Με αφορμή … “Ίστορία της νεότερης κυπριακής λογοτεχνίας”

Με αφορμή… την ανατύπωση της Ιστορίας της νεότερης κυπριακής λογοτεχνίας του Γιώργου Κεχαγιόγλου και του Λευτέρη Παπαλεοντίου, ο Λευτέρης Παπαλεοντίου απαντά στις ερωτήσεις μας:

«Πότε εκδόθηκε η Ιστορία της νεότερης κυπριακής λογοτεχνίας; Έχει βραβευτεί αν δεν κάνω λάθος και στην Κύπρο και στην Ελλάδα; Η Ιστορία της νεότερης κυπριακής λογοτεχνίας εκδόθηκε από το Κέντρο Επιστημονικών Ερευνών (Λευκωσία) το 2010. Βραβεύτηκε τόσο από την Ακαδημία Αθηνών όσο και από το Υπουργείο Παιδείας της Κύπρου.

Ποια η ανάγκη για αυτή την έκδοση; Είχαν γίνει και παλαιότερα προσπάθειες καταγραφής αυτής της ιστορίας; Κατά καιρούς έγιναν προσπάθειες για μια γραμματολογική παρουσίαση της κυπριακής λογοτεχνίας (λ.χ. από τους Άντη Περνάρη, Πάνο Παναγιωτούνη, Κλείτο Ιωαννίδη και Λεύκιο Ζαφειρίου). Αλλά οι προσπάθειες αυτές δεν έχουν συνθετικό χαρακτήρα ή παρουσιάζουν προβλήματα και κενά, αφού καλύπτουν μόνο μερικές περιόδους της λογοτεχνικής παραγωγής στην Κύπρο. Τα προβλήματα αυτά σε συνδυασμό με το γεγονός ότι η κυπριακή λογοτεχνία παραμένει γενικά άγνωστη τόσο στην Κύπρο όσο και στην Ελλάδα (πόσο μάλλον σε άλλες χώρες) οδήγησαν στην ανάγκη να γραφτεί μια πιο αναλυτική και συνθετική γραμματολογική επισκόπηση.

Αντιλαμβάνομαι ότι μιλάμε για ανατύπωση και όχι καινούργια έκδοση. Υπάρχει ανάγκη για νέα αναθεωρημένη έκδοση; Η πρώτη έκδοση εξαντλήθηκε το 2011 και ανατυπώθηκε μόλις πρόσφατα. Θα ήταν καλά να γίνει μια νέα, πιο συνοπτική έκδοση, αφού η πρώτη είναι πολύ ογκώδης (960 σελίδες) και ίσως δυσκολεύει έναν φοιτητή ή ακόμη και έναν μελετητή να την παρακολουθήσει.

Ποιες περιόδους συμπεριλαμβάνει αυτή η ιστορία; Το βιβλίο αποτελείται από δύο μέρη: Το πρώτο το έγραψε ο Γιώργος Κεχαγιόγλου και καλύπτει την περίοδο από τον 12ο αιώνα ώς την Ελληνική Επανάσταση του 1821. Το δεύτερο μέρος το έγραψε ο Λευτέρης Παπαλεοντίου και αφορά την περίοδο από το 1821 ώς τις αρχές του 21ου αιώνα.

Τι ορίζουμε ως νεότερη κυπριακή λογοτεχνία; Κάθε ορισμός της κυπριακής λογοτεχνίας αποδεικνύεται συχνά ακανθώθης, ιδίως όταν μπαίνουν στη μέση πολιτικά και ιδεολογικά ζητήματα. Συνήθως εντάσσουμε στην κυπριακή λογοτεχνία έργα Κυπρίων που γράφτηκαν στην Κύπρο ή ακόμη και στο εξωτερικό, εφόσον οι συγγραφείς τους δηλώνουν Κύπριοι και διατηρούν κάποια σχέση με τον γενέθλιο χώρο τους. Βέβαια η κυπριακή λογοτεχνία, εφόσον γράφεται στα ελληνικά ή στο τοπικό ιδίωμα, αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της ευρύτερης νεοελληνικής λογοτεχνίας, ανεξάρτητα από τις οποιεσδήποτε ιδιαιτερότητές της.

Διδάσκεται επαρκώς η κυπριακή λογοτεχνία και ειδικότερα η σύγχρονη στα σχολεία και στα πανεπιστήμιά μας; Παρά τις προσπάθειες που γίνονται τα τελευταία χρόνια, η κυπριακή λογοτεχνία δεν διδάσκεται συστηματικά σε οποιαδήποτε βαθμίδα της κυπριακής εκπαίδευσης. Αυτό επαφίεται μάλλον στα ενδιαφέροντα και στη διάθεση του διδάσκοντος. Σε πανεπιστήμια της Ελλάδας ή άλλων χωρών δεν λείπουν μαθήματα ή σεμινάρια που αφορούν την κυπριακή λογοτεχνία.

Αντιλαμβάνομαι ότι μιλάμε για τη λογοτεχνία των Ελλήνων της Κύπρου. Τι γνωρίζουμε για τη λογοτεχνία των άλλων κοινοτήτων της Κύπρου; Λέγοντας κυπριακή λογοτεχνία εννοούμε κατά κανόνα την παραγωγή των Ελληνοκυπρίων. Όμως στην Κύπρο γράφουν λογοτεχνία και άλλοι κάτοικοι του νησιού, Τουρκοκύπριοι, Αρμένιοι, Λατίνοι, όπως και πολιτικοί πρόσφυγες ή μετανάστες. Δυστυχώς δεν γνωρίζουμε πολλά πράγματα για τη λογοτεχνία των άλλων συμπατριωτών μας, κυρίως γιατί γράφεται σε άλλη γλώσσα, την οποία δεν κατέχουμε.

Από μεταφρασμένα δείγματα της ξενόγλωσσης αυτής παραγωγής μπορεί να διαπιστώσει κανείς ότι υπάρχουν ενδιαφέρουσες θεματικές και άλλες αναλογίες με τη λογοτεχνία που γράφεται στα ελληνικά.

Ποια είναι η θέση της κυπριακής λογοτεχνίας στην ελληνική, στην ευρωπαϊκή και την παγκόσμια; Η λογοτεχνία, όπως και κάθε άλλη τέχνη, μπορεί να αγγίξει τον κάθε άνθρωπο, ανεξαρτήτως θρησκείας και εθνικότητας, εφόσον έχει τη δύναμη να το κάνει. Πάντως, οι μεταφράσεις δεν κατάφεραν ώς τώρα να καταστήσουν γνωστή την κυπριακή λογοτεχνία έξω από τα σύνορα του νησιού. Στις καλύτερες περιπτώσεις, μερικοί κύπριοι συγγραφείς κατορθώνουν να διακριθούν στην Ελλάδα. Από την άλλη, η κορυφαία μορφή της κυπριακής ποίησης, ο Βασίλης Μιχαηλίδης, παραμένει άγνωστος στον ελληνικό χώρο».

Ο ενδιαφερόμενος μπορεί να προμηθευτεί την Ιστορία της νεότερης κυπριακής λογοτεχνίας από το Κέντρο Επιστημονικών Ερευνών στην τιμή των 25 ευρώ.

Σχολιάστε την είδηση

Σχόλια | Τα σχόλια αντιπροσωπεύουν την προσωπική γνώμη των συγγραφέων τους και μόνο. Μη κόσμια ή/και προσβλητικά σχόλια θα διαγράφονται.