Η ιστορική απόφαση του ΑΚΕΛ της 16ης Ιουνίου 1943

386

Αποτελεί ύψιστη τιμή για μια χώρα η συμμετοχή της στην καταπολέμηση του ναζισμού και του φασισμού.

Όπως σχεδόν όλες οι χώρες της Ευρώπης, έτσι και η Κύπρος που τελούσε υπό την βρετανική αποικιοκρατία έδωσε το δικό της μερίδιο σ’ αυτή την προσπάθεια αφού χιλιάδες κατατάχτηκαν στο στρατό για να πολεμήσουν τον φασισμό και το ναζισμό.

Ωστόσο στην Κύπρο υπήρξε η μοναδική περίπτωση όπου ένα κόμμα – και μάλιστα νεοϊδρυθέν – οργάνωσε συντονισμένη κατάταξη στελεχών και μελών του στο στρατό.

Το ξέσπασμα του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου βρήκε την Κύπρο κάτω από την Βρετανική αποικιοκρατία.

Με την είσοδο της Βρετανίας στον πόλεμο οι αποικιοκράτες χαλάρωσαν τα σκληρά μέτρα που εφάρμοσε η Παλμερική δικτατορία του Ρ. Πάλμερ και επέτρεψαν και τη δημιουργία κομμάτων.

Παράλληλα άρθηκαν μια σειρά από νόμους και διατάξεις που περιόριζαν τις πολιτικές και άλλες ελευθερίες των Κυπρίων.

Η ενέργεια των Βρετανών δεν ήταν καθόλου τυχαία αλλά αποσκοπούσε στο να κρατήσει τους Κύπριους με το μέρος τους.

Σημειώνεται ότι η χιτλερική προπαγάνδα μέσο ραδιοφώνου υποσχόταν ότι αν οι Κύπριοι συμβιβάζονταν μαζί τους, θα τους εξασφάλιζαν την ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα. Κι αυτό έκανε αρκετούς κύπριους να βλέπουν με καλό μάτι τον Χίτλερ και τη Γερμανία.

Οι Βρετανοί θορυβημένοι από αυτή την προπαγάνδα των Ναζιστών της Γερμανίας, αποφάσισαν να άρουν τα περιοριστικά μέτρα και να καλέσουν τους Κύπριους να καταταγούν στον Αγγλικό στρατό για να πολεμήσουν τον φασισμό.

Στο πρώτο τους κάλεσμα (1939) ανταποκρίθηκαν ελάχιστοι που στάληκαν να υπηρετήσουν κυρίως στην Αίγυπτο , Γαλλία και αλλού.

Το «Κυπριακό Σύνταγμα»
Τα πράγματα άλλαξαν δραματικά όταν η Ιταλία επιτέθηκε στην Ελλάδα τον Οκτώβριο του 1940. Ο αριθμός των Κυπρίων εθελοντών αυξάνεται με τη γερμανική επίθεση εναντίον της Ελλάδας τον Απρίλιο του 1941.

Οι καταταγέντες μετά την κατάταξη τους εκπαιδεύονταν στο στρατόπεδο των Πολεμιδιών.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του Παγκύπριου Συνδέσμου Πολεμιστών Β’ Παγκ. Πολέμου, συνολικά κατατάχθηκαν στο στρατό πάνω από είκοσι πέντε χιλιάδες Κύπριοι. Επίσης κατατάχθηκαν στον στρατό άλλες περίπου πέντε χιλιάδες Κύπριοι που διέμεναν στο εξωτερικό, Αγγλία, Αίγυπτο και ΗΠΑ.

Σύμφωνα και πάλι με τα στοιχεία, το 78,5% ήταν Ελληνικύπριοι, και το 21% Τουρκοκύπριοι, ενώ το υπόλοιπο 0,5% ήταν Μαρωνίτες, Αρμένιοι και Λατίνοι. (Στο ίδιο, σελ. 29).

Η στάση του Κ.Κ.Κ. και του ΑΚΕΛ
Υπάρχει μια συνεχής ιστορική διαστρέβλωση που ξεκίνησε από την πρώτη στιγμή που το ΑΚΕΛ αποφάσισε να στείλει οργανωμένα εθελοντές στον πόλεμο.
Αυτή η διαστρέβλωση στόχο έχει να μειώσει και να απαξιώσει την μοναδική οργανωμένη ενέργεια που έγινε στην Κύπρο την περίοδο εκείνη.

Όταν ξεκίνησε ο πόλεμος είναι αλήθεια ότι πολλοί, και αρκετών Κομουνιστικών Κομμάτων περιλαμβανομένων, δεν εκτίμησαν σωστά τα αίτια του πολέμου. Θεωρούσαν ορθά μεν, ότι επρόκειτο για ενδοϊμπεριαλιστική διαμάχη, αλλά δεν εκτίμησαν ότι η κατάσταση θα έπαιρνε τις διαστάσεις που πήρε.

Η στάση του Κ.Κ.Κ. και του ΑΚΕΛ (που εκείνο το διάστημα συνυπήρχαν) διαφοροποιήθηκε με την επίθεση της Ιταλίας εναντίον της Ελλάδας.
Το ίδιο συνέβηκε και με την πλειοψηφία των Κυπρίων, που όπως αναφέραμε προηγουμένως έβλεπαν με καλό μάτι τις διακηρύξεις των ναζιστών.

Τα ψέματα καταρρέουν
Μέσα στο αντικομουνιστικό πλαίσιο της εποχής, η δεξιά επιχείρησε από τότε να υποτιμήσει και να πλήξει τις ενέργειες του ΑΚΕΛ.
Τα ίδια θέματα που έθιγαν τότε οι δεξιές εφημερίδες, τα επαναφέρουν ακόμα και σήμερα όσοι εξακολουθούν να διαστρεβλώνουν την ιστορία.

Η πιο βασική θέση που προβάλλεται από αυτούς τους κύκλους είναι ότι το ΑΚΕΛ δεν τηρούσε αντιφασιστική στάση μέχρι τη στιγμή που η χιτλερική Γερμανία επιτέθηκε στη Σοβιετική Ένωση (22 Ιουνίου 1941).

Επαναλαμβάνεται επίσης το τετριμμένο επιχείρημα ότι η ιστορική απόφαση του κόμματος για κατάταξη των μελών του στον στρατό, λήφθηκε μετά την επίθεση εναντίον της ΕΣΣΔ.

Και τότε και τώρα οι κατήγοροι και διαστρεβλωτές της ιστορίας «ξεχνούν» ορισμένες βασικές παραμέτρους.

Ότι όταν ξεκινούσε ο πόλεμος (1939) δεν υπήρχε το ΑΚΕΛ αλλά μόνο το παράνομο και κατατρεγμένο Κ.Κ.Κ.

Ο αντιφασιστικός χαρακτήρας του ΑΚΕΛ
Το ΑΚΕΛ ιδρύθηκε τον Απρίλιο του 1941, δηλαδή μετά τη χιτλερική επίθεση εναντίον της Ελλάδας και μόλις δύο μήνες πριν την επίθεση κατά της ΕΣΣΔ.

Σε έγγραφο που αφορούσε την ίδρυση του κόμματος με ημερομηνία 14 Απριλίου 1941, στο 5ο σημείο αναφέρονταν τα ακόλουθα: «Η ιδρυτική Συνέλευσις αναφερθή εις το κρίσιμο των σημερινών καταστάσεων και έκρινεν ότι η σύστασις Κόμματος ως το «ΑΚΕΛ» με καθαρώς Δημοκρατικόν, Αντιφασιστικόν και Αντιχιτλερικόν χαρακτήρα, συνάδει πλήρως προς τον σημερινόν αγώνα κατά της απολυταρχίας και της βίας».
Συνεπώς από την πρώτη στιγμή το ΑΚΕΛ διακήρυξε τον αντιφασιστικό του χαρακτήρα.

Επιπρόσθετα θα πρέπει να σημειώσουμε ότι στον τύπο της εποχής δημοσιεύθηκαν αντιφασιστικά άρθρα στελεχών του κόμματος που αναφέρονταν στο καθήκον κατατρόπωσης του φασισμού και του ναζισμού, ενώ διοργανώθηκαν εκστρατείες διαφώτισης αλλά και εθελοντικής δουλειάς για το στήσιμο της αεράμυνας της Κύπρου.

Επομένως, το ΑΚΕΛ από την πρώτη στιγμή της ίδρυσης του καθόρισε τον αντιφασιστικό και αντιναζιστικό χαρακτήρα του και έμπρακτα απέδειξε αυτό τον χαρακτήρα.
Πρέπει επίσης να σημειώσουμε και τη διενέργεια εράνων προς υποστήριξη του ελληνικού λαού, ενέργειες οι οποίες παρεμποδίζονταν από την αποικιοκρατία σε συνεργασία με την κυπριακή Δεξιά.

Συνεπώς αν το ΑΚΕΛ έλαβε την απόφαση να πολεμήσει έμπρακτα το φασισμό μετά την επίθεση της Γερμανίας εναντίον της Σοβιετικής Ένωσης, τέτοια απόφαση θα μπορούσε να ληφθεί δύο μήνες μετά την ίδρυση του, όταν ο Χίτλερ επιτέθηκε στην ΕΣΣΔ. Επίσης, αν έτσι είχαν τα πράγματα, το ΑΚΕΛ θα έπρεπε να περίμενε την επίθεση εναντίον της Σοβιετικής Ένωσης για να αρχίσει να μιλά ενάντια στο φασισμό.
Κατά συνέπεια οι ισχυρισμοί της Δεξιάς προπαγάνδας δεν αντέχουν ούτε στην παραμικρή βάσανο της λογικής αλλά και των γεγονότων.

Ο λόγος της καθυστέρησης στη λήψη της απόφασης ήταν καθαρά πρακτικός.
Το ΑΚΕΛ γεννήθηκε τον Απρίλιο του 1941 μέσα από το παράνομο και κατατρεγμένο ΚΚΚ σε συνεργασία με παράγοντες της κεντροαριστεράς, ακόμα και της κεντροδεξιάς.

Για να μπορέσει να δράσει έπρεπε να οργανωθεί. Και όταν σήμερα όλοι γνωρίζουμε τις δυσκολίες σύστασης πολιτικού κόμματος στη σημερινή εποχή που παρέχει πολλές ευκολίες μέσω των μμε, των τηλεπικοινωνιών, των συγκοινωνιών κλπ, μπορεί εύκολα να το αντιληφθεί κάποιος, αν βέβαια το θέλει, τις δυσκολίες που υπήρχαν εκείνη την εποχή.

Το νέο κόμμα, λοιπόν, θα έπρεπε να οργανωθεί σε παγκύπριο επίπεδο για να μπορέσει να δράσει. Κι αυτό έγινε.

Ασφαλώς θα πρέπει να σημειώσουμε ότι ακόμα και πριν την ιστορική απόφαση της 16ης Ιουνίου 1943, πολλοί ΑΚΕΛιστές είχαν καταταγεί εθελοντικά στο Κυπριακό Σύνταγμα.

Βεβαίως το ερώτημα που κανένας δεν θέτει μέχρι σήμερα, είναι ποια στάση κράτησε η Δεξιά (η οποία ψέγει το ΑΚΕΛ ότι καθυστέρησε) εκείνη την περίοδο και τι έκανε προς την αντιφασιστική κατεύθυνση;
Και θα πρέπει να διερωτηθεί γιατί η Δεξιά παρεμπόδιζε τις αντιφαστιστικές εκδηλώσεις του ΑΚΕΛ σε συνεργασία με τους αποικιοκράτες, όπως έγινε με την ακύρωση καλλιτεχνικής εκδήλωσης στη Λάρνακα της οποίας τα έσοδα θα δίνονταν στον αγώνα του ελληνικού λαού.

Η ιστορική απόφαση της 16ης Ιουνίου 1943
Όταν λοιπόν το κόμμα ήταν έτοιμο, μετά από αρκετή σκέψη και οργανωτική δουλειά, εξέδωσε την απόφαση του για εθελοντική κατάταξη στο στρατό των μελών του.

Είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι το ΑΚΕΛ καλούσε τα μέλη του να καταταγούν στο στρατό «προς ενίσχυσιν του αγώνος δι’ απελευθέρωσιν της Ελλάδος από τη χιτλερική τυρρανίαν, απελευθέρωση των υπόδουλων χωρών και εξασφάλισιν του εθνικού πολιτικού και κοινωνικού μέλλοντος».

Αυτό το απόσπασμα από την ανακοίνωση, κονιορτοποιεί επίσης τις συκοφαντίες που διατυπώνονται ότι το ΑΚΕΛ δεν ενοχλήθηκε και δεν «συγκινήθηκε» από την φασιστική επίθεση εναντίον της Ελλάδας.

Το άλλο σημαντικό που πρέπει να σημειωθεί, ως κατακλείδα, είναι ότι από τα δεκαεπτά μέλη της Κεντρικής Επιτροπής του Κόμματος, έδωσαν το παράδειγμα για κατάταξη τα 11 μέλη.

Συμπερασματικά θα σημειώναμε ότι παρά τα όσα συκοφαντικά λέγονται, η ιστορία και τα ντοκουμέντα της είναι αποστομωτικά.

Όσο και αν επαναλαμβάνουν κάποιοι τα ψέματα που έμαθαν να λένε μια ζωή, δεν θα μπορέσουν να αλλάξουν την ιστορία.

Σημ. Οι φωτογραφίες λήφθηκαν από το βιβλίο του Μιχάλη Πουμουρή «Λαβωμένη Προσφορά».
ΛΕΖΑΝΤΕΣ
1. Εθελοντές του ΑΚΕΛ με τον εκπαιδευτή τους.

2. Αναμνηστική φωτογραφία εθελοντών που κατατάχθηκαν με τη σημαία του ΑΚΕΛ.

3. Εθελοντές της 16ης Ιουνίου από τη Λευκωσία.

4. Κύπριοι εθελοντές εξόριστοι στην έρημο της Αιγύπτου κάτω από το σύνθημα «Ζήτω η Ένωση Κυπρίων Αποστράτων».

 

Σχολιάστε

Σχόλια | Τα σχόλια αντιπροσωπεύουν την προσωπική γνώμη των συγγραφέων τους και μόνο. Μη κόσμια ή/και προσβλητικά σχόλια θα διαγράφονται.