Συναντήσεις/ Ορίζοντας

Μαρία Μανναρίδου – Καρσερά: Αυτό που κρατώ είναι το πείσμα για δημιουργία

Ο Αντώνης Γεωργίου συναντά την Μαρία Μανναρίδου – Καρσερά που σκηνοθετεί στον ΘΟΚ το έργο του Ιρλανδού συγγραφέα Χιου Λέοναρντ, Ντα στο πλαίσιο του θεσμού Εκτός Έδρας

Το Ντα είναι ένα αριστουργηματικό έργο, με ανθρωποκεντρικό χαρακτήρα

Ντα 2

Γιατί διάλεξες αυτό το έργο; Γράφτηκε το 1978, τι το κάνει να αντέχει στο χρόνο;

Το έργο μού ανατέθηκε να to σκηνοθετήσω από τον Καλλιτεχνικό Διευθυντή του ΘΟΚ. Μετά από δώδεκα χρόνια απουσίας από τον Οργανισμό, ήταν με μεγάλη χαρά που δέχτηκα την πρόσκληση. Το  «Ντα» είναι ένα αριστουργηματικό έργο, κλασικό πλέον, με ανθρωποκεντρικό χαρακτήρα, και του οποίου, το θέμα της σχέσης γιου – πατέρα, είναι ένα θέμα που παραμένει διαχρονικό. Από το ’78 που γράφτηκε, το «Ντα» παίζεται ανελλιπώς σε όλες τις σκηνές του κόσμου.

Η σχέση λοιπόν πατέρα – γιου στο μικροσκόπιο του έργου. Πως αντικρίζει ο συγγραφέας αυτό το θέμα; Πως το αντικρίζεις εσύ;

Ο συγγραφέας αντικρίζει το θέμα της σχέσης πατέρα – γιου μέσα από την  ανάκληση των αναμνήσεων. Εδώ, η μνήμη λειτουργεί ως ένα εργαλείο μέσω του οποίου ο συγγραφέας αξιολογεί τη ζωή του ήρωα του. Ο Τσάρλι, μετά την κηδεία του πατέρα του βρίσκεται στο πατρικό του σπίτι. Είναι αποφασισμένος να ξεκαθαρίσει ό,τι έχει απομείνει στο σπίτι, να το κλείσει και να επιστρέψει στην Αγγλία όπου ζει μόνιμα ως ένας επιτυχημένος συγγραφέας. Όμως, η απρόσμενη επίσκεψη του παιδικού του φίλου Όλιβερ και οι αναφορές στον Ντα (Ντα = υποκοριστικό του Daddy), ζωντανεύουν μνήμες που έχουν σημαδέψει τη ζωή του. Ο κεντρικός θεματικός άξονας που διατρέχει το έργο είναι η επίμονη άρνηση του Τσάρλι να αναγνωρίσει και να δεχθεί την αγάπη του Ντα, αλλά και της μητέρας του.

Προσεγγίζοντας ένα κείμενο, συνήθως το αξιολογώ ως ένα αυτόνομο προϊόν, που δεν επιδέχεται επιρροές από στοιχεία, που συνδέουν το συγγραφέα με το έργο του. Στην περίπτωση του «Ντα» όμως, οι ομοιότητες που υπάρχουν στο έργο, όσον αφορά στα γεγονότα της ζωής του ίδιου του συγγραφέα, είναι τόσες πολλές, που υπέκυψα στον πειρασμό να χρησιμοποιήσω την ιδέα του «συγγραφέα Χιου Λέναρντ» ως φορέας της σκηνοθετικής  προσέγγισης του έργου. Αυτό που η σκηνοθετική ματιά αποπειράται να κάνει είναι να σκιαγραφήσει την  εξέλιξη της πορείας της σχέσης του Τσάρλι με τον Ντα σε ένα διπλό επίπεδο. Στο ενδο – κειμενικό επίπεδο, όπου ο Λέναρντ ενδύεται το ρόλο του Τσάρλι, και στο εξω – κειμενικό επίπεδο,  όπου ο Χιου Λέναρντ βρίσκεται παρών εκτός του χώρου και χρόνου του δραματικού κόσμου. Το κείμενο – έργο καταγράφει και μαρτυρεί το παρελθόν και τη μνήμη που παραμένουν τελικά, αμετάβλητα στο χρόνο.

Το τίμημα της ενηλικίωσης είναι να αφήνεις πίσω σου τα σημαντικά πράγματα στη ζωή γιατί τα θεωρείς ασήμαντα και μικρά

Ντα 2393018

Ποιο είναι πιστεύεις το τίμημα της ενηλικίωσης; 

Να αφήνεις πίσω σου τα σημαντικά πράγματα στη ζωή γιατί τα θεωρείς ασήμαντα και μικρά. Να μην τα εκτιμάς τη δεδομένη στιγμή που σου δίνονται, να τα θυσιάζεις γιατί τα θεωρείς εμπόδιο στην εξέλιξή σου: στο έργο ο Τσάρλι δεν αποχαιρετά τη μητέρα του καθώς φεύγει από το σπίτι για την Αγγλία, ο Ντα πεθαίνει μόνος σε ένα γηροκομείο, το δώρο που του χάρισε ο Όλιβερ για το γάμο του δεν το ανοίγει ποτέ, ποτέ δεν περνά ξανά από την παραλία όπου γνώρισε τη Μαίρη. Προσπερνά την αγάπη, το δόσιμο, την αφοσίωσή των γονιών του, τη φιλία, προσπερνά τον πόθο και τον έρωτα.

«Στο έργο η κωμικότητα και η δραματικότητα εναλλάσσονται για να φωτίσουν τα απλά και τα ανθρώπινα», αναφέρει το δελτίο τύπου. Αυτά τα «απλά και ανθρώπινα» μέσα στις νέες σύνθηκες της πανδημίας φαντάζουν πιο έντονα; 

Ναι, και είναι μέσα σε τέτοιες συνθήκες που αρχίζεις να αναθεωρείς τη στάση σου απέναντι στη ζωή. Ένα άγγιγμα, η αγκαλιά της μάνας, ένα φιλί, είναι τόσο απλά και σημαντικά στην ανθρώπινη επικοινωνία, που όλα τώρα, φαντάζουν μακριά και απρόσιτα. Το να μην αποχαιρετάς το δικό σου, το να πεθαίνει μόνος σε ένα δωμάτιο εντατικής θεραπείας, αντιλαμβάνεσαι πόσο σκληρή και απάνθρωπη έχει γίνει η ζωή μας.

Να απεγκλωβιστούμε από την ιδέα των φεστιβάλ και περιοδειών του καλοκαιριού με επιθεωρήσεις, κωμωδίες, ή ηθογραφίες και να καλλιεργηθεί στο κοινό μια εναλλακτική αντίληψη για το θέατρο

Λάβατε υπόψη ότι το έργο ανεβαίνει στο πλαίσιο του θεσμού ΕΚΤΟΣ ΕΔΡΑΣ; Ποια η γνώμη σας για αυτό τον θεσμό;

Το έργο επιλέγηκε ειδικά για το θεσμό του Εκτός Έδρας. Θεωρώ ότι είναι ένας σημαντικός θεσμός, ο οποίος βοηθά στη θεατρική αποκέντρωση, προσφέροντας στο κοινό της επαρχίας παραστάσεις με έργα του παγκόσμιου ρεπερτορίου ειδικά, στους χειμερινούς μήνες.

Ο ΘΟΚ, η θεατρική κοινότητα φαίνεται δεν κατάφεραν να δημιουργήσουν ένα σταθερό θεατρικό κοινό, ειδικά εκτός Λευκωσίας. Συμφωνείς; Τι άλλο πρέπει να γίνει από ΘΟΚ αλλά και τους καλλιτέχνες για δημιουργία κοινού και για θεατρική αποκέντρωση;

Δεν θα συμφωνούσα απόλυτα, γιατί η θεατρική αποκέντρωση είναι ένας θεσμός που λειτουργεί εδώ και πάρα πολλά χρόνια, που σε κάποιο βαθμό έχει καταφέρει να δημιουργήσει κοινό. Αυτό που χρειάζεται είναι η αναβάθμιση του θεατρικού προϊόντος. Το κοινό σου είναι αυτό που του προσφέρεις, αυτό που του δίνεις το διαμορφώνει. Το νέο στοιχείο που υπάρχει τα  τελευταία χρόνια στα προγράμματα των Πολιτιστικών Υπηρεσιών, στο ΕΚΤΟΣ ΕΔΡΑΣ του ΘΟΚ και γενικά στους καλλιτέχνες του ελεύθερου θεάτρου, είναι η αλλαγή πολιτικής όσον αφορά στις επιλογές των έργων: να απεγκλωβιστούν δηλαδή, από την ιδέα των φεστιβάλ και περιοδειών του καλοκαιριού με επιθεωρήσεις, κωμωδίες, ή ηθογραφίες και να καλλιεργηθεί στο κοινό  μια εναλλακτική αντίληψη ότι το θέατρο δεν είναι μόνο η κωμωδία ή η επιθεώρηση, αλλά και έργα πιο κλασικά που  προσφέρουν ίσως κάποιου άλλου είδους προβληματισμούς και ψυχαγωγία.

Αποθέματα δημιουργίας υπάρχουν, δεν υπάρχουν όμως αποθέματα οικονομικών πόρων

Ντα 2123017

Πως ήταν η συνεργασία με τους ηθοποιούς εν μέσω πανδημίας και τήρηση μέτρων και πρωτοκόλλων. Τι κρατάς από αυτή την περίοδο των προβών;

Η συνεργασία με τους ηθοποιούς ήταν πραγματικά άψογη και πολύ όμορφη. Είχα για πρώτη φορά την τιμή να συνεργαστώ με ένα σπουδαίο καταξιωμένο ηθοποιό, τον Κώστα Βήχα, όπως και με παλιούς μου συνεργάτες την Έλενα, τη Χριστίνα, τον Νεκτάριο, αλλά και με νέους ταλαντούχους ηθοποιούς, που για πρώτη φορά συνεργάζονται με τον ΘΟΚ, τον Βασίλη, τη Βαλάντω, τον Κωνσταντίνο. Από την άλλη, δεν μπορώ να μην αναφέρω την καθημερινή ανασφάλεια που νιώθεις όταν ακούς για την αύξηση των κρουσμάτων, ότι μπορεί κάποιος από εμάς να είναι το επόμενο κρούσμα, το να φοράς μάσκα και να είσαι συνέχεια με το αντισηπτικό στο χέρι. Η παραγωγή του «Ντα» όπως και πολλές άλλες αυτή την περίοδο, κατατρύχεται από συνεχείς αναβολές, από την  έναρξη των δοκιμών μέχρι την τελική ημερομηνία της πρεμιέρας, που και αυτή τη στιγμή που μιλάμε δεν είναι σίγουρη. Αυτό που κρατώ είναι το πείσμα για δημιουργία, η ικανότητα του καλλιτέχνη να βρίσκει δύναμη μέσα από την τέχνη του και να προχωρά.

Γενικότερα οι νέες συνθήκες λόγω πανδημίας πόσο επηρέασαν και επηρεάζουν τη δημιουργία και τους καλλιτέχνες, ειδικότερα στο θέατρο;

Βέβαια, και πριν την πανδημία το θέατρο δεν ήταν σε καλύτερη μοίρα. Ο καλλιτέχνης πάντα βρίσκει αποθέματα δημιουργίας κάτω από δύσκολες  συνθήκες. Τώρα όμως, τα πράγματα έχουν επιδεινωθεί, ειδικότερα στο ελεύθερο θέατρο, όπου ο οικονομικός παράγοντας παίζει σημαντικό ρόλο στην επιβίωσή του. Οι συνθήκες αβεβαιότητας που επικρατούν, αν θα βγεις πρεμιέρα, αν θα παραμείνουν τα θέατρα ανοιχτά και το παιχνίδι με τους αριθμούς και τα ποσοστά θεατών που δικαιούσαι να βάλεις στην αίθουσα, ειδικά οι μικρές αίθουσες θεάτρων, συμβάλλουν σε μια  γενικότερη αίσθηση ανασφάλειας που επηρεάζει όλους τους καλλιτέχνες. Αποθέματα δημιουργίας υπάρχουν, δεν υπάρχουν όμως αποθέματα οικονομικών πόρων, για αυτό και βλέπουμε πολλούς ανθρώπους του θεάτρου να κάνουν άλλες δουλειές για να ζήσουν αυτοί και οι οικογένειές τους.

Ντα 3343020

Ένα άγγιγμα, η αγκαλιά της μάνας, ένα φιλί, είναι τόσο απλά και σημαντικά στην ανθρώπινη επικοινωνία,  και όλα τώρα, φαντάζουν μακριά και απρόσιτα

Πιστεύεις πως μας αφήνει «διαφορετικούς» αυτή η περίοδος εμάς και τον κόσμο γενικότερα; (Πρέπει να αλλάξουμε;)

Ίσως, να έχουμε γίνει πιο γενναιόδωροι προς τον συνάνθρωπό μας, ίσως τώρα  μπορούμε να κατανοήσουμε τον πόνο του διπλανού μας καλύτερα, γιατί καταλαβαίνουμε ότι βρισκόμαστε όλοι στο ίδιο καράβι. Από την άλλη όμως, δεν είμαι πολύ σίγουρη αν η πανδημία μας έχει αλλάξει σε βαθμό που να μπορέσουμε να αναθεωρήσουμε κάποιες από τις συμπεριφορές μας. Νιώθω ότι σαν κοινωνία είμαστε ακόμα ταμπουρωμένοι πίσω από αντιλήψεις βαθιά συντηρητικές, που η πανδημία έχει μεν αναδείξει, αλλά ίσως να μην μπορεί ακόμα να θεραπεύσει.

Μετάφραση: Ερρίκος Μπελιές, Σκηνοθεσία: Μαρία Μανναρίδου-Καρσερά, Δραματουργική επεξεργασία: Μαρία Μανναρίδου-Καρσερά – Φώτης Φωτίου, Σκηνικά-Κοστούμια: Θέλμα Κασουλίδου, Μουσική: Αντώνης Αντωνίου, Βοηθός σκηνοθέτιδας: Φώτης Φωτίου

Παίζουν: Φώτης Αποστολίδης, Κώστας Βήχας, Νεκτάριος Θεοδώρου, Βασίλης Παφίτης, Κωνσταντίνος Τσίτσιος, Βαλάντω Χαραλάμπους, Έλενα Χριστοφή, Χριστίνα Χριστόφια

Θέατρο ΘΟΚ, Νέα Σκηνή

Πρώτη παράσταση:

Τετάρτη 12 Μαΐου 2021 στις 20:30

Κάθε Τετάρτη, Πέμπτη, Παρασκευή και Σάββατο στις 20:30

Παραστάσεις μέχρι και 29 Μαΐου

Ντα 0063015

 

 

Eιδήσεις από την Κύπρο και τον κόσμο, όλη η επικαιρότητα στο dialogos.com.cy.
Ακολουθήστε μας και στο Google News.