Βάλανε την Υπηρεσία Θήρας (το λύκο) να φυλάει τα αγρινά (τα πρόβατα)…

Το Διαχειριστικό Σχέδιο προβλέπει και ελεγχόμενο κυνήγι!

Της Νίκης Κουλέρμου

Πολύς λόγος γίνεται κατά καιρούς για τις ζημιές που προκαλούν τα αγρινά στις παραδασόβιες κοινότητες και καλλιέργειες. Το θέμα που προέκυψε τώρα με τις ζημιές σε έναν αριθμό κοινοτήτων δεν είναι νεοφανές. Ούτε και η συζήτηση για την πιθανότητα «ελέγχου του πληθυσμού» των αγρινών με τη μέθοδο του ελεγχόμενου κυνηγιού.

Πιο συγκεκριμένα: Με ημερομηνία έκδοσης τον Μάρτιο του 2011 και έκτασης 74 σελίδων το Σχέδιο Διαχείρισης των Αγρινών αναφέρεται όχι μόνο στην οικολογία και στην ιστορική παρουσία του αγρινού (άγριο πρόβατο με τη λατινική ονομασία…) αλλά και στις ζημιές σε καλλιέργειες και στους τρόπους αντιμετώπισής τους.

Κατηγορίες ζημιών

Το ίδιο σχέδιο παραπέμπει σε σχέδιο του 1992 (σελ. 13) για να σημειώσει τις κατηγορίες ζημιών από τα αγρινά ως εξής:

  • Την άνοιξη και το καλοκαίρι καταναλώνουν τους νεαρούς βλαστούς και τα φύλλα των αµπελιών και το φθινόπωρο τα σταφύλια.
  • Την άνοιξη και το καλοκαίρι καταναλώνουν τους νεαρούς βλαστούς και τα φύλλα των οπωροφόρων δένδρων, κυρίως των νεαρών δενδρυλλίων της κερασιάς, της µηλιάς, της αχλαδιάς και της αµυγδαλιάς. Επίσης σπάζουν τους κλώνους νεαρών δενδρυλλίων στην προσπάθειά τους να τα λυγίσουν µε τα πόδια τους για να χαµηλώσουν τα φύλλα.
  • Τα αρσενικά αγρινά προκαλούν ζηµιές ή ξηραίνουν εντελώς δενδρύλλια ή µεγαλύτερα δέντρα τρίβοντας τα κέρατά τους επάνω στο φλοιό του κορµού τους.
  • Το καλοκαίρι καταναλώνουν τα κουκιά όταν αρχίζουν να ωριµάζουν και να ξηραίνονται.
  • Το χειµώνα και την άνοιξη καταναλώνουν τις φυτείες βίκου.
  • Αρχές χειµώνα καταναλώνουν τα δηµητριακά.
  • Την άνοιξη καταναλώνουν τους βλαστούς των τριανταφυλλιών.

Σύμφωνα με καταγραφές του Τµήµατος Γεωργίας τα χωριά όπου παρατηρούνται ζηµιές από τα αγρινά είναι: Πύργος, Κάµπος, Τσακκίστρα, Μηλικούρι, Γερακιές, Καλοπαναγιώτης, Τρεις Ελιές, Καµινάρια, Λεµύθου, Φοινί, Αγ. ∆ηµήτριος, Βρέτσια, Παναγιά, Κοιλίνια, Μαντριά, Αγ. Νικόλαος, Αγ. Ιωάννης, Αρσος, Αργάκα, Λυσός, κ.ά.

Μέτρα βελτίωσης της διαχείρισης από εξειδικευμένη ομάδα

Από το 1996, µετά την επικύρωση του σχεδίου διαχείρισης του αγρινού για πρώτη φορά από το Υπουργικό Συµβούλιο που εκπονήθηκε από Κύπριους και Καναδούς επιστήµονες, η υπηρεσία του Ταµείου Θήρας διαθέτει εξειδικευµένη οµάδα (Οµάδα Προστασίας και ∆ιαχείρισης Αγρινού), η οποία απασχολείται αποκλειστικά µε τη διαχείριση του είδους. Τα καθήκοντα της οµάδας αυτής περιλαµβάνουν παρακολούθηση του πληθυσµού µε ετήσιες καταµετρήσεις του, καταγραφή των γεννήσεων µε επιτόπιες έρευνες σε γκρεµούς που γεννούν τα αγρινά, έρευνες µε τη χρήση ραδιοποµπών (σχετικά µε την περιοχή χωροκράτειας, τη συµπεριφορά, τις συνήθειες, τις µετακινήσεις, τη θνησιµότητα, κ.ά.), βελτίωση του ενδιαιτήµατος του είδους, σπορές σιτηρών/ψυχανθών, τοποθέτηση τεχνητών ποτιστρών σε περιοχές µε λίγα επιφανειακά νερά, καθαρισµό των φυσικών πηγών, αστυνόµευση του δάσους για πρόληψη και πάταξη της λαθροθηρίας και αυτοψίες σε γεωργικές περιοχές παρακείµενες του δάσους, οι οποίες υφίστανται ζηµιές από το αγρινό, όπου παρέχονται συµβουλές για πρόληψη των ζηµιών.

Υπάρχει σχέδιο, λείπουν οι πόροι και το ανθρώπινο δυναμικό

Εκ μέρους της Υπηρεσίας Θήρας ο λειτουργός της Υπηρεσίας Θήρας και Πανίδας κ. Νίκος Κασίνης συμφώνησε μαζί μας ότι το θέμα των ζημιών που προκαλούν τα αγρινά πάντοτε απασχολούσε την πολιτεία και ήταν αντικείμενο συζήτησης εξού και αναφέρεται σε όλα τα διαχειριστικά σχέδια.

«Υπάρχει σχέδιο, αλλά είναι θέμα ανθρώπινου δυναμικού και πόρων για να εφαρμοστούν κάποια μέτρα για να ελέγχονται ή να περιορίζονται οι ζημιές. Κάποια από αυτά τα μέτρα τα εφαρμόζουμε.

Για παράδειγμα προβαίνουμε σε βελτιώσεις ενδιαιτημάτων μέσα στο δάσος για να μη βγαίνουν τα ζώα έξω από το δάσος, δημιουργούμε ανοίγματα και ξέφωτα, τοποθετούμε ποτίστρες για να τα κρατήσουμε μέσα στο δάσος. Οταν όμως υπάρχουν πολύ κοντά παραδασόβιες περιοχές το πρόβατο βγαίνει έξω γιατί προτιμά φρέσκα βλάστηση και αμπελώνες», αναφέρει, εξηγώντας ότι όπου πυκνώνουν και ψηλώνουν πάρα πολύ τα πεύκα δυσκολεύεται το είδος και προτιμά να βγει έξω από το δάσος.

Ο ίδιος σημειώνει ότι στο παρελθόν όταν επιδοτούνταν από τα συνεργατικά πιστωτικά ιδρύματα χρησιμοποιούνταν κάποια απωθητικά φάρμακα, τα οποία όμως στοιχίζουν πολύ για να δοκιμαστούν τώρα από τους καλλιεργητές.

Ενας άλλος τρόπος είναι η χρήση ηλεκτροφόρων συρμάτων που φορτίζονται με μια απλή μπαταρία ή φωτοβολταϊκό γύρω από κάποια καλλιέργεια αξίας, τον καιρό που έχει νέους βλαστούς, όπως η κερασιά. Μπορούν αυτά τα ηλεκτροφόρα σύρματα να τοποθετηθούν τον καιρό που υπάρχουν νέα βλαστοί και στη συνέχεια να αφαιρεθούν.

Χρειάζονται πολιτικές αποφάσεις

«Αυτά τα μέτρα υπάρχουν στο σχέδιο, αλλά στοιχίζουν» τονίζει στη «Χαραυγή» ο κ. Κασίνης για να προσθέσει και τα εξής: «Χρειάζονται λεφτά και χρειάζεται να ληφθεί πολιτική απόφαση από πού θα βγουν αυτά τα λεφτά και πώς θα διατεθούν. Θα δοθούν αποζημιώσεις; Θα δοθούν για περιφράξεις; Αυτές οι περιφράξεις στοιχίζουν πάρα πολύ και δεν μπορεί οι καλλιεργητές να έχουν εισόδημα 500 ευρώ ανά εκτάριο και να επωμίζονται κόστος δεκάδων χιλιάδων ευρώ για περιφράξεις… Δεν είναι λογικό. Επιπλέον και χρειάζονται οι άδειες για τις οποίες οι απαιτήσεις σε κάποιες περιπτώσεις είναι υπερβολικές. Για παράδειγμα μπορεί να είναι απόκρημνη περιοχή και να μην υπάρχουν -που δεν υπάρχουν συνήθως- εγγεγραμμένοι δρόμοι όπως ζητείται από την πολεοδομική νομοθεσία. Πρέπει να δοθούν κάποιες χαλαρώσεις».

Ο ίδιος ωστόσο δεν συμφωνεί με την άποψη ότι είναι υποχρέωση του κράτους να πληρώσει για την προστασία των καλλιεργειών των παραδασόβιων κοινοτήτων γιατί ο κάθε πολίτης, όπως λέει, έχει υποχρέωση να προστατεύει την περιουσία του είτε αυτή κινδυνεύει από τα περιστέρια είτε από την πέρδικα είτε από τα αγρινά…

Διαχειριστική Επιτροπή για το Αγρινό

Στη διαχείριση του αγρινού εµπλέκονται οι παρακάτω φορείς ή επιτροπές, µε διακριτό ρόλο ο καθένας: το Ταµείο Θήρας (διαχείριση του πληθυσµού και του ενδιαιτήµατος), η Συντονιστική Επιτροπή ∆ιαχείρισης Αγρινού (συνολική διαχείριση του αγρινού), το Τµήµα ∆ασών (διαχείριση του ενδιαιτήµατος), η Κυπριακή Αστυνοµία (φύλαξη), το Τµήµα Γεωργίας (διαχείριση ζηµιών), η Κτηνιατρική Υπηρεσία (πρόληψη και αντιµετώπιση ασθενειών), καθώς και άλλοι φορείς ανάλογα µε το ειδικό ζήτηµα που ανακύπτει. Ολοι οι πιο πάνω φορείς συμμετέχουν σε Διαχειριστική Επιτροπή της οποίας προεδρεύει ο Υπουργός Εσωτερικών.

Η συγκεκριμένη Επιτροπή αναμένεται να συνέλθει σύντομα, σύμφωνα με τον κ. Κασίνη, για να μελετήσει το όλο ζήτημα ενόψει νέας συζήτησης στην Κοινοβουλευτική Επιτροπή Γεωργίας τον Δεκέμβρη σε αναζήτηση τρόπων προστασίας των καλλιεργειών από τα αγρινά.

Πρέπει να ληφθούν πολιτικές αποφάσεις

Σύμφωνα πάντως με πληροφορίες μας δεν μπορεί εύκολα η ΕΕ να δεχθεί τη μέθοδο του κυνηγιού ως τρόπο ελέγχου του πληθυσμού των αγρινών χωρίς να περιληφθούν πολλές προϋποθέσεις. Στο πολύ παλιό παρελθόν, πριν 30 χρόνια τουλάχιστον, με τον παλαιό νόμο ήταν στη διακριτική εξουσία του αρμόδιου Υπουργού Εσωτερικών να δώσει κάποιες άδειες κυνηγιού.

Σήμερα όχι μόνο οι κυνηγετικοί κύκλοι, αλλά και αρμόδιοι υποστηρίζουν πως το κυνήγι δεν πρέπει να αποκλειστεί, αλλά να γίνει κατόπιν μελέτης. Πολύ περισσότερο που είναι ένας φυσικός, μοναδικός πόρος που λαθροκυνηγιέται πολύ, και επιπλέον το κυνήγι άγριων ειδών είναι δημοφιλές και από την άλλη επιφέρει έσοδα. Μόνο για 30-50 άδειες το χρόνο μπορεί το κράτος να «κτυπήσει» έσοδα της τάξης των 50 και 100 χιλιάδων ευρώ. Από αυτά -είναι το σκεπτικό- θα μπορούσαν να δοθούν στους κατοίκους οι καλλιέργειες των οποίων υπόκεινται στις ζημιές από τα αγρινά…

Σημειώνεται ότι δεν έχουν γίνει ασκήσεις επί χάρτου, σύμφωνα με τις πληροφορίες μας, ούτε για τη δυνατότητα να δοθεί περιορισμένος αριθμός αδειών ούτε για την έκταση των ζημιών που πρέπει να καλυφθούν. Οι αποζημιώσεις εν πάση περιπτώσει από τα ταμεία του κράτους έχουν «κοπεί» από την Ευρωπαϊκή Ενωση γιατί θεωρήθηκαν «κρατικές ενισχύσεις»!

Σήμερα ο αριθμός των αγρινών υπολογίζεται γύρω στις 3.000, αριθμός που θεωρείται πάνω από το όριο ασφάλειας για τη βιωσιμότητα του είδους. Τα πιο πολλά από αυτά βρίσκονται στο Δάσος Πάφου και ειδικά στις παρυφές προς τον Κάμπο, Λεύκα, Κ. Πύργος και λιγότερα στο Τρόοδος.
Τα αγρινά πεθαίνουν πολλές φορές από αρρώστιες, από γηρατειά αλλά είναι και ένα είδος που λαθροκυνηγιέται πολύ. Από τα ζώα στα οποία η αρμόδια Υπηρεσία τοποθέτησε πομπούς -γύρω στα 30- από αυτά το 17-20% είναι θύματα λαθροκυνηγών.

Το αγρινό της Κύπρου

Το αγρινό (Ovis orientalis ophion) είναι το μεγαλύτερο χερσαίο θηλαστικό και ενδημικό είδος της Κύπρου και δικαίως χαρακτηρίζεται ως ο σημαντικότερος εκπρόσωπος της πανίδας του νησιού. Αποτελεί το στολίδι του κυπριακού δάσους και το καμάρι των Κυπρίων. Είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με την ιστορία του νησιού και τον κυπριακό πολιτισμό και απεικονίζεται σε μεγάλο αριθμό αγγείων και άλλων αρχαιολογικών ευρημάτων. Ακόμα και σήμερα, η μορφή του κοσμεί κυπριακά νομίσματα και ήταν μέχρι πρότινος το σήμα κατατεθέν των Κυπριακών Αερογραμμών. Ιστορικά αποτέλεσε σημαντική πηγή τροφής για τους κατοίκους της Κύπρου και ειδικά κατά τις δύσκολες ιστορικές περιόδους, οπότε ήταν αναγκασμένοι να καταφύγουν στα δάση για να επιβιώσουν.

Το αγρινό αποτελεί είδος αγριοπροβάτου, που προήλθε από το ασιατικό αγριοπρόβατο (Ovis orientalis), το οποίο έχει τις ρίζες του στην ευρύτερη περιοχή της Εγγύς Ανατολής. Θεωρείται ότι η μετακίνηση του είδους προς τη μεσογειακή λεκάνη άρχισε κατά τη νεολιθική εποχή πριν από 9.000 χρόνια περίπου. Πληθυσμοί του αγριοπροβάτου αυτού διαβιούν μέχρι σήμερα στην περιοχή της Ανατολίας και της Δυτικής Ασίας. Στην Κύπρο το είδος μεταφέρθηκε από τον άνθρωπο (σε άγρια ή ημιεξημερωμένη κατάσταση) τουλάχιστον πριν από 8.000 χρόνια περίπου. Αυτό, τουλάχιστον, τεκμηριώνεται από ευρήματα ανασκαφών στον νεολιθικό οικισμό της Χοιροκοιτίας. Παρόμοιες μεταφορές αγριοπροβάτων και αγριόγιδων έγιναν και σε πολλά άλλα νησιά της μεσογειακής λεκάνης. Ετσι εκτός από το αγρινό της Κύπρου υπάρχει το αγριοπρόβατο της Σαρδηνίας και Κορσικής ως συγγενικό

Τρόπος ελεγχόμενου κυνηγιού…

Το σχέδιο διαχείρισης προβλέπει και τον τρόπο που θα μπορούσε να διεξάγεται το ελεγχόμενο κυνήγι. Στην παράγραφο 11.4.6 προβλέπονται τα εξής:

Στρατηγική 1: Η οργάνωση της ελεγχόµενης θήρας µε ευθύνη του Ταµείου Θήρας θα πρέπει να υλοποιηθεί µε αυστηρές προϋποθέσεις, οι οποίες θα σχετίζονται τόσο µε την επιλογή των κυνηγών όσο και µε τη διαδικασία διεξαγωγής και επίβλεψης της διαδικασίας.

Στρατηγική 2: Πριν τη λήψη άδειας θήρας, οι υποψήφιοι κυνηγοί αγρινού θα εκπαιδεύονται από το Ταµείο Θήρας για σηµαντικά ζητήµατα που αφορούν το είδος (π.χ. για τη βιολογία, το ενδιαίτηµα, τη διατροφή, τις απειλές κ.ά.) και κυρίως για να µπορούν να ξεχωρίζουν τις ηλικίες των αγρινών (∆ΣΧ 1992, NDW 2001).

∆ράση 1: Οι κυνηγοί θα συνοδεύονται πάντοτε από θηροφύλακα, ο οποίος θα έχει τη γενική εποπτεία του τρόπου διεξαγωγής της θήρας.

∆ράση 2: Οι θηροφύλακες θα καταγράφουν τη θέση όπου θηρεύτηκε ένα ζώο και βιοµετρικά στοιχεία του ζώου, όπως φύλο, ηλικία, µήκος κεράτων, βάρος, υγιεινή κατάσταση, ενδείξεις και συµπτώµατα ασθενειών, κ.λπ.

∆ράση 3: Με φροντίδα των θηροφυλάκων θα συµπληρώνεται από τους κυνηγούς στους οποίους χορηγήθηκε η ειδική άδεια θήρας, ερωτηµατολόγιο σχετικό µε τη στάση τους απέναντι στο ζήτηµα του ελέγχου του πληθυσµού του αγρινού.



Σχολιάστε

Σχόλια | Τα σχόλια αντιπροσωπεύουν την προσωπική γνώμη των συγγραφέων τους και μόνο. Μη κόσμια ή/και προσβλητικά σχόλια θα διαγράφονται.