Η Ιταλία στον δρόμο για τις εκλογές

206

Η Ιταλία είναι μέλος του G-8, είναι όμως και ο «μεγάλος ασθενής» της Ευρώπης

Η Ιταλία είναι μέλος  του G-8, είναι όμως και ο «μεγάλος ασθενής» της Ευρώπης. Η πιθανότητα πολιτικής κρίσης  σε μια χώρα που είναι «too big to fail» θα σημάνει την έναρξη νέα κρίσης στο ευρωπαϊκό γίγνεσθαι, αν και εφόσον τα εκλογικά αποτελέσματα οδηγήσουν σε κυβερνητικό  αδιέξοδο (νέες εκλογές , αδύναμη ή «τεχνική» κυβέρνηση).

Η χώρα είναι  βασικός πυλώνας του ΝΑΤΟ  και έχει πολύπλευρες εξωτερικές σχέσεις. Στην εγγύς εξωτερική πολιτική,  μειώθηκε η επιρροή της στη Μ. Ανατολή σε σχέση με το παρελθόν αλλά διατηρεί κάποιες δυνάμεις  στην περιοχή (Λίβανο, Παλαιστίνη, Συρία, Ιράκ).

Στην Β. Αφρική (προνομιακός της χώρος στο παρελθόν) ακολουθεί τους Γάλλους  (με Γερμανική συναίνεση) που έχουν υπό τον έλεγχο τους Μάλι, Τσάντ, Νίγηρα και Λιβύη, διεκδικώντας μερίδιο στα ενεργειακά αποθέματα της περιοχής. Σε υψηλό επίπεδο είναι οι σχέσεις της με την Αίγυπτο,  ενώ προσπαθεί να επανακτήσει στενές σχέσεις με το γεωστρατηγικής σημασίας  κέρας της  Α. Αφρικής (Αιθιοπία, Τζιμπουτί, Σομαλία) . Έντονη είναι επίσης η παρουσία της στα Βαλκάνια.

 Η χρόνια πολιτική νεοφιλελεύθερης λιτότητας εξαφάνισε τον βασικό πυλώνα ανάπτυξης της ιταλικής οικονομίας, τις ΜΜΕπιχειρήσεις. Η διπλή ύφεση, η ανεργία (επίσημα στο 12%, στην πραγματικότητα πολύ υψηλότερη και ειδικά στους νέους τριπλάσια ), το brain drain, η χαμηλή παραγωγικότητα , το τεράστιο δημόσιο χρέος που όλο αυξάνει (2,3 τρις και ΔΧ/ΑΕΠ= 133%) αποτελώντας το 20% του συνολικού χρέους της ΕΖ, το έλλειμμα (2,4%) στα  3.5 δις,  η χειροτέρευση των δομών του κοινωνικού κράτους και των υποδομών, το μεταναστευτικό, το πρεκαριάτο , ο «Job Act», η αύξηση του ποσοστού των χαμηλά αμειβόμενων εργαζομένων,  η πτώση των συμβάσεων αορίστου χρόνου (κατά 91% το 2016), η εκροή κεφαλαίων στο εξωτερικό, το πρόβλημα των κόκκινων δανείων, οι υποκεφαλαιοποιημένες τράπεζες, η διαφθορά και η διαπλοκή , η αύξηση του δημοκρατικού ελλείμματος είναι τα κύρια προβλήματα της  Όμορφης Χώρας (Bel Paese).
Συνεπώς, καμία έκπληξη δεν προκάλεσε η περυσινή ομιλία του Βίσκο, διοικητή της Τράπεζας της Ιταλίας , όταν δήλωνε, παρουσία του Ντράγκι, ότι «η Ιταλία περνάει τα χειρότερα χρόνια στην ιστορία της σε εποχή ειρήνης και ότι τα αποτελέσματα της  διπλής ύφεσης ήταν χειρότερα από εκείνα του κράχ του ’29 για τη χώρα. Τα μεγαλύτερα προβλήματα της χώρας είναι το Δημόσιο Χρέος , οι τράπεζες και η χαμηλή παραγωγικότητα και αυτά όχι μόνο εμποδίζουν κάθε προσπάθεια ανάπτυξης αλλά αφήνουν τρωτή τη χώρα στις χρηματοοικονομικές αναταράξεις». Τόνισε, επίσης, ότι η Ιταλία είναι για τις Βρυξέλλες μια χώρα υπό ειδική επιτήρηση.
Εκείνο όμως που δεν ανέφερε ο Βίσκο ήταν ότι η Ιταλία είναι θύμα, την τελευταία 20ετία,  της νεοφιλελεύθερης πολιτικοοικονομικής της ελίτ  και  του γερμανικού μερκαντιλισμού όπως αυτός εκφράστηκε, στη γραμμή Σόιμπλε-Μέρκελ και Ατζέντας 2010, μέσω του dumping μισθών και τιμών. Η κυβέρνηση Ρέντσι πιστή στις νεοφιλελεύθερες  επιταγές  επέτεινε τα προβλήματα. Μέχρι τώρα η ΕΚΤ με τα πολύ χαμηλά επιτόκια σώζει την Ιταλία, συντηρώντας την αξιολόγησή της σε ικανοποιητικά επίπεδα αλλά το πρόβλημα της ισχνής ανάπτυξης παραμένει σοβαρό. Αν σταματήσει η παρέμβαση της ΕΚΤ η Ιταλία θα χρειαστεί, μόνο για την επόμενη 3ετία ,επιπλέον 20 δις για την εξυπηρέτηση των δανειακών της υποχρεώσεων.
Αξιοσημείωτη είναι η αποιταλικοποίηση βασικών κλάδων της οικονομίας . Έγινε κυρίως μέσω παραχώρησης μεριδίων στο γαλλικό κεφάλαιο, το οποίο  τα  προηγούμενα χρόνια είχε εξαγοράσει μεγάλο κομμάτι στρατηγικών ιταλικών κλάδων στις τηλεπικοινωνίες ,στη μόδα, στις τράπεζες, στις ασφαλιστικές (Generali),στην ενέργεια και στα τρόφιμα. Η κινέζικη επίσης διείσδυση ξεκίνησε τέλη του 90 μέσω εξαγοράς μεριδίων εταιριών στο χρηματιστήριο του Μιλάνο και ολοκληρώθηκε με την αγορά του λιμανιού της Νάπολι , στο πλαίσιο του θαλάσσιου δρόμου του μεταξιού. Η στροφή του ιταλικού κεφαλαίου στις χώρες των Βαλκανίων και της Α. Ευρώπης  αφαίρεσε επενδύσεις και όξυνε την κρίση στη χώρα.
Τα στοιχεία  της  Oxfam για την ανισότητα στην  Ιταλία  είναι καταλυτικά. Στα μέσα του 2017, το πλουσιότερο 20% των Ιταλών κατείχε πάνω από το 66% του εθνικού καθαρού πλούτου, το επόμενο 20% το 18,8%, ενώ το φτωχότερο 60%  μόνο το 14,8%. Η σχετική έρευνα του δημοσκοπικού οργανισμού Demopolis  δείχνει ότι το 61% των Ιταλών βιώνει την αύξηση της ανισότητας στη χώρα. Το 2016, η Ιταλία κατέλαβε την εικοστή θέση σε 28 χώρες της ΕΕ για την εισοδηματική ανισότητα . Ανησυχητικά υψηλή είναι επίσης  η  βία εις βάρος των γυναικών (o νεολογισμός femminicidio δημιουργήθηκε από τους θανάτους γυναικών από ενδοοικογενειακή ή συντροφική βία)και  των ευάλωτων κοινωνικών ομάδων και ο αυξημένος ρατσισμός έναντι των μεταναστών.
Οι εκλογές πραγματοποιούνται σε μια συγκυρία όπου η οικονομία αυξάνει  σχετικά (1,6% για το ’17 και  1,5% για το ’18), αλλά το πραγματικό ΑΕΠ παραμένει σχεδόν 6% κάτω από τα επίπεδα προ κρίσης.
Το ιταλικό πολιτικό σύστημα είναι τριπολικό:  Η δεξιά των Μπερλουσκόνι (φόρτσα Ιτάλια) και Σαλβίνι (Λέγκα του Βορρά), το Δημοκρατικό Κόμμα του Ρέντσι και το Κίνημα 5 Αστέρων (M5S) του Γκρίλλο είναι οι μεγάλες πολιτικές δυνάμεις. Σε αυτό το κάδρο η Ιταλία βαδίζει προς τις εκλογές με νέο εκλογικό σύστημα (Rosatellum II). Πρόκειται για ένα μικτό σύστημα,  αναλογικό κατά 63% και πλειοψηφικό κατά 37%, με κατώτατο όριο εισόδου στο κοινοβούλιο το 3%. Ο νόμος ευνοεί τους μεγάλους συνασπισμούς για σταθερή κυβέρνηση.  Το εκλογικό τοπίο στην Ιταλία αρχίζει να διαμορφώνεται , αλλά είναι νωρίς για τελικά συμπεράσματα, εφόσον τα ιστορικά στοιχεία δείχνουν ότι το 1/3 των  ψηφοφόρων  αλλάζουν την προτίμησή τους ανά εκλογές, ενώ μεγάλο είναι το ποσοστό των αναποφάσιστων που επιλέγει κόμμα την τελευταία εβδομάδα. Η ιταλική Βουλή αποτελείται από 630 έδρες, συνεπώς για να σχηματιστεί κυβέρνηση χρειάζονται 315+1 έδρες και  ποσοστό στο 40%. Οριακά αν η διαφορά του πρώτου συνασπισμού από το δεύτερο είναι πάνω από 9% τότε υπάρχει πιθανότητα  πλειοψηφίας ακόμα και με 38-39%.  Η ιταλική Γερουσία αποτελείται από 315 έδρες (158 για πλειοψηφία).
Με βάση τις  δημοσκοπικές τάσεις του Δεκέμβρη και του Γενάρη παρατηρείται  :
1.       Mια σχετική άνοδο της δεξιάς  του Μπερλουσκόνι (Forza Italia 15-18%) ,του Σαλβίνι (Lega 12%-14%) της Μελόνι (Fratelli d’Italia  4,5-5%) και  του φιλομπερλουσκονικού Noi con l’Italia: 2% , συνολικά μεταξύ 34-38% ,  που προσεγγίζουν (266- 304 έδρες) αλλά δεν ακουμπάνε το μαγικό αριθμό των 315+1  εδρών. Οι μεταβολές στα ποσοστά των κομμάτων αφορά κυρίως ανακατανομές στη «δεξιά πολυκατοικία». Η δεξιά είναι ο μεγαλύτερος συνασπισμός  στην Ιταλία. Ο Μπερλουσκόνι , βασικός υπεύθυνος για την ιταλική κρίση, κατόρθωσε να είναι στο επίκεντρο της πολιτικής σκηνής  «φλερτάροντας» με όλους  για μετεκλογική συγκυβέρνηση.
Νεοφασίστες : Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η  άνοδος και η δράση των νεοφασιστικών ομάδων Forza Nuova του Φιόρε και CasaPound του Aντινόλφι,  που συμμετέχουν και  χρηματοδοτούνται από νεοφασιστικά δίκτυα του Ηνωμένου Βασιλείου και το Front National της Λε Πέν. Δεν πρόκειται να περάσουν το όριο του 3% αλλά η ενίσχυση τους είναι δεδομένη.
2.       Μια διατήρηση των δυνάμεων του M5S του Γκρίλλο,  στο 27-29% και 164-175 έδρες, που παραμένει πρώτο κόμμα. Επικεφαλής στην εκλογική μάχη ο Λουίτζι ντι Μάιο .Το M5S δεν έχει πλέον την αίγλη του αντισυστημικού κόμματος  των περασμένων χρόνων, όπου εύκολα άγγιζε δημοσκοπικά το 30%.  Η πρόσφατη αλλαγής στρατηγικής 180ο  για την Ευρώπη δίνει περιθώρια για δημιουργία κυβερνητικού συνασπισμού ( Η αρχική  θέση του ήταν σε γραμμή italexit). Το M5S εκτιμά πλέον ότι αποδυναμώθηκε ο γαλλογερμανικός άξονας και άρα θέλει να παραμείνει η Ιταλία στη ζώνη Ευρώ και μόνο σε ακραίες καταστάσεις  θα μπορούσε να γίνει δημοψήφισμα εξόδου. Αυτό που πλέον ζητάει είναι η μεγαλύτερη χαλαρότητα του Δημοσιονομικού Συμφώνου για τα ελλείμματα και το Δημόσιο Χρέος, ώστε να εφαρμόσει κοινωνική πολιτική.
3.       Μια μείωση του Δημοκρατικού Κόμματος (PD) του Ρέντσι (22-24%) και συνολικά των συμμάχων του (26-29%)% και 137-155 έδρες, οφειλόμενη κυρίως σε απώλειες προς τα αριστερά του, λόγω της αποχώρησης της αριστεράς του κόμματος (Μdp) και  από την αποχή. Το κόμμα πληρώνει τις κυβερνητικές επιλογές Ρέντσι για το αποτυχημένο περυσινό δημοψήφισμα, τον job act , τα λάθη στον τραπεζικό κλάδο, την ύφεση στην οικονομία και την ισχνή διαπραγματευτική δύναμη στο ευρωπαϊκό γίγνεσθαι. Ο Ρέντσι είναι αποφασισμένος να προχωρήσει σε κυβέρνηση συνεργασίας ακόμα και χωρίς τον ίδιο πρωθυπουργό. Η περίπτωση Τζεντιλόνι είναι ένα χαρτί σε αυτό το σενάριο εφόσον θεωρείται ο πιο δημοφιλής πολιτικός στη χώρα. Το εκλογικό μότο του, προς τα αριστερά και την αποχή, θα είναι η «χρήσιμη ψήφος» για τον κίνδυνο της δεξιάς κυβέρνησης, αλλά θα ήταν μάλλον θετικός στην συμμετοχή σε συγκυβέρνηση του κεντροαριστερού/αριστερού νέου σχήματος, Liberi e Uguali.
4.       Αριστερά
 Α) Στις 3/12 ιδρύθηκε το νέο κόμμα Liberi e Uguali (Ελεύθεροι και Ισοι ) αποτελούμενο από το Mdp των Μπερσάνι, Ντ’Αλεμα, Σπεράντζα,Ρόσσι, Σκόττο, το κίνημα Possibile του Πίππο Τσιβάττι  και την Sinistra Italiana του  Νικόλα Φρατοιάννι.  Επικεφαλής του νέου κόμματος, για τις εκλογές του ’18, είναι ο Πιέτρο Γκράσο, Πρόεδρος της Γερουσίας από το 2013. Στο νέο κόμμα συμμετέχει και η Πρόεδρος της Βουλής Λάουρα Μπολτρίνι. Στοχεύει σε ψήφους από το Δημοκρατικό Κόμμα,  από  το M5S αλλά κύρια από την αριστερή αποχή. Οι μέχρι τώρα μετρήσεις του δίνουν από 5,5-7,8% και περίπου25- 29 έδρες.  Εκλογικός στόχος τους να κινηθούν στο 7-10% ώστε να έχουν σοβαρή εκπροσώπηση σε Βουλή και Γερουσία.  Χωρίς δέσμευση σήμερα, αλλά με το Ρέντσι  εκτός πρωθυπουργίας, θα έβλεπε υπό όρους μια μετεκλογική κυβερνητική συμμαχία με το Δημοκρατικό Κόμμα αλλά και με το Μ5S.   Το κόμμα είναι ανταγωνιστικό έναντι του Δημοκρατικού Κόμματος και του M5S εφόσον  απευθύνεται στην κοινή τους αριστερή δεξαμενή ψήφων. Σήμερα, οι δυνάμεις που απαρτίζουν το νέο κόμμα έχουν 84 βουλευτές και γερουσιαστές, αλλά αν υποθέσουμε ότι το κόμμα θα κινηθεί γύρω στο 6-7% , τότε βάσει του εκλογικού νόμου δεν πρόκειται να εκλέξει συνολικά πάνω από 40. H αδυναμία σύνθεσης  των Liberi e Uguali με τα κινήματα των πολιτών και την Rifondazione Comunista θα αφαιρέσει κρίσιμες ψήφους από τα αριστερά.
 Β) Το Potere al Popolo, PaP (Eξουσία στο Λαό)με επικεφαλής την 37χρονη Βιόλα Καρόφαλο ακτιβίστρια του ενδιαφέροντος αριστερού κινήματος στη Νάπολι με έδρα το κοινωνικό κέντρο  «Je so pazzo» , που πρωτοστάτησε στην δημιουργία του συνασπισμού και έχει σχέσεις με τον αριστερό δήμαρχο  Λουίτζι Ντε Ματζίστρις.  Το PaP έχει ως κύρια δύναμη την  Rifondazione Comunista  του Μαουρίτσιο Ατσέρμπο , διάφορα κινήματα  ( No Tav, No Triv, No Mose) και κοινωνικά κέντρα,  μικρότερα κόμματα όπως το PCI του Αλμπορέσι, τους  τροτσκιστές της Αντικαπιταλιστικής Αριστεράς του Tουριλιάτο και του Eurostop του Κρεμάσκι και άλλες μικρότερες ομάδες.  Αναμένεται να κινηθεί στο κάτω του 1.5%, μακριά από το όριο εισόδου στη Βουλή (3%), αλλά η προοπτική τους είναι  η ανοικοδόμηση των δικτύων από την βάση και στοχεύει να πάρει  ψήφους από το M5S (ειδικά στο νότο) ,από την αποχή και από τους  Liberi e Uguali .
Αν  ένα συμπέρασμα βγαίνει από τις διεργασίες της αριστεράς στην Ιταλία (έχοντας την μεγάλη δεξαμενή των αριστερών ψηφοφόρων θα μπορούσε να κινηθεί σχετικά εύκολα άνω του 10% και να αποκτήσει ειδικό βάρος στην συγκυρία) είναι η αδυναμίας σύνθεσης της,  με αποτέλεσμα ο κόσμος της αριστεράς να διασπαστεί:  αντισυστημικά στο M5S γιατί δεν το εκφράζει αυτή η πραγματικότητα στην αριστερά, στο Δημοκρατικό Κόμμα για την χρήσιμη ψήφο, στους «Liberi e Uguali» ,  στο  Potere al Popolo ενώ ένα άλλο κομμάτι θα παραμείνει στην αποχή γιατί « δεν έχει νόημα το μία από τα ίδια».
Αναλύοντας τις δημοσκοπήσεις (με την στατιστική σημαντικότητα λάθους ανά κόμμα ή συνασπισμό στο σύν/πλήν 3%), ο συνασπισμός που θα πάρει την τάση του τελευταίου μήνα θα καθορίσει και τον σχηματισμό κυβέρνησης.
Βάσει των σοβαρών προβλημάτων της χώρας η νέα κυβέρνηση θα πρέπει να είναι ποσοτικά ισχυρή σε Βουλή και Γερουσία.
Δεδομένου ότι τα ποσοστά της αποχής και των αναποφάσιστων κινούνται γύρω στο 30-40% η μείωση της αποχής θα ευνοούσε κύρια το Δημοκρατικό Κόμμα και την Αριστερά.
Διαβάζοντας τα ως τώρα  δημοσκοπικά στοιχεία στον ιταλικό βορρά προηγείται η δεξιά, στην βόρεια κεντρική Ιταλία η κεντροαριστερά, στη νότια κεντρική  και στο νότο έχουμε μονομαχία δεξιάς με M5S.
 Στα ποιοτικά στοιχεία, η δύναμη του M5S βρίσκεται  στους  κάτω των 45 ετών ενώ η δύναμη του Δημοκρατικού Κόμματος και της δεξιάς  στους  άνω των 45.
Τα σενάρια για τον  σχηματισμό κυβέρνησης  είναι:
1.   Να κατορθώσει η δεξιά να πιάσει το  όριο του 40% . Μια συγκυβέρνηση  Μπερλουσκόνι  –Σαλβίνι δεν θα ήταν ιδιαίτερα αρεστή στο νέο ευρωπαϊκό τοπίο, εφόσον η Λέγκα εκφράζει την Alt.Right στην Ιταλία. Μια τέτοια οριακή, σε έδρες, κυβέρνηση θα είχε προβλήματα κοινής γραμμής  στο εσωτερικό , στα ευρωπαϊκά αλλά και στις εξωτερικές σχέσεις. Η Λέγκα έχει αδελφοποιηθεί με το κόμμα του Πούτιν και διατηρεί προνομιακές σχέσεις με την Λε Πέν . Ο Μπερλουσκόνι συμμετέχει στην δεξιά ομάδα του  Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος.
2.  Το ήδη δοκιμασμένο σχήμα Ρέντσι – Μπερλουσκόνι και των συμμάχων τους, γνωστού και ως Συμφωνία του Νazareno, διατηρεί σοβαρές  πιθανότητες σχηματισμού κυβέρνησης αλλά το σχήμα ήταν πολιτικά αποτυχημένο για να επαναληφθεί στην κρίσιμη αυτή συγκυρία και οι έδρες είναι επίσης οριακές. Προς το παρόν το Δημοκρατικό Κόμμα αρνείται την συγκυβέρνηση με τον Μπερλουσκόνι.
3.  Μία συμφωνία Μ5S με Μπερλουσκόνι θα δημιουργούσε εσωτερικό  πρόβλημα στο κόμμα του Γκρίλλο .Ο Μπερλουσκόνι είναι «κόκκινο πανί» για  το μεγαλύτερο κομμάτι του κινήματος των 5 Αστέρων . Μεγάλες οι διαφορές των πολιτικών τους προγραμμάτων άρα δύσκολη η σύγκλιση. Οριακός από πλευράς εδρών και αυτός ο συνασπισμός.
4.  Aκόμα πιο αδύναμο από το παραπάνω , είναι το σενάριο Μ5S με τη Λέγκα του Σαλβίνι που εκτός των άλλων η πρόσθεση δεν δημιουργεί πλειοψηφία.
5.  Ένα σενάριο συνασπισμού με καλές πιθανότητες είναι:  Δημοκρατικό Κόμμα (με Τζεντιλόνι και χωρίς το Ρέντσι) και σύμμαχοι του + Μ5S των Ντι Μάιο, Γκρίλλο +  Liberi  e Uguali (Ελεύθεροι και Ίσοι) του Γκράσσο. Το σενάριο αυτό, μετά την στρατηγική αλλαγή στο ευρωπαϊκό του Κινήματος των 5 Αστέρων  φράζει το δρόμο στη δεξιά , έχει ισχυρή πλειοψηφία στο εσωτερικό, έχει δυνατότητες  προγραμματικής συμφωνίας και  δυνητικά έχει ισχυρή διαπραγματευτική δύναμη στη νέα αρχιτεκτονική της Ευρώπης. Η ομάδα του Γκράσσο θα ήταν ο συνδετικός κρίκος  μεταξύ των δύο μεγάλων κομμάτων.
6 .  Σενάριο Δημοκρατικό Κόμμα και σύμμαχοι του + Μ5S . Ο Ρέντσι δεν είναι επιθυμητός συνομιλητής στον κόσμο του Μ5S. Αλλά ακόμα και με Τζεντιλόνι (χωρίς Ρέντσι) οι έδρες είναι οριακές για ισχυρή κυβέρνηση και πιο δύσκολη η προγραμματική σύγκλιση.
 7.  Δύσκολα να επαληθευθεί το σενάριο  Μ5S + Liberi  e Uguali γιατί θα πρέπει να περάσει το 32% το κόμμα του Γκρίλλο και οι Liberi  e Uguali να ξεπεράσουν το 8%.  Ακόμα πιο αδύναμο το σενάριο Δημοκρατικό Κόμμα και σύμμαχοι του + Liberi  e Uguali εφόσον «δεν βγαίνουν τα νούμερα».
Αν δεν αλλάξει καθοριστικά η τάση τον τελευταίο μήνα υπέρ ενός συνασπισμού, η νέα κυβέρνηση θα κριθεί μεταξύ των σεναρίων 1, 2 και 5. Το σενάριο 5 είναι  το πλέον επιθυμητό .
Οι επίσημες δημοσκοπήσεις σταματούν στις 15 Φλεβάρη.
Το σίγουρο είναι ότι ακόμα κι αν σχηματιστεί μια κυβέρνηση ισχνής πλειοψηφίας  , δεδομένων των προβλημάτων που θα αντιμετωπίσει, είναι σοβαρή η πιθανότητα νέων εκλογών.

Σχολιάστε την είδηση

Σχόλια | Τα σχόλια αντιπροσωπεύουν την προσωπική γνώμη των συγγραφέων τους και μόνο. Μη κόσμια ή/και προσβλητικά σχόλια θα διαγράφονται.