Οταν το bullying ξεπετάγεται μέσα από τις οθόνες…

Ανησυχητική η αύξηση του διαδικτυακού εκφοβισμού.
Στα σκαριά η δημιουργία ενός Εθνικού Εκπαιδευτικού Προγράμματος.

 

Της Ελένης Κωνσταντίνου

Η σημερινή πραγματικότητα στις κοινωνίες φανερώνει ότι ολοένα περισσότερα παιδιά βιώνουν εκφοβισμό στην καθημερινότητά τους, στις σχολικές αυλές, στις τάξεις, αλλά και στο διαδίκτυο. Ο εκφοβισμός, όπου και αν γίνεται, συνεπάγεται οδυνηρές συνέπειες για τα θύματά του και μερικές φορές ακόμα και τραγικές, αφού υπάρχουν περιπτώσεις που τα θύματα εκφοβισμού είτε φεύγουν από τα σπίτια τους είτε αυτοκτονούν…
Σε ό,τι αφορά τον ηλεκτρονικό ή διαδικτυακό εκφοβισμό (cyber bullying), αυτός ο όρος αποδόθηκε πρώτα από τον Bill Belsey και χρησιμοποιείται για να χαρακτηρίσει τις διάφορες μορφές ψυχολογικής κακοποίησης, οι οποίες συνδέονται με τον συμβατικό εκβιασμό, μέσω του διαδικτύου ή παρεμφερή τεχνολογία, με σκοπό τη σκόπιμη ζημιά ενός ατόμου ή μιας ομάδας.
Ο διαδικτυακός εκφοβισμός περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, τον εξευτελισμό ενός προσώπου μέσω διαδικτύου, τη συνεχή αποστολή μηνυμάτων άσεμνου περιεχομένου μέσω διαδικτύου και τον ξευτελισμό παιδιού ή εφήβου με τη δημιουργία ενός προφίλ ή μπλοκ, το οποίο περιλαμβάνει σκόπιμα λανθασμένο και εξευτελιστικό περιεχόμενο.
Ο διαδικτυακός εκφοβισμός διαφέρει από τα άλλα είδη εκφοβισμού, αφού επεμβαίνει στον προσωπικό χώρο του παραλήπτη. Ο εκφοβισμός αυτός είναι δύσκολο να περιοριστεί, αφού δεν υπάρχει περιορισμός ούτε των μηνυμάτων που διανέμονται ηλεκτρονικά ούτε του αριθμού των παραληπτών που μπορούν να γίνουν δέκτες αυτών των μηνυμάτων.
Εξαιρετικό ενδιαφέρον παρουσιάζει η σχετική έρευνα «EU kids Online», που πραγματοποιήθηκε σε πανευρωπαϊκό επίπεδο σε τυχαίο δείγμα 25.000 παιδιών ηλικίας 9-16 ετών.
Σύμφωνα με αυτήν:
* το 93% των παιδιών από 9-16 ετών κάνει σχεδόν καθημερινή χρήση του διαδικτύου,
* το 85% των ανηλίκων 15-16 ετών έχει προφίλ σε ιστοσελίδα κοινωνικής δικτύωσης,
* το 41% των παιδιών που συμμετείχαν στην έρευνα είχε κάποια εμπειρία στις κατηγορίες εκφοβισμού, εξύβρισης, πορνογραφικού υλικού ή σεξουαλικών μηνυμάτων (sexting)
* το 37% ήταν θύματα εκφοβισμού πολύ συχνά, 20% σε καθημερινή βάση,
* το 54% από αυτούς που χρησιμοποιούν το facebook δήλωσαν πως ήταν θύματα εκφοβισμού.

 

Στα σκαριά Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Ενημέρωσης
Αναγνωρίζοντας το εξελισσόμενο ζήτημα που αφορά τον διαδικτυακό εκφοβισμό, ο Οργανισμός REACTION σε συνεργασία με την Cablenet και το Γραφείο Καταπολέμησης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος του Αρχηγείου Αστυνομίας προχωρά στη σύσταση ενός Εθνικού Εκπαιδευτικού Προγράμματος που στόχο έχει την ενημέρωση για τον διαδικτυακό εκφοβισμό.
Ερωτηθείς ο πρόεδρος του REACTION, Μάριος Σταύρου, γι’ αυτή την πρωτοβουλία, δεδομένου και του γεγονότος ότι ο Οργανισμός αυτός έχει συνηθίσει τους πολίτες στα ζητήματα που αφορούν την οδική ασφάλεια, επεσήμανε πως ο REACTION διατηρεί και τη Μονάδα Δημόσιας Υγείας & Ασφάλειας, κάτω από την ομπρέλα της οποίας θα τεθεί το Εθνικό Πρόγραμμα Ενημέρωσης, το οποίο και θα διαρκέσει για ένα χρόνο.
Όπως δήλωσε στη «Χαραυγή» ο κ. Μάριος Σταύρου, είναι αναγκαία η άμεση αναχαίτιση του προβλήματος πριν γιγαντωθεί περισσότερο. «Σύμφωνα και με τα διεθνή στατιστικά φαίνεται ότι 1 στα 3 παιδιά υπήρξε θύμα διαδικτυακού εκφοβισμού. Συνήθως ο διαδικτυακός εκφοβισμός, ή αλλιώς “Cyber Bullying”, γίνεται μέσω του κινητού τηλεφώνου και οι ηλικίες που τον εξασκούν ή τον βιώνουν κατεβαίνουν όλο και περισσότερο σε ηλικίες στην αρχή της εφηβείας. Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί το γεγονός ότι 1 στα 10 παιδιά ενημερώνει τους γονείς του ή άλλο ενήλικο άτομο που εμπιστεύεται για τον εκφοβισμό που δέχεται», σημείωσε.
Όπως μας εξήγησε ο κ. Σταύρου, μετά από επαφές που υπήρξαν και με τον αντίστοιχο οργανισμό στην Ελλάδα, προκύπτει ότι ανάμεσα στα παιδιά, διεθνώς, ο ηλεκτρονικός/διαδικτυακός εκφοβισμός αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα κοινωνικά προβλήματα που αναπτύχθηκε ραγδαία τα τελευταία χρόνια και πολλές φορές έχει ανυπολόγιστες επιπτώσεις στα θύματα και στους θύτες. «Μέσα από προσεκτική μελέτη τοπικής και διεθνούς βιβλιογραφίας για τους τρόπους ενημέρωσης του κοινού και ιδιαίτερα των παιδιών, η Μονάδα Δημόσιας Ασφάλειας & Υγείας του REACTION σε συνεργασία με πάρα πολλούς φορείς προχωρεί σε αυτή τη δράση», είπε.
Ο πρόεδρος του REACTION τόνισε ότι «είναι ένα από τα σημαντικότερά μας προγράμματα για το 2017 και είναι ιδιαίτερα σημαντική η αποκλειστική χορηγία της Cablenet για την υλοποίηση όλων των πτυχών του προγράμματος. Εκπαιδευτικός συνεργάτης και σε αυτή την προσπάθεια είναι το Πανεπιστήμιο Λευκωσίας», κατέληξε ο Μάριος Σταύρου.
Σε ό,τι αφορά το πρόγραμμα αυτό θα κινηθεί σε τρεις πυλώνες:
- Ενημέρωση και στοιχεία αναγνώρισης του διαδικτυακού εκφοβισμού.
- Συνέπειες και προβλήματα για θύτες και θύματα, αφού, όπως εξήγησε ο κ. Σταύρου, οι συνέπειες είναι τραγικές και για τους ίδιους τους θύτες, οι οποίοι πολλές φορές υπήρξαν αρχικά θύματα.
- Αντιμετώπιση και πρόληψη συνεπειών για θύτες και θύματα. Στο πλαίσιο αυτό αναμένεται ότι θα διεξαχθούν και εκδηλώσεις και ενημερωτικά προγράμματα για παιδιά και εφήβους.
Κάθε περίπτωση και διαφορετική
Ο Υπεύθυνος του Γραφείου Καταπολέμησης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος του Αρχηγείου Αστυνομίας, Ανδρέας Αναστασιάδης, σημείωσε ότι κάθε περίπτωση έχει τα δικά της χαρακτηριστικά. Δυστυχώς δεν υπάρχουν καταγραφές του διαδικτυακού εκφοβισμού αφού, όπως μας εξήγησε ο κ. Αναστασιάδης, αναλόγως των περιπτώσεων και της φύσης των καταγγελιών το αδίκημα αλλάζει μορφή. Για παράδειγμα, ο κ. Αναστασιάδης αναφέρθηκε στις περιπτώσεις όπου τα μηνύματα σεξουαλικού περιεχομένου εμπίπτουν στην παιδική πορνογραφία.
Σημαντική η έγκαιρη αναφορά
Οι επιτήδειοι, προειδοποιεί ο κ. Αναστασιάδης, δραστηριοποιούνται συνεχώς στο διαδίκτυο με κύριο μέλημα της Αστυνομίας την προστασία των ανηλίκων. Θα πρέπει τα παιδιά και οι έφηβοι να σερφάρουν πάντα με ασφάλεια, υπέδειξε, ενώ τους κάλεσε να μην φοβούνται να καταγγείλουν είτε στους γονείς τους είτε προς την Αστυνομία περιστατικά εκφοβισμού ή παρενόχλησής τους.

Τις πλείστες φορές, σημείωσε ο κ. Αναστασιάδης, οι ανήλικοι φοβούνται να προβούν σε καταγγελία και προσπαθούν να φέρουν εις πέρας μόνοι τους την επίλυση του ζητήματος, χωρίς όμως επιτυχία. Η έγκαιρη αναφορά, υπογράμμισε ο κ. Αναστασιάδης, αποτρέπει από χειρότερες εξελίξεις. Ενδεικτικά ανέφερε τις περιπτώσεις όπου κυκλοφορούν φωτογραφίες, λέγοντας ότι μέχρι να καταγγελθούν, τότε αυτές φθάνουν στις συσκευές όλου του σχολείου.

Ο κ. Αναστασιάδης κάλεσε όσους τυγχάνουν διαδικτυακού εκφοβισμού να καταγγέλλουν άμεσα τα περιστατικά στην Αστυνομία και να μην φοβούνται, αφού μπορούν να ληφθούν εγκαίρως μέτρα. Ερωτηθείς για το άκρως επικίνδυνο διαδικτυακό παιχνίδι «Μπλε φάλαινα» («Blue Whale Challenge»), που έχει προκαλέσει συναγερμό σε όλη την Ευρώπη, ο κ. Αναστασιάδης σημείωσε ότι στην Κύπρο δεν είχαν παρουσιαστεί κρούσματα, αφού μετά από τη διερεύνηση κάποιων περιπτώσεων που είχαν αναφερθεί διαφάνηκε ότι ήταν κινήσεις εντυπωσιασμού.

Δύσκολες στιγμές…
Δύο μητέρες, των οποίων τα παιδιά τους έπεσαν θύματα διαδικτυακού εκφοβισμού, σημειώνουν πως πρόκειται για μια οδυνηρή εμπειρία. Η Μαρία Π. επισημαίνει ότι ο εκφοβισμός δεν είναι κάτι νέο, ωστόσο πλέον η τεχνολογία δίνει στους θύτες και ένα καινούργιο πεδίο δράσης. «Δεν είναι πάντα εύκολο να γνωρίζεις πώς θα το σταματήσεις και ως γονιός», αναφέρει και σημειώνει ότι σήμερα τα περισσότερα παιδιά χρησιμοποιούν την τεχνολογία πολύ διαφορετικά απ’ ό,τι οι ίδιοι οι γονείς τους. «Πλέον σε πιο μικρή ηλικία παίζουν παιχνίδια online και στέλλουν μηνύματα. Είναι σημαντικό ως γονείς να ενδιαφερόμαστε και για τις δραστηριότητες των παιδιών μας στο κόσμο του διαδικτύου, όπως κάνουμε και στον πραγματικό κόσμο».
Η Χριστίνα Κ. αναφέρει ότι το συναισθηματικό κομμάτι είναι πολύ δύσκολο, αφού μετά τα παιδιά νιώθουν ότι όλοι γνωρίζουν και τους κοροϊδεύουν. Δηλαδή αυτό που ανεβαίνει ως πείραγμα στις σελίδες κοινωνικής δικτύωσης, την επόμενη μέρα χρησιμοποιείται και στο σχολείο για κοροϊδία εναντίον των θυμάτων. Πολλές φορές είναι αναγκαία και η παρέμβαση από ειδικούς, για να μπορέσουν τα παιδιά να το ξεπεράσουν και να επανέλθουν.

 

Σημάδια της διαδικτυακής παρενόχλησης
Πολλά παιδιά και έφηβοι που είναι cyberbullied δεν θέλουν να μιλήσουν σε έναν δάσκαλο ή γονέα, συχνά επειδή αισθάνονται ντροπή για το κοινωνικό στίγμα ή το φόβο ότι τα προνόμια των υπολογιστών τους θα αφαιρεθούν στο σπίτι.
Τα σημάδια της διαδικτυακής παρενόχλησης ποικίλουν και μπορεί να είναι τα εξής:

  • αναστάτωση κατά τη διάρκεια ή μετά τη χρήση του Internet ή του τηλεφώνου
  • μυστικοπάθεια ή προστασία της ψηφιακής ζωής κάποιου
  • απόσυρση από μέλη της οικογένειας, φίλους και δραστηριότητες
  • αποφυγή από σχολικές ή ομαδικές συναντήσεις θυμός στο σπίτι
  • αλλαγές στη διάθεση, τη συμπεριφορά, τον ύπνο ή την όρεξη
  • επιθυμία για μη χρησιμοποίηση του υπολογιστή ή του κινητού τηλεφώνου
  • νεύρα ή θλίψη από ένα άμεσο μήνυμα, κείμενο ή email
  • αποφυγή συζητήσεων σχετικά με δραστηριότητες ηλεκτρονικών υπολογιστών ή κινητών τηλεφώνων

 

 

Σχολιάστε την είδηση

Σχόλια | Τα σχόλια αντιπροσωπεύουν την προσωπική γνώμη των συγγραφέων τους και μόνο. Μη κόσμια ή/και προσβλητικά σχόλια θα διαγράφονται.