Και με σπασμένα φτερά το σπουργίτι θέλει να πετάξει ξανά…

unnamed

Ενα καταφύγιο για θύματα βίας στηρίζεται στον εθελοντισμό και αποτελεί αποκούμπι για όσους το χρειάζονται

 

Της Ελένης Κωνσταντίνου

 

Ιδιαίτερα σημαντικός είναι ο ρόλος του Συνδέσμου για την Πρόληψη και Αντιμετώπιση της Βίας στην Οικογένεια (ΣΠΑΒΟ) στην κυπριακή κοινωνία. Η ενδυνάμωση των θυμάτων, η στήριξη και η ενημέρωση του κοινού, είναι μεταξύ άλλων οι κύριοι στόχοι στου ΣΠΑΒΟ, ο οποίος παρείχε βοήθεια τα τελευταία χρόνια σε χιλιάδες γυναίκες και παιδιά. Ενα όραμα που έγινε επιτέλους πραγματικότητα είναι και η κατασκευή του πρώτου ιδιόκτητου καταφυγίου για θύματα ενδοοικογενειακής βίας στην Κύπρο. Το καταφύγιο δεν είναι απλά ένα κτίσμα, είναι πολύ περισσότερα. Αυτό, άλλωστε, το μαρτυρούν και οι ίδιες οι γυναίκες που φιλοξενήθηκαν, στηρίχθηκαν, βρήκαν αποκούμπι μέχρι να σταθούν στα πόδια τους και να μπορέσουν να «πετάξουν» ξανά δυνατές…

 

 

Στο τέλος της δεκαετίας του ’90 ο Σύνδεσμος Πρόληψης και Αντιμετώπισης της βίας στην Οικογένεια (ΣΠΑΒΟ) επιχειρεί κάτι καινούριο και τολμηρό για την Κύπρο. Οπως σημειώνει ο Διευθυντής του ΣΠΑΒΟ, Μάριος Νικολάου, μετά τη λειτουργία της Γραμμής στήριξης στις αρχές τις δεκαετίας, αποφασίζει να κάνει ένα βήμα παραπάνω, προχωρώντας στη λειτουργία του πρώτου καταφυγίου για γυναίκες και τα παιδιά τους που βιώνουν κακοποίηση στην οικογένεια και χρειάζεται να εγκαταλείψουν το σπίτι τους. Παλιά και νέα μέλη ενώνουν γνώσεις και δυνάμεις για να στηρίξουν αυτό το νέο τολμηρό, για την εποχή, ξεκίνημα.

«Στα τέλη του 1997, ο ΣΠΑΒΟ ενοικιάζει χώρο για να στεγάσει οικογένειες που βρίσκονται σε κίνδυνο και χρειάζονται καταφύγιο. Η πρώτη οικογένεια φτάνει λίγες εβδομάδες μετά και στα πρώτα τρία χρόνια, όλο και περισσότερες οικογένειες βρίσκουν καταφύγιο κοντά μας. Ο αριθμός οικογενειών αυξάνεται και φτάνει από τις 13 οικογένειες το 1999 στις 28 την επόμενη χρονιά (2000), ακολουθώντας σταδιακά αυξητική τάση. Το καταφύγιο είχε καταστεί πλέον μία απαραίτητη υπηρεσία για την Κύπρο».

Οι αντιδράσεις τόσο από το περιβάλλον των ατόμων που φιλοξενούνταν όσο και κρατικών υπηρεσιών ήταν έντονες και συχνά έθεταν σε κίνδυνο τη λειτουργία του καταφυγίου. Παράλληλα, όπως σημειώνει ο κύριος Νικολάου, γίνονται προσπάθειες για να εξασφαλιστεί χώρος, όπου θα μπορούσε να ανεγερθεί ιδιόκτητο καταφύγιο το οποίο να φιλοξενεί περισσότερες οικογένειες και να παρέχει καλύτερες συνθήκες διαμονής. «Ο χώρος που ενοικιάζει ο ΣΠΑΒΟ μπορεί να φιλοξενήσει μέχρι τρεις οικογένειες. Τον περισσότερο καιρό είναι γεμάτος με αποτέλεσμα να μην ικανοποιούνται όλα τα αιτήματα που φτάνουν κοντά μας, ενώ δε διαθέτει κατάλληλα δωμάτια για στήριξη, εκπαίδευση και ψυχαγωγία των φιλοξενουμένων, καλύπτοντας βασικά μόνο τις ανάγκες στέγασης των ατόμων.

Το 2006, το αίτημα του ΣΠΑΒΟ για παραχώρηση γης εγκρίνεται και γίνεται ένα σημαντικό βήμα για υλοποίηση του οράματός μας που ήταν να δημιουργήσουμε σύγχρονες ιδιόκτητες υποδομές για φιλοξενία και στήριξη».

Ωστόσο, οι προσπάθειες για οικονομική ενίσχυση του ταμείου ανέγερσης δεν φέρνουν το επιθυμητό αποτέλεσμα, καθώς λίγοι ανταποκρίνονται. Οι καιροί ήταν δύσκολοι και δεν φαινόταν αυτό να αλλάζει με τις οικονομικές συνθήκες που επικρατούσαν στην Κύπρο.

«Η ευκαιρία που εμφανίστηκε μπροστά μας στα τέλη του 2010, ήταν σαν ένα μικρό θαύμα αφού μέχρι τότε δεν υπήρχε ελπίδα για ανέγερση του καταφυγίου. Το χρηματοδοτικό πρόγραμμα Norway Grants (2009 – 2014) μας έδινε την ευκαιρία να διεκδικήσουμε μια μεγάλη χορηγία. Τα επόμενα δύο χρόνια ήταν καθοριστικά, καθώς έπρεπε να εργαστούμε για την έγκριση της χρηματοδότησης.

Το όνειρο παύει να είναι μακρινό. Ο στόχος που είχε τεθεί από την ίδρυση του συνδέσμου μας το 1990 είναι πλέον εφικτός. Τα αρχιτεκτονικά σχέδια ετοιμάζονται και προβλέπουν τη δυναμικότητα του καταφυγίου στις 21 θέσεις και δημιουργία χώρων θεραπείας, ψυχαγωγίας και εκπαίδευσης. Η όλη προσπάθεια για την κατασκευή του καταφυγίου απετέλεσε ένα τεράστιο επίτευγμα, αν λάβουμε υπόψη ότι υλοποιήθηκε εν μέσω της οικονομικής κρίσης που έπληξε την Κύπρο την περίοδο 2011 – 2015. Ωστόσο, η θέληση, η προσωπική εργασία και η πίστη μας στην πραγμάτωση του ονείρου ήταν αυτά που βοήθησαν να ξεπεραστεί κάθε δυσκολία. Στις 8 Σεπτεμβρίου 2016, ο ΣΠΑΒΟ εγκαινιάζει τον ιδιόκτητο χώρο φιλοξενίας και το συμβουλευτικό κέντρο στην παρουσία πλήθος κόσμου».

Στην ομιλία της στα εγκαίνια η πρόεδρος ΣΠΑΒΟ, κ. Κική Πογιατζή, μεταξύ των άλλων τόνισε «όταν αποφασίσαμε ότι έπρεπε ο ΣΠΑΒΟ να αποκτήσει ένα ιδιόκτητο χώρο φιλοξενίας και συμβουλευτικό κέντρο για να μπορεί να καλύπτει τις ανάγκες των φιλοξενουμένων αλλά και των εξυπηρετουμένων του, φάνταζε δύσκολο αλλά όχι ακατόρθωτο. Στην πορεία ήλθε η οικονομική κρίση και άρχισε να φαίνεται άπιαστο όνειρο. Ομως φαίνεται πως κάποια ανώτερη δύναμη ήθελε να προχωρήσουμε γιατί είναι ένα έργο που θα προσφέρει στήριξη και ανακούφιση σε πάρα πολύ κόσμο».

 

Το καταφύγιο, όπως σημείωσε η κυρία Πογιατζή, ικανοποιεί απόλυτα τις ανάγκες για στέγαση, ασφάλεια, στήριξη, εκπαίδευση και ψυχαγωγία των ατόμων καθώς διαθέτει ειδικά σχεδιασμένους χώρους για κάθε δραστηριότητα. «Η συνεργασία με τους Νορβηγούς εταίρους μας και οι επισκέψεις σε ανάλογα κέντρα στο εξωτερικό, βοήθησαν ώστε να δημιουργήσουμε ένα χώρο που να πληροί τις προδιαγραφές (υψηλή ασφάλεια, ξεχωριστά δωμάτια και χώροι υγιεινής για κάθε οικογένεια, ειδικά δωμάτια για θεραπεία, κλπ). Επιπλέον διπλασιάζει τον αριθμό των θέσεων που είχαμε μέχρι σήμερα για φιλοξενία. Επίσης, οι χώροι για στήριξη των ατόμων που προσέρχονται σε προσωπικά ραντεβού στο συμβουλευτικό κέντρο παρέχουν άνεση και ηρεμία στους εξυπηρετουμένους μας. Τέλος, στον ίδιο χώρο υπάρχουν κατάλληλα σχεδιασμένοι χώροι για τη στέγαση του τηλεφωνικού κέντρου και του χώρου εκπαίδευσης», δήλωσε ο Διευθυντής του ΣΠΑΒΟ κ. Μάριος Νικολάου.

 

«Ενα από τα πιο δύσκολα θέματα που είχαμε να διαχειριστούμε ήταν η οικονομία του χώρου, καθώς επίσης και να συγκρατηθεί το κόστος του κτιρίου στα οικονομικά πλαίσια που τέθηκαν εξ αρχής. Νομίζω πετύχαμε σε μεγάλο βαθμό και τα δύο καθώς τόσο η διαθέσιμη γη, όσο και οι οικονομικοί πόροι ήταν περιορισμένοι», αναφέρει ο αρχιτέκτονας του έργου κ. Νικόδημος Τσολάκης.

 

Η συνεργασία με τη Νορβηγία

 

Τρεις από τους ψυχολόγους του ΣΠΑΒΟ, η Γιώτα Γρηγορίου, η Νάσια Σάββα και η Σώτια Νικολάου, οι οποίες είχαν την ευκαιρία να επισκεφθούν καταφύγια και συμβουλευτικά κέντρα στη Νορβηγία, μοιράζονται την εμπειρία τους μαζί μας:

 

«Μέσα από τη συνεργασία με τους Νορβηγούς εταίρους μας, πετύχαμε στόχους που δε ήταν εφικτοί αν εργαζόμασταν μόνοι. Κατά την πρώτη μας επίσκεψη, συνειδητοποιήσαμε πόσο πολύ μπροστά ήταν οι δικές τους υπηρεσίες. Παρά το γεγονός αυτό, καταφέραμε να αξιοποιήσουμε τις γνώσεις, εμπειρίες, καλές πρακτικές που μας παρείχαν και να τις εφαρμόσουμε στη δική μας πραγματικότητα. Με την οικονομική και επαγγελματική τους στήριξη, δεν καταφέραμε απλά να φτιάξουμε ένα μεγαλύτερο καταφύγιο για γυναίκες και τα παιδιά τους, αλλά αποκτήσαμε κατάλληλες δεξιότητες, γνώσεις και εμπειρίες για να βελτιώσουμε τις υπηρεσίες μας. Το νορβηγικό κίνημα καταφυγίων μάς αγκάλιασε, μοιράστηκε μαζί μας την πολύτιμη εμπειρία και τις γνώσεις του, βοηθώντας μας να αναπτυχθούμε σημαντικά στον τομέα μας».

 

Προσφέροντας εθελοντικά εδώ και 15 χρόνια

Μία από τις πρώτες εθελόντριες του ΣΠΑΒΟ είναι η κα Μυρούλα Χριστοδούλου, η οποία προσφέρει τις υπηρεσίες και τη στήριξή της τα τελευταία 15 χρόνια.

«Το να είμαι κομμάτι αυτού του οργανισμού είναι μια πολύ ικανοποιητική και ιερή ευθύνη. Τα άτομα που απευθύνονται στον οργανισμό είναι τόσο φοβισμένα και συχνά απελπισμένα. Απλά μιλώντας τους για λίγα λεπτά βοηθάς να αισθάνονται ασφαλή, είναι ένα μικρό πράγμα, αλλά πραγματικά τούς είναι πολύ σημαντικό. Οι ιστορίες τους είναι συχνά πολύ ψυχοφθόρες, αλλά στο τέλος, όταν αισθάνεσαι την ανακούφιση και την ευγνωμοσύνη τους, νιώθεις έτοιμος να ξεκινήσεις μια νέα συζήτηση, χωρίς να δίνεις σημασία στο πόσο δύσκολο θα είναι και για σένα τον ίδιο».

Ο ΣΠΑΒΟ εκφράζει δημόσια την ευγνωμοσύνη του προς τα Norway Grants, καθώς ήταν ο πιο σημαντικός χορηγός για να γίνει αυτό το Εργο πραγματικότητα, μέσα από το οποίο θα βρουν ανακούφιση και στήριγμα πολλοί συνάνθρωποί μας που βιώνουν κακοποίηση στο σπίτι τους. Σημαντικοί δωρητές για την ολοκλήρωση του Εργου υπήρξαν η Κυπριακή Δημοκρατία, η ΟΠΑΠ Κύπρου και η ΙΚΕΑ.

 

«Επεφτα και ένιωθα χέρια να με σηκώνουν ξανά και ξανά»

 

Γυναίκα που φιλοξενήθηκε στο καταφύγιο του ΣΠΑΒΟ μιλά για την εμπειρία της

«Μέσα σ’ ένα σπίτι που γύρω μου ήταν άνθρωποι που μπορούσα να μιλήσω ανά πάσα στιγμή μαζί τους. Επεφτα και ένιωθα χέρια να με τραβάνε και να με σηκώνουν ξανά και ξανά. Μιλούσα, με άκουγαν, μου έδιναν θάρρος με τα λόγια τους. ”Ολα θα πάνε καλά, μη φοβάσαι, όλα θα περάσουν”. Κάθε φορά που έχανα το θάρρος μου, έβρισκα δύναμη από τα λόγια τους.

Ημουν σαν ένα σπουργίτι με σπασμένα φτερά, είχαν φτιάξει τα φτερά μου και φοβόμουν να τα χρησιμοποιήσω για να πετάξω. Ομως, ένα σπουργίτι αν δεν πετάξει να βρει την τροφή του δε θα μπορέσει να ζήσει και εγώ ήθελα να ζήσω. Θέλω να ζήσω.

Μέσα σ’ αυτό το σπίτι με αγκάλιασαν, άρχισα μαζί σας να μαθαίνω να ξαναστέκω στα πόδια μου, να διεκδικώ τα δικαιώματά μου, να παλεύω με τις ενοχές μου, να αναγνωρίζω κάθε μορφή βίας. Μπαίνοντας στο σπίτι γνωρίσατε μια γυναίκα φοβισμένη, χωρίς αυτοπεποίθηση, ήμουν η σκιά του εαυτού μου.

Ανοίγοντας για τελευταία φορά την πόρτα, τη μέρα που άφηνα πίσω μου το σπίτι που με φιλοξένησε, κατέβαινε τα σκαλιά μια γυναίκα πιο δυνατή που παλεύει για τα δικαιώματά της, που απαιτεί να την σέβονται και να της συμπεριφέρονται με αξιοπρέπεια. Χαίρομαι που σας γνώρισα. Σας  ευχαριστώ για όλα όσα κάνατε για μένα. Για όλες τις ώρες που ήσασταν δίπλα μου, για την υπομονή σας και την αγάπη που πήρα από εσάς».