάτω μόνο ένας στους δέκα είναι δότης.

«Γίνεται μια πολύ έντονη προσπάθεια για εγγραφή νέων δοτών», είπε ο κ. Κωστέας υπογραμμίζοντας ότι το αρχείο αυτό θα πρέπει να διατηρείται σε επίπεδο που η μέση ηλικία να είναι τα 30-35 έτη.

Η δωρεά ζωής σε αριθμούς

  • Από το 2000-2016 έχουν δοθεί 368 μοσχεύματα μυελού των οστών σε 30 διαφορετικές χώρες (Ελλάδα, Ιταλία, Γερμανία, Αμερική, Ηνωμένο Βασίλειο, Ισραήλ, Ολλανδία, Πολωνία, Τουρκία, Σλοβακία, Νορβηγία, Πορτογαλία, Σουηδία, Ρουμανία, Νότιο Αφρική, Λιθουανία, Λίβανο, Βουλγαρία, Φινλανδία, Ιράν, Δανία, Κύπρο). Τα περισσότερα μοσχεύματα δόθηκαν σε Κύπριους ασθενείς είτε από Κύπρο ή ομογενείς που διαμένουν σε άλλες χώρες.
  • Το 2016 έχουν δοθεί 37 μοσχεύματα σε 13 διαφορετικές χώρες.
  • Δόθηκαν επίσης συνολικά 9 μοσχεύματα αίματος ομφάλιου λώρου σε 5 διαφορετικές χώρες. Τρία από αυτά δόθηκαν εντός του 2016.