Αλλαγές και στο Κυπριακό θα φέρει η κατάληξη του πολέµου στην Ουκρανία

Αναβαθµίζονται η αµερικανική ηγεµονία στη ∆ύση και ο ρόλος της Τουρκίας ως γέφυρας µεταξύ Ανατολής και ∆ύσης

Του Μιχάλη Μιχαήλ

Ο πόλεµος στην Ουκρανία θέτει εκ των πραγµάτων το παγκόσµιο σύστηµα σε γεωπολιτική µεταβατική περίοδο. Το ερώτηµα είναι αν οι νέες ισορροπίες θα διαµορφωθούν µέσω της διπλωµατικής οδού ή µέσω πολεµικής ή ψυχροπολεµικής σύγκρουσης. Ερωτηµατικά προκύπτουν και για το πώς θα εξελιχθεί η Ε.Ε., η οποία, προς το παρόν, παρακολουθεί αµήχανα και προσδένεται όλο και πιο ισχυρά στο άρµα του ΝΑΤΟ.

Ποια θα είναι λοιπόν η επόµενη µέρα στον κόσµο µετά τη λήξη της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία; Και πώς θα επηρεαστεί το Κυπριακό;

Το ερώτηµα έθεσε η «Χαραυγή» στον πρώην διπλωµάτη και συγγραφέα Κώστα Λεοντίου, στον επίκουρο καθηγητή ∆ιεθνών Σπουδών στο Τµήµα Πολιτισµού και Μάθησης του Πανεπιστηµίου του Aalborg Λεόντιο Φίσιερ και στο διεθνολόγο Αλέξανδρο Ζαχαριάδη.

Και οι τρεις τόνισαν ότι είναι δύσκολο να προβλεφθεί ποια θα είναι η κατάληξη του πολέµου, όµως δήλωσαν πεπεισµένοι ότι θα αλλάξουν αρκετά πράγµατα στο διεθνές πεδίο. ∆εν απέκλεισαν επίσης το ενδεχόµενο να αλλάξουν και τα δεδοµένα στο Κυπριακό, τόσο λόγω του ενεργειακού αλλά και της αλλαγής του ρόλου του ΟΗΕ, ο οποίος πλέον έχασε την αποτελεσµατικότητά του.

Κώστας Λεοντίου: Τα ΜΟΕ ίσως προωθήσουν την εδραίωση καταστάσεων

Η επόµενη µέρα θα ξηµερώσει σε έναν κόσµο διαιρεµένο και διχασµένο όσο ποτέ άλλοτε µετά τη λήξη του Ψυχρού Πολέµου. Σε ό,τι αφορά την Κύπρο, τα πολυδιαφηµιζόµενα ΜΟΕ ίσως εφαρµοστούν ως το προοίµιο της προώθησης της εδραίωσης καταστάσεων στην Κύπρο, εκτίµησε ο συγγραφέας και πρώην διπλωµάτης Κώστας Λεοντίου.

Μετά τη λήξη του πολέµου στην Ουκρανία, πρόσθεσε, η αµερικανική ηγεµονία και επικυριαρχία στη ∆ύση θα είναι αδιαµφισβήτητες, µε την Ε.Ε. να παίζει δεύτερο βιολί στη διεθνή σκηνή. Εάν ενταχθούν στο ΝΑΤΟ, σημείωσε, η Φινλανδία και η Σουηδία, τότε η ουδετερότητα, κυρίως στην εξωτερική πολιτική, θα αποτελούν µακρινές αναµνήσεις. Υπάρχει επίσης η πιθανότητα να ασκηθούν περαιτέρω πιέσεις σε όσα µέλη της Ε.Ε. παραµένουν εκτός ΝΑΤΟ και σε όσα διαφοροποιούνται σε θέµατα εξωτερικής πολιτικής, π.χ. στο Μεσανατολικό ή στο θέµα του Κοσόβου για ευθυγράµµιση µε τον σκληρό ευρωατλαντικό πυρήνα. Επίσης, η Ευρώπη πιθανότατα να προσδώσει περισσότερη βαρύτητα στο γεωστρατηγικό εκτόπισµα µελών της, κάνοντας εκπτώσεις σε θέµατα θεµελιωδών αρχών, ενώ η ενίσχυση της ακροδεξιάς στην Ευρώπη θα διαµορφώσει επίσης νέες εσωτερικές ισορροπίες. Από την άλλη πλευρά, η Ρωσία µε κάποιους παραδοσιακούς συµµάχους της -Λευκορωσία και Σερβία, Κίνα, Βραζιλία, Ινδία και νότια Αφρική, Ιράν και Βενεζουέλα- θα επαναπροσδιορίσουν τις σχέσεις τους σε µια νέα αρχιτεκτονική.

Από την άλλη, η οικονοµική και επισιτιστική κρίση θα πλήξει τα πλέον ευάλωτα κοινωνικά στρώµατα, ενώ στην Αφρική και αλλού θα ογκούται το µεταναστευτικό κύµα κυρίως προς την Ευρώπη. Απ’ όλα αυτά θα επωφεληθεί ο τζιχαντισµός που θα σηκώσει κεφάλι στη Μ. Ανατολή αλλά και στη δυτική Αφρική και στο Μαγκρέµπ, όπου η Ρωσία ανέλαβε ενεργό ρόλο µετά από πρόσκληση της κυβέρνησης του Μαλί, καλύπτοντας το κενό που αφήνει η Γαλλία. Μια άλλη συνέπεια θα είναι η αδυναµία του ΟΗΕ να διαφυλάξει την παγκόσµια ειρήνη.

Σε ό,τι αφορά το Κυπριακό, ο κ. Λεοντίου είπε ότι ως παγωµένο πρόβληµα, µε το ενεργειακό να επαναπροσδιορίζεται, µε την ακόµα περισσότερο αποδιεθνοποίηση και µε το ρόλο των Η.Ε. υποβαθµισµένο, ίσως δει να εφαρµόζονται τα πολυδιαφηµιζόµενα ΜΟΕ ως προοίµιο της προώθησης της εδραίωσης καταστάσεων στο νησί.

Λέανδρος Φίσιερ: Φωνές υπέρ ΝΑΤΟϊκής λύσης του Κυπριακού

Είναι δύσκολο να εκτιµηθεί το αποτέλεσµα της σύγκρουσης στην Ουκρανία, µε δεδοµένο το γεγονός ότι η σύγκρουση διαφαίνεται να είναι παρατεταµένη, ανέφερε ο καθηγητής ∆ιεθνών Σπουδών Λέανδρος Φίσιερ. Αυτό που είναι σίγουρο όµως, πρόσθεσε, είναι ότι έχουµε εισέλθει σε µια νέα ψυχροπολεµική περίοδο που ακυρώνει τις υφιστάµενες βεβαιότητες.

Όσο ήταν κυρίαρχο το παράδειγµα της νεοφιλελεύθερης παγκοσµιοποίησης και του µονοπολικού κόσµου υπό την ηγεµονία των ΗΠΑ, σηµείωσε, οι εγγενείς αντιφάσεις της κυπριακής εξωτερικής πολιτικής παρέµεναν κρυµµένες. Σήµερα, µε το ολοένα βαθύτερο χάσµα µεταξύ ∆ύσης από τη µια και Ρωσίας και Κίνας από την άλλη, οι αντιφάσεις αυτές βγαίνουν βίαια προς τα έξω.

Η κυβέρνηση θυσιάζει ουσιαστικά τα βραχυπρόθεσµα συµφέροντα του ιδίου του ελληνοκυπριακού κεφαλαίου (κυρίως στον χρηµατοπιστωτικό τοµέα, τον τουρισµό και τη ναυτιλία) για χάρη µιας µακροπρόθεσµης στρατηγικής πρόσδεσης στο άρµα των ΗΠΑ.

Είναι η ίδια η αποτυχηµένη λογική πίσω από τις «τριµερείς», που θεωρεί µε αφέλεια ότι η Τουρκία αποµονώνεται συνεχώς από τη ∆ύση καθώς και από τη γύρω περιοχή. Στην πραγµατικότητα, ο ρόλος της Τουρκίας ως γέφυρας µεταξύ Ανατολής και ∆ύσης ποτέ του δεν θα υποβαθµιστεί, πράγµα που φαίνεται και στη σηµερινή σύγκρουση στην Ουκρανία, για την οποία η Τουρκία δεν υιοθέτησε τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας.

Η στρατηγική της ελληνοκυπριακής άρχουσας τάξης διαφαίνεται µέσα από τις πρόσφατες δηλώσεις Κασουλίδη, πρόσθεσε ο κ. Φίσιερ, ότι η Κύπρος θα επιθυµούσε την ένταξη στο ΝΑΤΟ. Φαίνεται ότι µε τις νέες παγκόσµιες συνθήκες υπάρχουν φωνές που ευνοούν λύση του Κυπριακού µέσα σε ΝΑΤΟϊκά πλαίσια που θα αναιρούν το ζήτηµα-αγκάθι των εγγυήσεων.

Για την Αριστερά όµως ένας διακανονισµός στο Κυπριακό δεν αποτελεί αυτοσκοπό, κυρίως από τη στιγµή που δεν θα κατοχυρώνει τα ανθρώπινα δικαιώµατα, τα δικαιώµατα των εργαζοµένων, ενώ θα επισηµοποιεί το ρόλο της Κύπρου ως στρατιωτικού ορµητηρίου ενάντια σε γειτονικούς λαούς.

Αλέξανδρος Ζαχαριάδης: Ο αγωγός προς την Τουρκία θα πιέσει για λύση του Kυπριακού

Στη δυσκολία πρόβλεψης για το αποτέλεσµα της σύγκρουσης στην Ουκρανία αναφέρθηκε και ο διεθνολόγος Αλέξανδρος Ζαχαριάδης, θεωρώντας σίγουρο το ότι θα αλλάξουν τα δεδοµένα όσον αφορά την ενεργειακή πολιτική της Ε.Ε. και ό,τι σχετίζεται µε την ενεργειακή ασφάλεια. Σε ό,τι αφορά την Aνατολική Μεσόγειο, ήδη οι Αµερικάνοι έχουν ξεκαθαρίσει πως δεν υφίσταται πλέον η δηµιουργία του αγωγού EastMed για µεταφορά φυσικού αερίου από την Aνατολική Μεσόγειο στην Ευρώπη.

Και αυτό δηµιουργεί δύο δεδοµένα: Το πρώτο είναι η αξιοποίηση των ευρωπαϊκών πηγών φυσικού αερίου και η µεταφορά αερίου µέσω αγωγού µέσω της κυπριακής ΑΟΖ προς την Τουρκία, που µε τη σειρά του θα δηµιουργήσει νέα πίεση από πλευράς ΗΠΑ αλλά και των Eυρωπαίων για να υπάρξει µια λύση στο Kυπριακό. Αυτό βέβαια εξαρτάται και από µια σειρά άλλους παράγοντες, όπως το πόσο έτοιµες είναι η Αίγυπτος και το Ισραήλ να δεσµεύσουν κοιτάσµατα για εξαγωγή και όχι για δική τους, εσωτερική χρήση.

Το δεύτερο και πιο ανησυχητικό, πρόσθεσε, είναι το αν θα καταφέρει η Ρωσία σε µια ενδεχόµενη συµφωνία να αποσπάσει κάποια εδάφη από την Ουκρανία, οπότε θα δηµιουργηθεί το νέο δεδοµένο ότι ο νικητής θα καταφέρει να κατακτήσει εδάφη που νοµικά ανήκαν σε άλλο κράτος.

Και αυτό σχετίζεται µε το Kυπριακό, αφού µετά από µια περίοδο σχεδόν 50 χρόνων ενδέχεται να δώσει ευκαιρία στην Τουρκία να εκµεταλλευθεί την κατοχή στην Κύπρο. Αυτό δείχνει ότι ο κίνδυνος της διχοτόµησης δηµιουργεί την ανάγκη να βρεθεί µια λύση στο Kυπριακό, διότι το Oυκρανικό µπορεί να δηµιουργήσει νέα κεκτηµένα στο διεθνές σύστηµα που µπορεί να επηρεάσουν το ενδεχόµενο µιας στρατιωτικής λύσης στην Κύπρο από πλευράς Τουρκίας.

Η Τουρκία, πρόσθεσε, αυτή τη στιγµή αναβαθµίζεται, παρά την παραφιλολογία που αναπτύσσεται στην Κύπρο ότι πρόκειται περί επιτήδειου ουδέτερου. Η Τουρκία στο Oυκρανικό παίζει επιτυχώς το ρόλο του µεσάζοντα προσφέροντας στις προσπάθειες για λύση, κάτι που εκτιµάται και από την Ουκρανία αλλά και από τη Ρωσία, µε την πρώτη να επιθυµεί η Τουρκία να είναι εγγυήτρια δύναµη της οποιασδήποτε συνταγµατικής λύσης θα προκύψει.

Ακολουθήστε μας στο Google News.
Eιδήσεις από την Κύπρο και τον κόσμο, όλη η επικαιρότητα στο dialogos.com.cy.