Καίριο ψήφισμα του Ευρωκοινοβουλίου για το πρόγραμμα «Ορίζοντας Ευρώπη».

Τη βδομάδα που μας πέρασε (26-29 Απριλίου 2021) πραγματοποιήθηκε ακόμα μια ολομέλεια του Ευρωκοινοβουλίου με σωρεία σημαντικών ζητημάτων. Καίριο ψήφισμα ήταν αυτό που αφορούσε το πρόγραμμα «Ορίζοντας Ευρώπη». Εξίσου σημαντικό, ιδιαίτερα για τους εργαζομένους, ήταν η κατάληξη στο ευρωπαϊκό ταμείο προσαρμογής στην παγκοσμιοποίηση για την περίοδο 2021-2027. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η επικύρωση του Προγράμματος «Πολίτες, ισότητα, δικαιώματα και αξίες» 2021-2027. Τέλος, σημαντική ήταν η συζήτηση και το ψήφισμα για το Δεσμευτικό Μητρώο Διαφάνειας.

Ευρωπαϊκό Ταμείο Παγκοσμιοποίησης

To Ευρωπαϊκό Ταμείο Προσαρμογής στην Παγκοσμιοποίηση ιδρύθηκε το 2006 με σκοπό την παροχή έκτακτης στήριξης για διευκόλυνση της επανένταξης στην αγορά εργασίας εργαζομένων σε περιοχές ή τομείς που πλήττονται από σοβαρή αναστάτωση της οικονομικής δραστηριότητας. Τα κονδύλια αυτά κατανέμονται κυρίως στην εξατομικευμένη επανακατάρτιση, την προώθηση της επιχειρηματικότητας και την ενίσχυση της απασχόλησης και σε μικρότερο βαθμό στην παραχώρηση ειδικών εργασιακών επιδομάτων προσωρινού χαρακτήρα.
Το ταμείο απευθύνεται στους εργαζόμενους και όχι άμεσα στις επιχειρήσεις ή τις γεωγραφικές περιοχές και τα συστήματα απασχόλησης και κατάρτισης των κρατών – μελών.
Το ταμείο μπορεί να ενεργοποιηθεί μόνο κατόπιν αιτήσεως ενός κράτους – μέλους που θα πρέπει να αποδείξει ότι οι απολύσεις ήταν αποτέλεσμα των μεγάλων διαρθρωτικών αλλαγών στις παγκόσμιες εμπορικές πρακτικές που προκαλούνται λόγω της παγκοσμιοποίησης. Το ποσό το οποίο καταβάλλεται στα ΚΜ δεν ξεπερνά το 75% του συνόλου (αρχικά ήταν 50% και αυξήθηκε μετά την κρίση το 2008), το οποίο αποφασίζεται από την αρμόδια για τον προϋπολογισμό Αρχή, πράγμα που σημαίνει ότι το Συμβούλιο και το ΕΚ φέρουν την πλήρη ευθύνη.
Μετά το 2010 έγιναν διάφορες αλλαγές στο ταμείο με κυριότερη τη διεύρυνση του πεδίου εφαρμογής του, ώστε να μπορεί να καλύψει και τους κραδασμούς της που προκλήθηκαν από τη χρηματοπιστωτική κρίση. Τελευταία προσθήκη στο ταμείο αφορούσε τις απολύσεις που οφείλονται στην αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου χωρίς συμφωνία από την ΕΕ.
Ως Αριστερά αντιλαμβανόμαστε ότι στην ουσία του το ταμείο αυτό δημιουργήθηκε σαν (μια μικρή) εκτόνωση των πολλών εργασιακών (συν των άλλων) προβλημάτων που προκάλεσε η στρατηγική της Λισαβόνας και γενικότερα οι πολιτικές της ΕΕ (και γενικότερα το ιμπεριαλιστικό στάδιο ανάπτυξης του καπιταλισμού). Προσπαθεί να αποκρύψει την τάση του κεφαλαίου να μεταφέρεται στις περιοχές που του προσφέρουν το μικρότερο κόστος και το μεγαλύτερο περιθώριο κερδοφορίας, χωρίς να λαμβάνει υπόψη τον ανθρώπινο παράγοντα (πάρα μόνο την ικανότητά του για εργασία και το κόστος της). Επιπρόσθετα, στην ουσία απαλλάσσει τις εταιρείες από τις ευθύνες τους και διευκολύνει σε τελική ανάλυση τις απολύσεις.
Στα χρόνια που λειτούργησε το συγκεκριμένο ταμείο, είναι πλέον ξεκάθαρο ότι ουσιαστικά αφορά μεγάλες πολυεθνικές (π.χ. τις αυτοκινητοβιομηχανίες). Ο σχετικά υψηλός αριθμός των απολυμένων που απαιτείται για αίτηση στο ταμείο, ακόμη και με τη μείωση του 2010 (500 αντί 1000 εργαζόμενοι) στερεί τη δυνατότητα από μεγάλο αριθμό εργαζομένων που έχασαν τη δουλειά τους να διεκδικήσουν. Ακόμη, η προϋπόθεση αυτή αφήνει εκτός μικρές οικονομίες, όπως η Κύπρος, όπου δύσκολα εντοπίζονται οι αριθμοί αυτοί. Το ΑΚΕΛ επεσήμανε το πρόβλημα αυτό στο παρελθόν με γραπτή ερώτηση στην Επιτροπή. Πιο συγκεκριμένα, στην ερώτηση εάν προτίθεται η Επιτροπή να αλλάξει τον αριθμό για να μην αποκλείονται μικρά ΚΜ, η Επιτροπή απάντησε αρνητικά, και μάλιστα ότι δεν μπορεί να κατανοήσει τη διαφορά μεταξύ μικρών και μεγάλων κρατών στο συγκεκριμένο ζήτημα.
Οι αλλαγές που έγιναν στο ταμείο στην τελευταία ολομέλεια του Ευρωκοινοβουλίου αφορούν κυρίως την περαιτέρω μείωση του αριθμού των εργαζομένων που απαιτείται για υποβολή αίτησης στο ταμείο, την παροχή χορηγιών σε εργαζόμενους για να ξεκινήσουν τη δική τους επιχείρηση και την επιδότηση της φροντίδας παιδιών κατά τη διάρκεια αναζήτησης εργασίας.
Παρά το γεγονός ότι οι εργαζόμενοι ή οι οργανώσεις τους (συντεχνίες) δεν μπορούν να ζητήσουν απευθείας την ενεργοποίηση του ταμείου, δεν παύει να αποτελεί ένα εργαλείο που θα μπορούσε να αξιοποιηθεί για βελτίωση της θέσης τους.

 

Πρόγραμμα «Πολίτες, ισότητα, δικαιώματα και αξίες» 2021-2027

Untitled 9
Το συγκεκριμένο πρόγραμμα προέκυψε τον Απρίλιο του 2018 μετά από ψήφισμα του Ευρωκοινοβουλίου που κάλεσε την Επιτροπή για θέσπιση ενός ευρωπαϊκού μηχανισμού αξιών, εντός του Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου (2021-2027). Σκοπός του είναι η στήριξη οργανώσεων οι οποίες προωθούν τις θεμελιώδεις αξίες και έχει συμπληρωματικό χαρακτήρα ήδη υφιστάμενων πUntitled 10ρογραμμάτων. Ένα μήνα αργότερα, η Επιτροπή δημοσίευσε την πρότασή της για το πρόγραμμα «Δικαιώματα και αξίες» και πρότεινε τη συνένωσή του με τα προγράμματα «Δικαιώματα, Ισότητα και Ιθαγένεια» και «Ευρώπη για τους πολίτες» για το 2014-2020.
Ως αναφερόμενους στόχους το πρόγραμμα έθετε την προώθηση της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, τη δημοκρατία, την ελευθερία και το κράτος δικαίου, το σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένων των μειονοτήτων. Επιπλέον, την προσπάθεια εξάλειψης των διακρίσεων και της βίας μεταξύ των δύο φύλων, κατά των παιδιών, των ηλικιωμένων, των ΑμεΑ, των μειονοτήτων, αλλά και των ατόμων ΛΟΑΔΜ, την πρόληψη για την αντιμετώπιση της βίας, αλλά και να συσταθούν επαρκείς υπηρεσίες στήριξης προς τα θύματα και τέλος τη στήριξη και ενίσχυση του διαθρησκευτικού και διαπολιτισμικού διαλόγου εντός της κοινωνίας της Ε.Ε. Τα μέσα που θα αξιοποιηθούν για τους σκοπούς του προγράμματος είναι η δημιουργία μιας ευρωπαϊκής ταυτότητας, κοινής ευρωπαϊκής ιστορίας και πολιτισμού.
Επιπλέον, η σύσταση ενός ευρωπαϊκού ταμείου για την προώθηση της δημοκρατίας, της ελευθερίας αλλά και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Το ταμείο αυτό έχει ως (λεγόμενο) στόχο την υποστήριξη της κοινωνίας των πολιτών μέσω προγραμμάτων και των ΜΚΟ που δρουν υπέρ των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Τέλος θα πλαισιωθεί το ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (02/04/2009) με θέμα «ευρωπαϊκή συνείδηση και ολοκληρωτισμός», για τη δημιουργία της ευρωπαϊκής ταυτότητας.
Ως Αριστερά, πρέπει να υπογραμμίσουμε ότι το κείμενο φαίνεται να ενσωματώνει κάποια θετικά χαρακτηριστικά, που όμως στο μεγαλύτερο μέρος τους παραμένουν γενικόλογα. Την ίδια ώρα, είναι ξεκάθαρο ότι το περιεχόμενο είναι κατά βάση ιδεολογικό. Πιο συγκεκριμένα, σημαντική θέση έχει η δημιουργία ευρωπαϊκής ταυτότητας και η προστασία του «ευρωπαϊκού τρόπου ζωής». Στο εγχείρημα αυτό κύριο συστατικό είναι ο αντικομμουνισμός, με προεξέχουσα τη θεωρία των δύο άκρων. Πέραν όμως από την ταύτιση του κομμουνισμού με το ναζισμό, του Στάλιν με τον Χίτλερ, γίνεται ακόμα και λόγος για ποινικοποίηση «των εγκλημάτων του κομμουνισμού που μένουν ατιμώρητα».
Επιπλέον, τίθεται ως σκοπός η καταπολέμηση του ριζοσπαστισμού και της «διαίρεσης». Είναι αξιοσημείωτο ότι η εννοιολόγηση που γίνεται είναι σε τέτοιο βαθμό γενική και αυθαίρετη, που εύκολα θα μπορεί να αξιοποιηθεί ενάντια σε ένα λαϊκό κίνημα που αγωνίζεται υπό οξυμένες συνθήκες.

 

Τα ευρωπαϊκά προγράμματα να στηρίξουν τις μικρές επιχειρήσεις και την έρευνα στον τομέα της ΥγείαςUntitled 11

Η ολομέλεια του Ευρωκοινοβουλίου ψήφισε το πρόγραμμα «Ορίζοντας Ευρώπη», το οποίο θα αποτελέσει το κύριο ερευνητικό πρόγραμμα της ΕΕ για την περίοδο 2021 -2027. Είναι το 9ο κατά σειρά πρόγραμμα – πλαίσιο της ΕΕ για την έρευνα και την καινοτομία.
Με τη συμβολή και του ευρωβουλευτή του ΑΚΕΛ, Γ. Γεωργίου, ο οποίος ήταν ο σκιώδης εισηγητής για τη διαμόρφωση του προγράμματος «Ορίζοντας Ευρώπη», εκ μέρους της ομάδας της Αριστεράς (GUE/NGL), το τελικό κείμενο έχει πολλά θετικά στοιχεία. Συγκεκριμένα, ένας από τους κύριους στόχους του προγράμματος είναι η προώθηση της έρευνας και της καινοτομίας για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Μάλιστα, έχει αποφασιστεί πως το 35% του κονδυλίου που θα διατεθεί για το πρόγραμμα θα αξιοποιηθεί προς επίτευξη του στόχου αυτού. Επίσης, ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην προώθηση της έρευνας για την υγεία και δη για την καταπολέμηση του καρκίνου. Προωθείται, επίσης, η έρευνα για στήριξη του Πολιτισμού καθώς και η καινοτομία στον τομέα της Γεωργίας.
Ένα άλλο σημαντικό στοιχείο είναι το γεγονός ότι για πρώτη φορά στο κύριο ερευνητικό πρόγραμμα της ΕΕ τίθεται ως βασικός σκοπός η υποστήριξη και ενίσχυση των κρατών που παρουσιάζουν αδυναμίες, με τη μεταφορά τεχνογνωσίας, την καλλιέργεια της ικανότητας για καινοτομία και την εμπέδωση καλών πρακτικών. Οι φορείς (π.χ. Πανεπιστήμια) από τα εν λόγω κράτη θα μπορούν να είναι συντονιστές των ερευνητικών προτάσεων και να συνεργάζονται με ιδρύματα υψηλών επιδόσεων. Μεταξύ των κρατών – μελών που σημειώνουν χαμηλές επιδόσεις και θα δεχτούν ιδιαίτερη στήριξη είναι και η Κύπρος.
Εξίσου σημαντικό, δε, είναι πως το 70% του προϋπολογισμού που θα δοθεί από τo Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Καινοτομίας για την ανάπτυξη καινοτόμων ιδεών, υψηλού ρίσκου, οι οποίες ενέχουν υπερβολικό κίνδυνο για ιδιώτες επενδυτές, προορίζεται ειδικά για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις.
Λαμβάνοντας υπόψη τα δεδομένα που δημιούργησε η πανδημία, με τις αυξημένες ανάγκες για αντιμετώπιση των προκλήσεων στον τομέα της Υγείας, αλλά και των μεγάλων προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις, η ομάδα της Αριστεράς (GUE/NGL) αποφάσισε να υπερψηφίσει το νέο ερευνητικό πρόγραμμα, υπογραμμίζοντας πως προτεραιότητα είναι η αύξηση της συμμετοχής των μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Ωστόσο, οι ευρωβουλευτές της Αριστεράς διαχώρισαν τη θέση τους από τη συμπερίληψη στο πρόγραμμα της χρηματοδότησης της έρευνας για την αμυντική βιομηχανία.

Δεσμευτικό Μητρώο Διαφάνειας

Untitled 11
Το Μητρώο Διαφάνειας δημιουργήθηκε τον Ιούλιο του 2011 μέσω διοργανικής συμφωνίας που αναθεωρήθηκε το 2013 (και τέθηκε σε ισχύ το 2015) με ορισμένες βελτιώσεις και τη συμμετοχή ως παρατηρητή του Συμβουλίου. Ενώνει τον προηγούμενο κατάλογο λόμπι του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (1995) και το μητρώο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (2008).
Πρακτικά, από το 2011, Κοινοβούλιο και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκμεταλλεύονται από κοινού το Μητρώο Διαφάνειας, στο οποίο εγγράφονται όλες οι ομάδες και οι οργανώσεις που εκπροσωπούν συγκεκριμένα συμφέροντα στην ΕΕ.
Στόχος του είναι να διασφαλίσει ότι όσοι συνομιλούν και συνεργάζονται με τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα, δηλώνουν δημόσια τα συμφέροντα που εκπροσωπούν. Η εγγραφή είναι εθελοντική, ωστόσο μπορεί να γίνει υποχρεωτική για συγκεκριμένου τύπου πρόσβαση, όπως για παράδειγμα αν επιθυμεί κάποιος να μιλήσει σε δημόσια ακρόαση που διοργανώνεται από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
Ο αριθμός των εγγεγραμμένων ομάδων εκπροσώπησης συμφερόντων όλο και αυξάνεται. Σήμερα υπάρχουν στο μητρώο περισσότεροι από 11.000 οργανισμοί με περισσότερους από 80.000 εργαζομένους, μεταξύ των οποίων ΜΚΟ, επιχειρηματικές ενώσεις, εταιρείες, συνδικάτα και συμβουλευτικές. Σχεδόν το 1/5 των οργανισμών αυτών έχουν βάση τους τις Βρυξέλλες.
Η πρόταση της Επιτροπής για μια διοργανική συμφωνία σχετικά με ένα υποχρεωτικό μητρώο διαφάνειας εγκρίθηκε στις 28 Σεπτεμβρίου 2016. Από τότε έγιναν πολλές διαπραγματεύσεις με το Ευρωκοινοβούλιο που κατέληξαν επίσημα σε συμφωνία στις 15 Δεκεμβρίου 2020, η οποία τέθηκε ενώπιον της Ολομέλειας για ψήφιση στις 27 Απριλίου 2021.
Με τη νέα συμφωνία επήλθαν σημαντικές βελτιώσεις όσον αφορά τα πιο κάτω ζητήματα:
• Συμμετοχή του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου ως πλήρους μέρους της συμφωνίας (σημειώνεται ότι οι Μόνιμες Αντιπροσωπείες των κρατών – μελών στην ΕΕ έχουν δεσμευτεί να έχουν συναντήσεις μόνο με εκπροσώπους ομάδων συμφερόντων που είναι εγγεγραμμένοι στο μητρώο διαφάνειας κατά τη διάρκεια της Προεδρίας τους στην Ένωση).
• Ευρύς ορισμός του «λόμπι»: οι διαπραγματευτές συμφώνησαν σε έναν μη εξαντλητικό κατάλογο που περιλαμβάνει τη διοργάνωση συναντήσεων ή εκδηλώσεων, τη συμβολή σε δημόσιες διαβουλεύσεις, επικοινωνιακές εκστρατείες και προετοιμασία εγγράφων θέσης ή τροποποιήσεων.
• Συμπερίληψη του «λόμπι» τρίτων χωρών.
• Συμπερίληψη των πηγών χρηματοδότησης στις πληροφορίες που παρέχονται στη δήλωση καταχώρισης «ομάδων λόμπι».
Η Συμφωνία περιλαμβάνει όμως και κάποια αρνητικά ζητήματα όπως:
• Κανένα πραγματικό υποχρεωτικό καθεστώς: η βασική αρχή για συναντήσεις μόνο με εγγεγραμμένα λόμπι δεν καλύπτεται!
• «Εθελοντική» συμμετοχή φορέων ή οργανισμών της Ένωσης.
• «Εθελοντική» συμμετοχή των μόνιμων αντιπροσωπειών των κρατών – μελών.
Παρά τις ελλείψεις, οι ευρωβουλευτές του ΑΚΕΛ αλλά και η Ομάδα της Αριστεράς (GUE/NGL) υποστήριξε τη Συμφωνία, αφού μπορεί να καταστεί εφαλτήριο για άσκηση περαιτέρω πίεσης για μεγαλύτερη διαφάνεια σε επίπεδο Συμβουλίου, Προεδριών της ΕΕ και Ευρωπαϊκής Επιτροπής, όπως είναι για παράδειγμα οι πρόσφατες, αδιαφανείς συμφωνίες με τις φαρμακοβιομηχανίες για τα εμβόλια.
Μιλώντας εκ μέρους της GUE/NGL για το θέμα, η ευρωβουλευτής Leïla Chaibi ξεκαθάρισε ότι το ψήφισμα για το μητρώο είναι βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση, στερείται όμως φιλοδοξίας και συντηρεί το στάτους κβο για να τονίσει: «Τώρα, είναι η ώρα για δράση: οι ευρωβουλευτές πρέπει να δεσμευτούν ότι θα συναντούν μόνο εκπροσώπους λόμπι που είναι καταγραμμένα και θα δημοσιοποιούν τις συναντήσεις τους. Μόνο έτσι θα επιτευχθεί πλήρης διαφάνεια».

 

Μανόν Ομπρί
Ισότητα στους εμβολιασμούς
Αντί να επιβάλει ένα «Πράσινο Πιστοποιητικό» που προκαλεί μεγάλες ανησυχίες για την προστασία των προσωπικών δεδομένων και τις θεμελιώδεις ελευθερίες, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να επικεντρωθεί στην αύξηση της παραγωγής εμβολίων παγκοσμίως και να σταματήσει να είναι ο υπέρμαχος των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας των μεγάλων φαρμακευτικών εταιρειών. Απαιτούμε πλήρη διαφάνεια στις διαπραγματεύσεις με τη φαρμακευτική βιομηχανία για το 2022!

Μαρκ Μποτέγκα
Ευρωπαϊκό Ταμείο Άμυνας
Οι ευρωπαϊκές χώρες ξοδεύουν ήδη τεράστια κοντύλια δημοσίου χρήματος για την άμυνα. Σαν να μη φτάνει αυτό, εν μέσω μιας πανδημίας η Ευρωπαϊκή Ένωση αποφασίζει να δημιουργήσει ένα καινούργιο ταμείο άμυνας, την ώρα που ακόμα και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παραδέχεται ότι τα κράτη – μέλη έχουν ήδη αρκετά όπλα – δεν χρειάζονται περισσότερα και σίγουρα όχι μιαν κούρσα εξοπλισμών. Πρέπει να επενδύσουμε στην ειρήνη, στην υγεία, στη διεθνή συνεργασία – όχι στους πολέμους.

Μαρίσα Ματίας
Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο Καινοτομίας και Τεχνολογίας
Ο νέος κανονισμός για το EIT θα συμβάλει στην εφαρμογή της Πράσινης Συμφωνίας και θα βοηθήσει στην ανάκαμψη της Ευρώπης μετά την πανδημία. Η αποκέντρωση των δραστηριοτήτων του, καλύπτοντας και νέους τομείς όπως ο Πολιτισμός και η Δημιουργία, έρχεται σε μια στιγμή που η σημασία της επιστήμης και της καινοτομίας έχει αναγνωριστεί παγκοσμίως. Το EIT είναι ένα παράδειγμα που μπορούμε να κάνουμε καλύτερα μαζί στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Eιδήσεις από την Κύπρο και τον κόσμο, όλη η επικαιρότητα στο dialogos.com.cy.
Ακολουθήστε μας και στο Google News.