Ακάμας: η «εκδίκηση της γυφτιάς» από τη Σικελία



Η είδηση του νέου παρολίγον θανατηφόρου ατυχήματος στον Ακάμα όπου ένα όχημα με δύο επιβάτες έκανε βουτιά από 30 μέτρα, έρχεται να προστεθεί στα πολλά γνωστά και άγνωστα τραγικά περιστατικά που έχουν σημαδέψει την εποχούμενη μετακίνηση στην προστατευόμενη χερσόνησο. Το δυστύχημα με τους Ρώσους που σκοτώθηκαν με παρόμοιο τρόπο πριν δύο χρόνια, τα έξι σοβαρά ατυχήματα που κατέγραψε σε επιστολή του ο Κοινοτάρχης Νέου Χωριού Πάφου το 2018 και ίσως πολλά άλλα που ποτέ δεν είδαν το φως της δημοσιότητας, θέτουν με επείγοντα τρόπο το θέμα της απαγόρευσης χρήσης οχημάτων εντός της χερσονήσου.

Αν στα πολλά ατυχήματα και δυστυχήματα προσθέσουμε και την καθημερινή διακινδύνευση των πρόχειρα διανοιγμένων χωματόδρομων αλλά και πολλών άλλων παραγόντων (π.χ. τεράστια ποσότητα σκόνης που εισπνέουν οι επιβαίνοντες σε ανοιχτού τύπου οχήματα όπως buggies και τετράτροχες μηχανές) αλλά και οι πεζοί που είναι αναγκασμένοι να σταματούν κάθε τόσο στην άκρη του γκρεμού για να περάσουν τα οχήματα, τότε το ζήτημα φαίνεται να λαμβάνει χαρακτηριστικά δημόσιας υγείας και ασφάλειας. Πάνω απ’ όλα όμως, τίθεται εκ νέου το ζήτημα της διάβρωσης του φυσικού περιβάλλοντος από τις εκατοντάδες οχημάτων που διασχίζουν καθημερινά τον Ακάμα κατά την θερινή σαιζόν, την διατάραξη της άγριας ζωής από τον εκκωφαντικό θόρυβο των «κομβόι» που σχηματίζουν οι τουρίστες (συχνά κορνάροντας σε όλη τη διαδρομή), την ρύπανση από τα καταναλισκόμενα καύσιμα, τον κίνδυνο πυρκαγιών κ.ά.

4

Ένα γνώριμο σκηνικό στους τακτικούς επισκέπτες του Ακάμα


Φυσικά κάποιοι καλοθελητές θα σπεύσουν να εγείρουν αίτημα ασφαλτόστρωσης προκειμένου να προωθήσουν τις οικονομικές τους επιδιώξεις στον τελευταίο προστατευόμενο παραθαλάσσιο θύλακα του νησιού. Δεδομένου όμως του προστατευτικού πλαισίου Natura, η απάντηση αυτή δεν μπορεί να σταθεί θεσμικά, όποιον νόμο περί «εγκλωβισμένων περιουσιών» και αν σκαρφιστούν. Υπ’ αυτές τις συνθήκες, η απαγόρευση οχημάτων εντός της προστατευόμενης περιοχής είναι μονόδρομος. Εξαιρέσεις φυσικά μπορούν και πρέπει να καλύπτουν την κυκλοφορία οχημάτων των Αρχών δημοσίας τάξης, υγείας, περιβάλλοντος κτλ. Προκειμένου οι τοπικές επιχειρήσεις που έχουν επενδύσει στην ενοικίαση τεράστιων στόλων κάθε είδους οχημάτων να μην καταρρεύσουν, θα μπορούσε ακόμα και να συζητηθεί ένα συνεταιριστικό πλαίσιο μεταφοράς επισκεπτών με ειδικά και συμβατά με τον περιβάλλοντα χώρο οχήματα ή και πλοιάρια, με περιορισμένα δρομολόγια που δεν θα διαταράσσουν ούτε την χλωρίδα, ούτε την πανίδα (υδρόβια και χερσαία) ούτε τους πεζούς ή λουόμενους επισκέπτες.

Αν όλα αυτά ακούγονται όνειρα θερινής κυπριακής νυκτός, καλό θα ήταν να σταματήσουμε την αιώνια ομφαλοσκόπησή μας και να ρίξουμε μια ματιά σε κοντινές μεσογειακές χώρες και περιοχές με κουλτούρα που δεν διαφέρει και πολύ από την κυπριακή. Στη βορειοδυτική Σικελία, για παράδειγμα, μια περιοχή που το φυσικό περιβάλλον βρίσκεται μονίμως σε κίνδυνο λόγω της διαπλοκής, της διαφθοράς και του τοπικού παρακράτους, δεσπόζει η προστατευόμενη περιοχή Zingaro (‘’Τσιγγάνος’’ στα ελληνικά). Ο επισκέπτης από την Κύπρο θα αντιληφθεί αμέσως την γεωφυσική ομοιότητα με τον Ακάμα και αυτόματα θα συγκρίνει το απίστευτης ομορφιάς τοπίο: απότομοι γκρεμοί που καταλήγουν σε μαγευτικές παραλίες, μοναδικά ενδημικά φυτά κ.ά.

3 3

Η γεωφυσική ομοιότητα με τον Ακάμα είναι η πρώτη σκέψη του επισκέπτη από την Κύπρο!

Με μια βασική διαφορά: δεν επιτρέπεται κανένα ιδιωτικό όχημα και, γι’ αυτό, οι χωματόδρομοι παραμένουν στενοί ώστε να εξυπηρετούν αποκλειστικά πεζούς. Από την άλλη, η απαστράπτουσα καθαριότητα της ‘’Riserva Naturale dello Zingaro’’ σχεδόν…εξοργίζει όταν κανείς αναλογίζεται τα κάθε είδους απορρίμματα που μπορείς να βρεις σε παραλίες του Ακάμα: από μπουκάλια μέχρι ολόκληρα νοικοκυριά.

2

Χωματόδρομοι και μονοπάτια μόνο για πεζούς παρά την κατά σημεία δυνατότητα διάνοιξης πλατύτερων οδών

Στο Zingaro,βεβαίως, έχει γραφτεί και μία από τις πιο σπουδαίες σελίδες της σύγχρονης ιστορίας του νησιού. Το 1980, χιλιάδες ντόπιοι (το τονίζω) κάτοικοι της απομονωμένης περιοχής, μπήκαν μπροστά στις μπουλντόζες που θα έφερναν την «ανάπτυξη» και κέρδισαν τον χαρακτηρισμό του Zingaro ως της πρώτης προστατευόμενης περιοχής στο μεγαλύτερο νησί της Μεσογείου. Οι ίδιοι οι κάτοικοι δημιούργησαν έναν σύλλογο και επέβαλαν την επί πληρωμή είσοδο στην προστατευόμενη περιοχή – μέχρι το 2019 που το επισκέφθηκα για 2η φορά ήταν 5€ και όλα τα έσοδα κατευθύνονται στην συντήρηση των υποδομών καθαριότητας, ασφάλειας και εκπαίδευσης (μικρά μουσεία κτλ.) του πάρκου. Δημιουργήθηκε επίσης δημόσιο parking (εκτός των ιδιωτικών που συνυπάρχουν με αυτό) στην είσοδό τoy. Είτε κανείς διαφωνεί είτε συμφωνεί με την επί πληρωμή είσοδο σε ένα δημόσιο φυσικό μνημείο, το σίγουρο είναι ότι η πρακτική αυτή επιβάλει τον σεβασμό ακόμα και στους πιο απρόσεκτους και αγενείς επισκέπτες.

1 1

To μνημείο της μαζικής κινητοποίησης των κατοίκων υπέρ της προστασίας του Zingaro που έλαβε χώρα το 1980, στην είσοδο του προστατευόμουν τμήματος της χερσονήσου

Ίσως το παράδειγμα αυτό από την Σικελία να μπορεί να εμπνεύσει μία διεύρυνση της στοχοθεσίας του κινήματος για την διάσωση του Ακάμα αλλά και άλλων περιοχών που απειλούνται από την απληστία του κεφαλαίου. Πρωτίστως όμως οφείλει να μας προβληματίσει σχετικά με την ευθύνη των ντόπιων πληθυσμών και την ικανότητά τους να μην «τσιμπούν» σε υποσχέσεις για ανάπτυξη, αναβάθμιση και άλλα συναφή. Η μόνη αναβάθμιση της ζωής και του τουρισμού στον Ακάμα και ολόκληρη την Κύπρο είναι η μη περαιτέρω αποψίλωσή της από την ομορφιά της και τη φύση της. Διαφορετικά ας μην παραπονιόμαστε άλλο ούτε για την ραγδαία διατάραξη του κλίματος, ούτε για τις ασφυκτιούσες από κόσμο εναπομείνασες παραλίες, ούτε για την υποβάθμιση του τουριστικού προϊόντος.

Βαγγέλης Γεττος