Αλλάζει θέση και ρόλο στην περιοχή η Τουρκία; Οι ισορροπίες και ο πιθανός αντίκτυπος σε Κύπρο και Ελλάδα

  • Καθημερινή ενημέρωση

    Κάθε πρωί η επικαιρότητα στο inbox σου.


  • Η ουκρανική κρίση επηρεάζει το γεωπολιτικό σκηνικό και σαφώς τη «γειτονιά» µας και την Κύπρο ειδικά.
  • Όχι µόνο η διεθνής κοινότητα έβαλε στην άκρη το Κυπριακό, αλλά ο Ερντογάν αναµένεται να γίνει ακόµα πιο διεκδικητικός ως προς την αναγνώριση των κατεχοµένων -αν του βγει βέβαια το παιγνίδι ισορροπιών που παίζει.
  • Αν δε µέσα από ενεργειακές συµφωνίες αναβαθµιστεί η Τουρκία, ενδεχοµένως να γίνει ακόµα πιο δύσκολη η προσπάθεια επίλυσης του Κυπριακού.
  • «Ο πόλεµος στην Ουκρανία προσφέρει, πρωτίστως στον Ερντογάν και δευτερευόντως στην Τουρκία, µια χρυσή ευκαιρία να εκπληρώσει το όραµα της “Νέας Τουρκίας”, η οποία θα έχει αναβαθµισµένο ρόλο τόσο σε παγκόσµιο, όσο και σε περιφερειακό επίπεδο»

Του Κυριάκου Λοΐζου

Καταµεσής του πολέµου στην Ουκρανία πολλές ευρωπαϊκές χώρες επιδίδονται σε έναν αγώνα εξεύρεσης διπλωµατικής λύσης και απεµπλοκής από την κρίση. Ιδιαίτερα ευδιάκριτη είναι η έντονη κινητικότητα από την Τουρκία, σχεδόν αµέσως µετά την έναρξη της ρωσικής εισβολής, γεγονός το οποίο γεννά διάφορα ερωτήµατα, όπως το πού προσβλέπει η Τουρκία, αν θα αλλάξει η θέση της στην περιοχή και αν ενδεχοµένως θα επηρεαστούν Κύπρος και Ελλάδα.

Προσπάθεια µετριασµού των επιπτώσεων σε οικονοµία και ασφάλεια

Με την έναρξη της ρωσικής επίθεσης, εθνικιστικοί και φιλοκυβερνητικοί κύκλοι στην Τουρκία φαίνεται να απολαµβάνουν την αδυναµία της ∆ύσης να βρει λύση στην εµπόλεµη διένεξη. Το γεγονός ότι ούτε οι ΗΠΑ, ούτε το ΝΑΤΟ, αλλά ούτε και η Ε.Ε. ήταν έτοιµοι να υπερασπιστούν το Κίεβο, προβλήθηκε ως απόδειξη της ηθικής και πολιτικής αδυναµίας της ∆ύσης, λέει στη «Χαραυγή» ο αναπληρωτής Καθηγητής Τουρκικής και Μεσανατολικής Ιστορίας και Πολιτικής, Νίκος Χριστοφής, καταδεικνύοντας παράλληλα τα πιθανά οφέλη που (θα) έχει η στάση της Άγκυρας.

«Για αυτούς τους κύκλους (σ.σ. εθνικιστικούς και φιλοκυβερνητικούς) δεν είχε τόση σηµασία ποιος έχει ή όχι δίκαιο, αλλά κυρίως το ότι επιβεβαίωσε τις προσπάθειες της Άγκυρας να ισορροπήσει µεταξύ των ΗΠΑ και της Ρωσίας. Αυτή η “ουδέτερη” στάση µόνο να την ωφελήσει µπορεί, παρά να τη ζηµιώσει. Εάν υπήρχαν κάποιοι ενδοιασµοί επί τούτου από πλευράς “∆ύσης”, οι “µεσολαβητικές” της πρωτοβουλίες τούς µετρίασαν.

Αυτές οι προσπάθειες επιχειρούν να µετριάσουν τις οικονοµικές επιπτώσεις που ενδεχοµένως θα έχει η εµπόλεµη κατάσταση εσωτερικά -επιπτώσεις στην ήδη πολύ άσχηµη οικονοµική κατάσταση ενδεχοµένως να αποβούν καταστροφικές για τον κόσµο και την ίδια την Τουρκία, αλλά και προσωπικά για τον ίδιο τον Ερντογάν- αλλά και τις επιπτώσεις που θα έχει σε επίπεδο ασφάλειας και γεωστρατηγικής, µε τους δύο αυτούς τοµείς να συνδέονται».

Αν πάρουµε για παράδειγµα, υποδεικνύει ο καθηγητής, τις ένοπλες δυνάµεις της Τουρκίας αυτές θα εξακολουθούν να παρουσιάζουν σοβαρές προκλήσεις στους τοµείς της ανάπτυξης, ή της συντήρησης αυτών. Όπως σηµειώνουν αναλυτές της ασφάλειας, προσθέτει, η τουρκική Πολεµική Αεροπορία κατέχει ένα γερασµένο στόλο αεροσκαφών, τον οποίο για να καταφέρει να τον αντικαταστήσει µε µια σειρά από µαχητικά εγχώριας παραγωγής θα περάσει πολύς καιρός. Αυτό πρακτικά σηµαίνει πως θα πρέπει να συνεχίσει να βασίζεται σε Αµερικανούς και Ευρωπαίους προµηθευτές για τη συντήρηση των ενόπλων δυνάµεών της, άρα επιπλέον κόστος για το τουρκικό ΑΕΠ.

Κάθε άλλο παρά αποµονωµένη είναι η Τουρκία

Μπορεί µέσα από αυτή τη σύγκρουση να αλλάξει η θέση της Τουρκίας στην περιοχή; Ένα κρίσιµο ερώτηµα, καθώς αυτό που διαφαίνεται µέχρι στιγµής -όχι µόνο κατά τη διάρκεια του πολέµου- είναι µία προσπάθεια «επανασύστασης» της θέσης της στην ευρύτερη περιοχή.

«Ο πόλεµος στην Ουκρανία προσφέρει, πρωτίστως στον Ερντογάν και δευτερευόντως στην Τουρκία, µια χρυσή ευκαιρία να εκπληρώσει το όραµα της “Νέας Τουρκίας”, η οποία θα έχει αναβαθµισµένο ρόλο τόσο σε παγκόσµιο, όσο και σε περιφερειακό επίπεδο.

Αρκεί να θυµηθούµε τις προσπάθειές του µε τις αραβικές εξεγέρσεις, παρά το ότι δεν ευοδώθηκαν, ή και αργότερα. Εκεί ακριβώς βασίζεται και η επιδίωξη του Ερντογάν για έναν ισχυρό εγχώριο αµυντικό τοµέα, στο όραµά του για τη θέση που οραµατίζεται για την Τουρκία στον κόσµο», υπογραµµίζει ο κ. Χριστοφής, ενώ δεν ασπάζεται την άποψη περί αποµόνωσης της Τουρκίας. Τουναντίον, εξηγεί, «διακρίνω µια κάθε άλλο παρά αποµονωµένη Τουρκία, η οποία κατάφερε να συναντήσει σε υψηλό επίπεδο πολλούς Ευρωπαίους και Αµερικανούς αξιωµατούχους και να συζητήσουν το ζήτηµα της Ουκρανίας. Αν τελικά, αποτυπωθεί ο µεσολαβητικός ρόλος της Τουρκίας στην επίλυση του πολέµου, θα προσδώσει το κύρος που χρειάζεται ο Ερντογάν στις επικείµενες εκλογές, στις οποίες θα κάνει οτιδήποτε µπορεί ώστε να κρατηθεί στην εξουσία».

Ξαναµπαίνει στο ενεργειακό παιγνίδι η Τουρκία;

Σχετικά µε το αν θα επηρεαστούν χώρες όπως η Κύπρος και η Ελλάδα, ο καθηγητής θεωρεί σίγουρο ότι θα επηρεαστούν, ωστόσο είναι άγνωστο προς ποια κατεύθυνση. Αναφερόµενος στην πρόσφατη επίσκεψη του Έλληνα Πρωθυπουργού στην Κωνσταντινούπολη, ο καθηγητής λέει ότι κάποιες διαρροές µιλάνε για συνεκµετάλλευση του Αιγαίου και της Ανατολικής Μεσογείου, αλλά «µένει να δούµε αν αυτό ισχύει».

«Βέβαια η παρουσία του Προέδρου του Ισραήλ, Ισαάκ Χέρτσογκ, στην Τουρκία πριν από µερικές µέρες, συνάντηση την οποία ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν χαρακτήρισε σηµείο καµπής στις µέχρι πρόσφατα τεταµένες σχέσεις των δύο χωρών, και η αναφορά της Άγκυρας πως είναι έτοιµη να συνεργαστεί µε το Ισραήλ στον ενεργειακό τοµέα, ίσως να προσδίδει µια επιπλέον δόση ρεαλισµού. Τώρα ποιος θα είναι ο ρόλος της Ελλάδας και ακόµη περισσότερο αυτός της Κύπρου, και τι θα συµφωνηθεί, είναι άγνωστο, όπως επίσης αν όλες οι εµπλεκόµενες χώρες, π.χ. Κύπρος, Αίγυπτος, κ.α. θα επωφεληθούν εξίσου µε την Τουρκία και το Ισραήλ».

Όπως τονίζει ο καθηγητής, η Κύπρος µπαίνει περισσότερο στην εξίσωση µε βάση τα πιο πάνω. Mια τέτοια συµφωνία, η οποία θα αναβαθµίσει την Τουρκία, ενδεχοµένως να της προσδώσει και ένα επιπλέον «πάτηµα» στα εσωτερικά της βόρειας Κύπρου, «πάτηµα» το οποίο σε συνδυασµό µε µια νεοφιλελεύθερη αυταρχική ελληνοκυπριακή κυβέρνηση, δυσχεραίνει ακόµα περισσότερο µια επίλυση του Κυπριακού. Τέλος, αν η Τουρκία θα αποτελέσει µια από τις εγγυήτριες χώρες (µαζί µε τις ΗΠΑ και τη Μ. Βρετανία) για την επίλυση του «Ουκρανικού», τότε µπορούµε, πιστεύω, να µιλήσουµε σίγουρα για µια αναβαθµισµένη περιφερειακή χώρα.

∆εν µπορεί εσαεί να «ακροβατεί» η Τουρκία, αλλά όσο µπορεί θα το κάνει

ΝΑΤΟ, Τουρκία, Ρωσία. Ένα τρίγωνο το οποίο µόνο σταθερό δεν είναι, αφού η Τουρκία ως µέλος του ΝΑΤΟ και συνεργαζόµενη σε πολλούς τοµείς µε τη Ρωσία, δείχνει να προσπαθεί να ισορροπεί µεταξύ Ανατολής και ∆ύσης.

Η στάση των δυτικών µπορεί να αλλάξει προς όφελος της Τουρκίας, σηµειώνει ο κ. Χριστοφής, εξηγώντας πως η Τουρκία είναι µια µεγάλη χώρα, µια χώρα σε κοµβικό γεωστρατηγικό σηµείο για το ΝΑΤΟ και τις ΗΠΑ, αλλά και την Ε.Ε., η οποία λειτουργεί και ως ένα «σύνορο» που εµποδίζει τις µεταναστευτικές εισροές στην Ευρώπη. «Άρα εξυπηρετεί τόσο την Ευρώπη, η οποία φαίνεται να έχει µια αλά καρτ προσφυγική πολιτική, αλλά και την Τουρκία, η οποία χρησιµοποιεί το προσφυγικό χαρτί προς εξυπηρέτηση των συµφερόντων της», είπε.

Κατέληξε δε ως εξής: ∆εν πρέπει να ξεχνάµε πως δεν θα είναι η πρώτη φορά που τόσο το ΝΑΤΟ, όσο και οι ΗΠΑ αλλάζουν στάση ανάλογα µε τα συµφέροντά τους. Σίγουρα δεν θα µπορεί εσαεί να «ακροβατεί» η Τουρκία, αλλά όσο µπορεί θα το κάνει, και µέχρι στιγµής θεωρώ πως λειτουργεί υπέρ της. Μην ξεχνάµε πως σε αντίθεση µε την Ελλάδα που έσπευσε να στείλει πολεµικό υλικό (το ονόµασε µάλιστα «αµυντικό», λες και τα όπλα µπορούν να είναι αµυντικά), η Τουρκία δεν το έπραξε. Αν δε, διακόψει ή περιορίσει τις εξοπλιστικές αγορές της από τη Ρωσία και τις στρέψει προς τις ΗΠΑ, τόσο οι τουρκο-αµερικανικές σχέσεις, αλλά και οι ευρωτουρκικές σχέσεις θα βελτιωθούν.

Ακολουθήστε μας στο Google News.
Eιδήσεις από την Κύπρο και τον κόσμο, όλη η επικαιρότητα στο dialogos.com.cy.