90χρονα ΚΚΚ-ΑΚΕΛ: Πρωτομαγιά 1925

Η Πρωτομαγιά του 1944 στη σημερινή Πλατεία Ελευθερίας στη Λευκωσία

Του Γ. Κολοκασίδη

Η εργατική Πρωτομαγιά γιορτάστηκε για πρώτη φορά στην Κύπρο το 1925 με πρωτοβουλία του Κομμουνιστικού Κόμματος Κύπρου.

Ανήμερα της Πρωτομαγιάς του 1925 κυκλοφόρησε το 10ο φύλο του «Νέου Ανθρώπου», της δεκαπενθήμερης εφημερίδας του Κομμουνιστικού Κόμματος Κύπρου. Κάτω από το σύνθημα «Ζήτω η κόκκινη Πρωτομαγιά», το πρωτοσέλιδο του «Ν.Α.» φιλοξενεί το πρωτομαγιάτικο μανιφέστο του ΚΚΚ προς τους Κύπριους «εργατοαγρότες και φτωχούς βιοπαλαιστές».

Protomayia 1925
Το πρωτομαγιάτικο μανιφέστο του κκκ στον «νέο ανθρωπο»

Το μανιφέστο του ΚΚΚ

Το μανιφέστο στην αρχή αναφέρεται στο ιστορικό της Πρωτομαγιάς και γιατί έχει καθιερωθεί ως η ημέρα της παγκόσμιας εργατιάς. Και συνεχίζει: «Στη γωνιά αυτή της γης, που βρισκόμαστε για πρώτη φορά φέτος γιορτάζεται η ημέρα αυτή από τους πρωτοπόρους του πραγματικού σας ξεσκλαβωμού, τους οργανωμένους εργάτες και χωρικούς και το Κομμουνιστικό Κόμμα που αγωνίζεται πάντα για την ευημερία και την ελευθερία σας. Το βαρύ χέρι του ξένου κατακτητή και το ναρκωτικό φαρμάκι του ντόπιου εκμεταλλευτή δεν σας άφησαν την ψυχή και το πνεύμα ελεύθερο για να νιώσετε τον πραγματικό δρόμο του προορισμού σας και να ενώσετε από καιρό τη φωνή σας με τ’ αδέλφια σας, τους προλετάριους των άλλων χωρών. Το πότισμα της αγνής ψυχής σας με το δηλητήριο του εθνικισμού από τους ίδιους τους εκμεταλλευτές σας τους τοκογλύφους-μεγαλέμπορους και τα πιστά όργανά τους, τους δικηγόρους και τον κλήρο (δεσποτάδες, παπάδες κ.λπ.), ήταν ο καταλληλότερος τρόπος για το κοίμισμά σας και την ευκολότερη εκ μέρους των απομύζηση κάθε οικονομικού σας χυμού…

»Αφήστε τες προλήψεις και μην ακούτε τες συκοφαντίες των και ενώστε τη σκέψη σας με τη δική μας για να χαιρετίσουμε το παγκόσμιο προλεταριάτο που σήμερα αγωνίζεται για την απελευθέρωσή του, ποιος ξέρει με πόσα θύματα καινούργια. Σήμερα παντού σ’ όλη τη γη όλοι οι οργανωμένοι εργάτες κάθε φυλής και κάθε θρησκείας είτε στα εργοστάσια δουλεύουν, είτε στα χωράφια, είτε στα σκοτεινά υπόγεια των μεταλλείων, είτε στα βαπόρια και θαλασσοπνίγονται για ένα κομμάτι ψωμί, όλοι απεργούν 24 ώρες. Οχι για να γιορτάσουν με γλέντια και χαρές την Πρωτομαγιά, αλλά για να δείξουν πως κάθε κίνηση, κάθε παραγωγή και κάθε ζωή, είναι δημιούργημα των χεριών τους. Να δείξουν τον όγκο τους στους κηφήνες εκμεταλλευτές των, υπενθυμίζοντάς τους συγχρόνως πως αργά ή γρήγορα θα τους επιβάλουν το δίκαιό τους…

»Εργάτες, χωρικοί, φτωχοί βιοπαλαιστές, όσοι από σας νιώθετε το πόσο είσαστε θύματα του σημερινού κοινωνικού συστήματος, όσοι από σας νιώθετε πως τα συμφέροντά σας δεν βρίσκονται παρά σε αντίθεση με εκείνα των αστών και πως αδελφωμένοι και ενωμένοι αναμεταξύ σας εσείς οι φτωχοί θα μπορείτε να τα διεκδικήσετε, αφήστε τες δουλειές σας τιμώντας τα θύματα του αγώνα σας και πηγαίνετε στο μέρος που σας καλούν οι οργανώσεις σας να ενώσετε τη φωνή σας για τα δικαιώματά σας στη ζωή, που ποτέ δεν θα τ’ αποκτήσετε αν δεν τα ζητήσετε ομαδικά, αν δεν τ’ απαιτήσετε ενωμένοι κι αδιάσπαστοι περιφρονώντας κάθε σπασμωδική αστική αντίσταση οποθενδήποτε και αν προέρχεται».

Ο γιορτασμός

Στην επόμενη έκδοσή του μετά από 15 μέρες ο «Ν.Α.» αναφέρεται στον εορτασμό της Πρωτομαγιάς, που έγινε στο Εργατικό Κέντρο Λεμεσού (ΕΚΛ) με ένα σχετικό ρεπορτάζ αλλά και με ένα χρονογράφημα.

Το ρεπορτάζ στεγάζεται κάτω από τον τίτλο «Ο εορτασμός της Πρωτομαγιάς – πρωτοφανής ο συναγερμός των εργατών». «Θα μείνει ιστορική η Πρωτομαγιά του 1925 για την Κύπρο», γράφει η εφημερίδα. «Για πρώτη φορά από τους εργάτες μας γιορτάστηκε η Διεθνής Εργατική Πρωτομαγιά και γιορτάστηκε με κάθε επιβλητικότητα και μεγαλοπρέπεια».

Οπως μας πληροφορεί ο «Ν.Α.» η Επιτροπή του Εργατικού Κέντρου Λεμεσού είχε ζητήσει, μέρες προηγουμένως, να επιτραπεί στους εργάτες να παρελάσουν προς το Διοικητήριο για να επιδώσουν στον Διοικητή ψήφισμα προς την αποικιακή κυβέρνηση. Ο Διοικητής αρνήθηκε να επιτρέψει την παρέλαση προφασιζόμενος πιθανά επεισόδια «εκ μέρους των αντιθέτων». Αντιπρότεινε να πάει ο ίδιος στο ΕΚΛ και να παραλάβει το ψήφισμα. Η Επιτροπή δέχτηκε την αντιπρόταση.

Οντως την ημέρα της Πρωτομαγιάς συγκεντρώθηκαν στο ΕΚΛ πέραν των 500 εργαζομένων και εκεί κατέφθασε και ο Διοικητής Σάριτς. Ο ραπτεργάτης Σαββίδης διάβασε το ψήφισμα της εργατικής τάξης, το οποίο εγκρίθηκε δια βοής και παραδόθηκε στον Διοικητή. Ο Σάριτς παραλαμβάνοντας το ψήφισμα είπε ότι θα το μεταφέρει στην κυβέρνηση. «Διαβεβαίωσε τους εργάτες ότι εφ’ όσον νομιμοφρόνως θα ζητούν κάτι η Κυβέρνησις θα τους εισακούει και θα λαμβάνει υπ’ όψιν τα αιτήματα των, μη παραλείψας ως αντιπρόσωπος της αστικής κυβερνήσεως να πει στο τέλος ότι κάθε κομμουνιστικήν-επαναστατικήν κίνησιν των εργατών η κυβέρνησις θα την υποβλέπει». Με δυο λόγια ο εκπρόσωπος της αποικιοκρατίας επιχείρησε να δείξει ένα φιλεργατικό πρόσωπο, αλλά δεν παρέλειψε να εκτοξεύσει και απειλές!

Ο Σάριτς αποχώρησε «προπεμθείς δια των στεντορίων ζητωκραυγών των εργατών – “Ζήτω οι εργάτες της Αγγλίας”, – “Ζήτω οι εργάτες όλου του κόσμου”».

Το βράδυ της Πρωτομαγιάς το ΕΚΛ φωταγωγήθηκε και οι εργάτες με τις οικογένειές τους παρακολούθησαν διάλεξη για το ιστορικό και τη σημασία της Πρωτομαγιάς. Η Εργατική Νεολαία τραγούδησε εργατικά τραγούδια.

Και το ρεπορτάζ τελειώνει ως εξής: «Κατά την διάρκεια της νυκτερινής συγκεντρώσεως εις τους εξώστας το Κέντρου άναπταν διάφορα πυροτεχνήματα προς μεγάλην λύπην των διερχομένων αστών, οι οποίοι ποτέ δεν εφαντάζοντο τέτοιες εργατικές συγκεντρώσεις».

Το χρονογράφημα με τίτλο «Μετά τη γιορτή μας», δίδει μια εικόνα της ατμόσφαιρας που επικράτησε κατά τον πρώτο γιορτασμό της Πρωτομαγιάς στην Κύπρο. Μεταξύ άλλων γράφει: «Και το “ζήτω η εργατιά” βγαλμένο από εκατοντάδες καρδιές, γιομάτο με τον πόθο της πραγματοποίησης του ιδανικού τους, ένα ζήτω που το ζητούσε η ψυχή τους για να ξαλαφρώσει από τα μαρτύρια και τις στερήσεις της καθημερινής δουλειάς, γιόμισε τον αέρα θριαμβευτικά κι ελπιδοφόρα. Το Κέντρο ολάκερο βούηξε κι ανατρίχιασε κι αυτό από το θείο παλμό, που την ώρα εκείνη συγκλόνιζε τα στήθη της μάζας των δυστυχισμένων. Ο ήχος ήταν αρκετά δυνατός για να πνίξει στη βουή του τα ανήθικα κουσκουσουριά των αστών, που ξαπλωμένοι σαν πασάδες στις καρέκλες της Προκυμαίας απολάμβαναν τον αέρα της θάλασσας και ειρωνεύονταν τον όγκο της εργατιάς που μαζωμένος στο Κέντρο, συμπαγής και αδιάσπαστος έδειχνε τη δύναμή του».

Σύμφωνα με τον «Ν.Α.» γιορτασμός της Πρωτομαγιάς έγινε εκείνη τη χρονιά και στο Βαρώσι, στο εκεί Εργατικό Κέντρο.

Τα εργατικά αιτήματα

Ο Κώστας Σκελέας, Γραμματέας Του Κκκ Και Του Εκλ
Ο κώστας σκελέας, γραμματέας του κκκ και του εκλ

Ποια όμως ήταν τα αιτήματα και οι στόχοι των εργατών εκείνης της εποχής; Στο αρχείο της Κ.Ε. του ΑΚΕΛ υπάρχει αντίγραφο του πρωτομαγιάτικου ψηφίσματος της επόμενης χρονιάς, δηλαδή του 1926. Το ψήφισμα είναι υπογραμμένο από τον Κώστα Σκελέα, που ήταν ταυτόχρονα Γραμματέας του ΚΚΚ και του ΕΚΛ. Το ψήφισμα καταγράφει ότι οι εργάτες ζητούν:

«-Ελευθερίαν οργανώσεως και αναγνώρισιν εργατικών σωματείων άνευ ουδεμίας φορολογίας.

– Εργατικούς νόμους που να καθορίζουν α) το οκτάωρον της εργασίας. β) αποζημιώσεις εκ μέρους των εργοδοτών και ιατρικήν περίθαλψιν των εργατών οι οποίοι εν καιρώ καθήκοντος γίνονται ανίκανοι προς εργασίαν και αποζημίωσιν εις τάς οικογενείας των εις περίπτωσιν θανάτου. γ) αποζημίωσιν των απολυομένων εργατών άνευ αποχρόντος λόγου. δ) προστασίαν των εργαζομένων γυναικών και των ανηλίκων παιδιών.

– Αποζημίωσιν των σιγαροποιιών των απολυθέντων της εργασίας των ένεκα της εισαγωγής των σιγαροποιητικών μηχανών διά της ειδικής φορολογίας των μηχανοποιητών σιγαρέτων.

– Βαραίαν φορολογίαν επί των εισαγομένων ετοίμων ενδυμάτων, υποδημάτων, επίπλων και άλλων αντικειμένων κατασκευαζομένων εν Κύπρω προς προστασίαν του Κυπρίου εργάτου από της ανεργίας.

– Ιδρυσιν ταμείου περιθάλψεως δια τούς εργάτας εκ του εισπραττομένου ποσού του αναφερομένου εις το 4ον αίτημα και δια φορολογίας των δημοσίων θεαμάτων, κέντρων διασκεδάσεων και ειδών πολυτελείας.

– Κατάργησιν των φόρων επί των ειδών της πρώτης ανάγκης και αντικατάστασις των δια φορολογίας του Κεφαλαίου.

– Κατάργησιν του φόρου της υποτελείας των 92, χιλιάδων λιρών.

– Ειδικήν νομοθεσίαν προς πραγματικήν προστασίαν των εργατών των μεταλλείων Σκουριωτίσσης, Αμιάντου και εφαρμογήν σοβαράς φορολογίας επί των εξαγωμένων μεταλλευμάτων.

– Κατάπαυσιν των καταδιώξεων εκ μέρους της αστυνομίας κατά των οργανώσεων των εργατών και αγροτών εις τας πόλεις και τα χωριά».

Στην πορεία του χρόνου και μέσα από σκληρούς, μαχητικούς, κάποτε και αιματηρούς ταξικούς αγώνες, τα πλείστα αιτήματα έγιναν κατακτήσεις της κυπριακής εργατικής τάξης. Σήμερα υπονομεύονται συστηματικά από την κυβέρνηση του Συναγερμού, την Τρόικα και το κεφάλαιο. Απαιτούνται καινούργιοι οργανωμένοι αγώνες για προάσπιση των εργατικών κατακτήσεων.


Η Πρωτομαγιά του 1925 ήταν η αρχή. Από τότε μέχρι σήμερα η εργατική τάξη της Κύπρου και ευρύτερα οι εργαζόμενοι γιορτάζουν με μαχητικούς αγώνες την Πρωτομαγιά έχοντας στην πρωτοπορία το ταξικό συνδικαλιστικό κίνημα της ΠΕΟ και το Κόμμα των Κυπρίων Εργαζομένων, το ΑΚΕΛ.

Ακολουθήστε το dialogos.com.cy, στο Google News

Οι τελευταίες ειδήσεις από την Κύπρο και τον κόσμο και όλη η επικαιρότητα στο dialogos.com.cy.