Αλλάζει ο χαρακτήρας των ελληνικών πανεπιστημίων – Αφήνουν εκτός πανεπιστημίων πολλές χιλιάδες νέους και νέες

Του Κυριάκου Λοΐζου

Με την ψήφιση του Νόμου για την Ανώτατη Εκπαίδευση, τίποτα πια δεν θα είναι το ίδιο στα ελληνικά δημόσια πανεπιστήμια. Από τη μία η ιδεολογική και ιδεοληπτική εμμονή της κυβέρνησης Μητσοτάκη αλλάζει προς το χειρότερο το χαρακτήρα των Ιδρυμάτων, από την άλλη τα οικονομικά συμφέροντα μέρους της ελίτ αφήνουν εκτός πανεπιστημίων πολλές χιλιάδες νέους και νέες. Επιπλέον, με την παρουσία αστυνομικών μέσα στα πανεπιστήμια είναι σχεδόν βέβαιο πως δεν θα καταπολεμηθούν τα όποια υπαρκτά προβλήματα υπάρχουν, αλλά θα οξυνθούν. Για το Νόμο Κεραμέως – Χρυσοχοΐδη και για ό,τι αυτός θα φέρει στο άμεσο μέλλον, ο καθηγητής Πολιτικής Φιλοσοφίας Παντείου Πανεπιστημίου, Γιώργιος Φαράκλας και ο αναπληρωτής καθηγητής Πολιτικής Φιλοσοφίας Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Άρης Στυλιανού, παραχώρησαν συνέντευξη στη «Χαραυγή» δίνοντας την εικόνα τόσο για τους λόγους που η κυβέρνηση Μητσοτάκη προχώρησε στο εν λόγω νομοσχέδιο, όσο και για την επόμενη μέρα στα ελληνικά δημόσια πανεπιστήμια.

 

Γιώργος Φαράκλας: Τα «κομμένα» παιδιά φτωχών οικογενειών απλώς δεν θα σπουδάζουν

Untitled 33

 

Τι φέρνει στην ακαδημαϊκή κοινότητα ο Νόμος Κεραμέως – Χρυσοχοΐδη και ποιες θα είναι οι επιπτώσεις;

Θεωρώ ότι ο νόμος έχει δύο αρνητικά σκέλη. Από τη μια πλευρά θα μειώσει τον αριθμό των φοιτητών, λόγω των ρυθμίσεων για αυξημένες βάσεις εισαγωγής. Από την άλλη θα δημιουργήσει ένα άσχημο κλίμα λόγω της ίδρυσης ενός ειδικού αστυνομικού σώματος για τα πανεπιστήμια. Αυτό το κλίμα εκτιμώ ότι θα είναι ένα κλίμα φόβου. Άραγε πώς θα διεξάγεται ομαλά η πανεπιστημιακή ζωή, όταν χώροι διδασκαλίας, διαβάσματος, ανταλλαγής απόψεων, συναντήσεων, διαλέξεων, αλλά και χαλάρωσης, όπως είναι οι χώροι ενός πανεπιστημίου, θα επιτηρούνται συνεχώς από ειδικούς φρουρούς, εφόσον μάλιστα δεν θα λογοδοτούν στις Αρχές του Ιδρύματος, όπως μάλλον απαιτεί το Σύνταγμα και σίγουρα η κοινή λογική; Δικαιολογούν αυτή την καινοτομία επικαλούμενοι μεμονωμένα περιστατικά βίας αντιμετωπίσιμα με τις υπάρχουσες αστυνομικές δυνάμεις. Αυτά τα περιστατικά προβάλλονται από πολλά ΜΜΕ, τα οποία δεν διστάζουν να παραμορφώνουν με αδιανόητο τρόπο την πραγματικότητα που ζούμε εμείς στις σχολές.

Μέσα από το Νόμο αυτό βλέπουμε ένα πολιτικό πρόσημο (Δεξιά – ΝΔ), το οποίο είναι πολύ ευδιάκριτο. Πού πραγματικά αποσκοπούν οι κυβερνώντες;

Μπορούμε να πούμε ότι η σημερινή κυβέρνηση είναι αποτέλεσμα μιας συμμαχίας της φιλελεύθερης τάσης με την ακροδεξιά τάση της ΝΔ ενάντια στη συντηρητική τάση (τη «λαϊκή δεξιά»). Ο νόμος φαίνεται να ικανοποιεί αιτήματα των δύο κυρίαρχων συνιστωσών. Από τη μια πλευρά ένα κομμάτι της Ανώτατης Εκπαίδευσης μετατίθεται από τον δημόσιο στον ιδιωτικό τομέα, καθώς όσοι δεν θα καταφέρουν να εισαχθούν στη δημόσια ανώτατη παιδεία, έχουν στη διάθεσή τους ιδιωτικά ιδρύματα με δίδακτρα, που τώρα πια τα διπλώματά τους τούς δίνουν τα ίδια εργασιακά δικαιώματα (κι ας απαιτούν μικρότερο κύκλο σπουδών). Το αν θα κάνουν ή όχι σπουδές αυτοί οι φοιτητές, θα εξαρτάται από την οικονομική κατάσταση της οικογένειάς τους και όχι πια από τις επιδόσεις τους. Τα «κομμένα» παιδιά φτωχών οικογενειών απλώς δεν θα σπουδάζουν. Αυτό φαίνεται να υπηρετεί το αίτημα της φιλελεύθερης συνιστώσας της ΝΔ, που επιθυμεί την όσο το δυνατόν μεγαλύτερη ιδιωτικοποίηση της παιδείας, τόσο για ιδεολογικούς όσο, δυστυχώς (σε ορισμένες περιπτώσεις), για ιδιοτελείς λόγους. Από την άλλη πλευρά, ικανοποιούνται τα αυταρχικά αιτήματα της ακροδεξιάς πτέρυγας της ΝΔ (καθώς και του ακροδεξιού μορφώματος της Ελληνικής Λύσης) χάρη στην αυξημένη αστυνόμευση, που προφανώς θα επεκταθεί και στις πολιτικές δραστηριότητες των φοιτητών, ίσως και των καθηγητών, εισάγοντας ένα πρωτόγνωρο για τα δεδομένα της Ευρώπης καθεστώς. Δεν είναι τυχαίο ότι μέσα από τη ΝΔ τοποθετήθηκαν κατά της πανεπιστημιακής αστυνομίας στελέχη όχι μόνο από το συντηρητικό ρεύμα (το οποίο έχει αποκλειστεί από τη συμμαχία ακροδεξιών και φιλελευθέρων και δεν έχει λόγο να μη στενοχωρεί την ακροδεξιά πτέρυγα), αλλά και από τη φιλελεύθερη συνιστώσα αυτής της συμμαχίας, στην οποία συγκαταλέγονται και άνθρωποι που δεν είναι πρόθυμοι να παραμερίσουν τις ιδέες τους για να διατηρήσουν μια τέτοια περίεργη συμμαχία στη ζωή. Δεν αποκλείω βέβαια η πρόσληψη των 1.000 ειδικών φρουρών να υπηρετεί και ψηφοθηρικούς σκοπούς. Οι φρουροί μάλλον θα φέρουν περισσότερες ψήφους στην παράταξη από όσες θα έφερναν ισάριθμοι διδάσκοντες (και βέβαια υπάρχει μεγάλη ανάγκη από διδάσκοντες στα πανεπιστήμια, εκτός βέβαια αν μειωθεί ο αριθμός των τμημάτων, κάτι που ίσως προοιωνίζονται οι υψηλές βάσεις).

Αστυνομία στα πανεπιστήμια. Πείτε μας τις σκέψεις σας.

Χρειάζεται φύλαξη το πανεπιστήμιο, δεν γεννάται ζήτημα. Όμως η φύλαξη πρέπει να ανατεθεί σε άτομα που να έχουν εκπαιδευτεί καταλλήλως. Οι φοιτητές δεν είναι τυχαίοι πολίτες, είναι η ελπίδα του έθνους και πρέπει να αντιμετωπίζονται με εξαιρετικά μεγάλη προσοχή. Θέλουμε να σιγουρευτούμε ότι δεν θα ξαναδούμε καμία υπόθεση σαν του Αυγουστίνου Δημητρίου, Κύπριου φοιτητή που χτυπήθηκε πολύ άγρια και χωρίς κανένα λόγο από αστυνόμους στη Θεσσαλονίκη το 2006. Οι φύλακες αυτοί θα πρέπει για αυτόν το λόγο να υπακούν στην πρυτανεία, που γνωρίζει τον πανεπιστημιακό χώρο και τις ιδιομορφίες των ανθρώπων που ζουν σε αυτόν, ειδικά των διδασκομένων και των διδασκόντων. Βέβαια, όταν θα προκύπτει μια παράνομη πράξη, οι φύλακες θα καλούν την Αστυνομία, ακριβώς όπως καλούν την Πυροσβεστική σε περίπτωση πυρκαγιάς.

Άρης Στυλιανού: Τέτοια επονείδιστη στοχοποίηση του δημοσίου πανεπιστημίου δεν έχει υπάρξει ποτέ άλλοτε

Untitled 34

Υπεραμυνόμενη του Νόμου για τα Πανεπιστήμια, η κυβέρνηση Μητσοτάκη διαμηνύει ότι θέλει «να τελειώσει με την ανομία» από τη μία και να «προσδώσει ποιότητα» στην εκπαίδευση από την άλλη. Τι πιστεύετε;

Αισθάνομαι ντροπή και θλίψη για την κυβερνητική πολιτική στα πανεπιστήμια. Ευθύς αμέσως μετά την εκλογή της τον Ιούλιο του 2019, η κυβέρνηση Μητσοτάκη, σε αγαστή συνεργασία με τη συστηματική προπαγάνδα των φιλοκυβερνητικών ΜΜΕ, συκοφάντησε τα ελληνικά ΑΕΙ ως εστίες «ανομίας και εγκληματικής δραστηριότητας». Τέτοια επονείδιστη στοχοποίηση του δημοσίου πανεπιστημίου δεν έχει υπάρξει ποτέ άλλοτε. Και μάλιστα για Ιδρύματα που έχουν να επιδείξουν σημαντικά επιστημονικά επιτεύγματα σε διεθνές επίπεδο και κορυφαίες ερευνητικές διακρίσεις σε παγκόσμιες κατατάξεις. Η αλήθεια είναι πως οι Έλληνες πανεπιστημιακοί επιτελούν αξιοθαύμαστο έργο μέσα σε πολύ δύσκολες συνθήκες υποχρηματοδότησης και κρατικής αδιαφορίας. Οι δε απόφοιτοί μας πετυχαίνουν και διακρίνονται στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Βεβαίως, προβλήματα υφίστανται, όμως αυτά δεν απασχολούν ουσιωδώς την κυβέρνηση. Λυπάμαι πολύ, αλλά απολύτως καμία ποιότητα δεν προσδίδεται στα ΑΕΙ με το νέο νομοθετικό πλαίσιο. Αντιθέτως, πρόκειται για επικίνδυνη εξέλιξη που παραβιάζει τον πλήρως αυτοδιοίκητο χαρακτήρα των ελληνικών πανεπιστημίων, όπως αυτός κατοχυρώνεται στο Σύνταγμα, και πλήττει ευθέως την έννοια της ακαδημαϊκής ελευθερίας. Επιπλέον, η νεοφιλελεύθερη κυβέρνηση δυσχεραίνει τις ερευνητικές, παιδαγωγικές και εκπαιδευτικές διαδικασίες της μόρφωσης των νέων ανθρώπων. Νομοθετήθηκε από φέτος ο αποκλεισμός περίπου 20.000 μαθητών από την πρόσβαση στο δωρεάν πανεπιστήμιο, ώστε αυτοί να αποτελέσουν πελάτες των αμφιβόλου ποιότητας ιδιωτικών κολεγίων. Πιστεύω πως μόλις αυτό γίνει αντιληπτό, θα αντιδράσουν όχι μόνο οι φοιτητές, αλλά ολόκληρη η ελληνική κοινωνία.

Γιατί η κυβέρνηση πέρασε τον νόμο εν μέσω πανδημίας; Επίτηδες έγινε τώρα και γιατί;

Η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας πολιτεύεται επικίνδυνα, φαλκιδεύοντας και περιστέλλοντας δημοκρατικά δικαιώματα και ελευθερίες με αφορμή και πρόσχημα τους υπαρκτούς κινδύνους από την πανδημία της Covid-19. Έτσι, επιχειρείται να καθιερωθεί μια μόνιμη κατάσταση εξαίρεσης, μια διαρκής κατάσταση εκτάκτου ανάγκης, στο πλαίσιο της οποίας, ωστόσο, αντί να ενισχυθεί και να θωρακιστεί το ανοχύρωτο σύστημα υγείας, υιοθετούνται αντιδραστικά νομοθετήματα που περιορίζουν τα δικαιώματα στην εργασία, στη διαμαρτυρία, στη διαδήλωση, στην ελεύθερη μετακίνηση. Εκμεταλλευόμενη ακριβώς την πανδημία και τα περιοριστικά μέτρα, εκμεταλλευόμενη την απουσία της ακαδημαϊκής κοινότητας, καθηγητών και φοιτητών από τους χώρους των πανεπιστημίων, η κυβέρνηση νομοθετεί, ως μη όφειλε, και επιχειρεί να μεταβάλλει άρδην τη φυσιογνωμία του δημοσίου, ακαδημαϊκού και δημοκρατικού πανεπιστημίου, όπως αυτή διαμορφώθηκε στη Μεταπολίτευση. Πρόκειται για ακροδεξιά ιδεοληπτική εμμονή και για προσπάθεια ρεβανσισμού εναντίον των δημοκρατικών κατακτήσεων των τελευταίων 45 ετών, συμπεριλαμβανομένων των παλαιότερων προοδευτικών πρωτοβουλιών της συντηρητικής παράταξης, της φιλελεύθερης Δεξιάς, π.χ. της εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης του Γεωργίου Ράλλη επί κυβέρνησης Κωνσταντίνου Καραμανλή το 1976-78.

Διδάσκετε στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Πείτε μας ποια είναι τα πραγματικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα ΑΕΙ και τι θα φέρει ο νέος νόμος Κεραμέως – Χρυσοχοΐδη.

Το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης είναι το μεγαλύτερο πανεπιστημιακό ίδρυμα της χώρας και ένα από τα κορυφαία σε διδακτικό, ακαδημαϊκό και ερευνητικό επίπεδο. Βρίσκεται χωροθετημένο κατά βάση στο κέντρο της Θεσσαλονίκης, σε ένα campus έκτασης περίπου 300 στρεμμάτων, το οποίο δύσκολα μπορεί να ελεγχθεί και να φυλαχθεί. Υπάρχουν λίγοι φύλακες και απαιτείται χρηματοδότηση για την πρόσληψη πρόσθετου ειδικευμένου προσωπικού φύλαξης. Ο νόμος Κεραμέως-Χρυσοχοΐδη ιδρύει μόνιμη Αστυνομία μέσα στα πανεπιστήμια, κάτι πρωτοφανές για την ευρωπαϊκή ακαδημαϊκή παράδοση. Η ένοπλη πανεπιστημιακή αστυνομική υπηρεσία έρχεται σε σύγκρουση με τους κανόνες της ακαδημαϊκής ζωής που χαρακτηρίζουν διαχρονικά τη λειτουργία των Ιδρυμάτων διεθνώς. Εξάλλου, στην περίπτωση συμβάντων με ποινικό χαρακτήρα, η συντεταγμένη πολιτεία έχει ήδη εκ του νόμου τη δυνατότητα και την υποχρέωση να παρεμβαίνει. Τα όποια καταδικαστέα περιστατικά έχουν καταγραφεί είναι ελάχιστα και δεν δικαιολογούν κανέναν ηθικό πανικό. Το ΑΠΘ έχει πολλά άλλα προβλήματα να επιλύσει: επαρκής χρηματοδότηση, ανανέωση των παλαιωμένων υποδομών, τεχνολογικός εκσυγχρονισμός, θεσμική βελτίωση, ενίσχυση των νέων ερευνητών. Εκείνο που χρειαζόμαστε επειγόντως είναι θέσεις καθηγητών και όχι αστυνομικών.

Ένα σχόλιο για το φοιτητικό κίνημα.

Καλώς ή κακώς, το «ηρωικό» φοιτητικό κίνημα δεν υφίσταται πλέον ή πνέει τα λοίσθια. Μακάρι να ξαναγεννηθεί υπό νέες σύγχρονες μορφές ένα γνήσιο κίνημα της σπουδάζουσας νεολαίας. Προς στιγμή, υπάρχουν ευτυχώς μόνο διάσπαρτες νησίδες κριτικής και αμφισβήτησης που δεν θέλω να τις υποτιμήσω καθόλου. Είναι λοιπόν άξιον απορίας το γεγονός ότι η κυβέρνηση στοχοποιεί τους φοιτητές με πειθαρχικές διώξεις, τη στιγμή που οι φοιτητικοί αγώνες είναι τόσο αποδυναμωμένοι. Προφανώς, θέλει να εκδικηθεί συμβολικά το φοιτητικό κίνημα και τη γενιά του Πολυτεχνείου, που την ταυτίζει με την Αριστερά.

 

 

Eιδήσεις από την Κύπρο και τον κόσμο, όλη η επικαιρότητα στο dialogos.com.cy.
Ακολουθήστε μας και στο Google News.