«Αλύται» του νόμου και της τάξης

Του
Δρ. Ευάγγελου Κωνσταντέλου*

 

Η «ανάγκη» για αστυνόµευση δηµιουργήθηκε ήδη από την αρχαιότητα και λειτουργούσε ως εργαλείο άσκησης «νόµιµης βίας», ώστε να υπηρετεί τα συµφέροντα της εκάστοτε ηγεµονικής τάξης. Στην αρχαία Αθήνα υπήρχαν αρκετές οµάδες για την τήρηση της τάξης, όπως οι αγορονόµοι, οι γυναικονόµοι, οι τειχοποιοί, οι σιτοφύλακες, οι µετρονόµοι, οι ένδεκα Στρατηγοί κτλ. Αντίστοιχα  στη Σπάρτη υπήρχαν οι Ιππείς, οι οποίοι είχαν επιφορτιστεί µε την υποχρέωση της αστυνόµευσης και αποτελούνταν από τριακόσιους επίλεκτους πολίτες. Στην αρχαιότητα υπήρχαν ακόµη και οι ραβδούχοι, οι οποίοι ονοµάζονταν έτσι από τη ράβδο που κρατούσαν. Οι ραβδούχοι επέβαλαν την τήρηση της τάξης στο θέατρο και στους Ολυµπιακούς αγώνες. Ειδικό σώµα ραβδούχων και µαστιγοφόρων ήταν οι «αλύται» της Ολυµπίας, οι οποίοι λειτουργούσαν ως εκτελεστικό όργανο των Ελλανοδικών που επέβλεπαν τους Ολυµπιακούς αγώνες.

Αργότερα, στα ελληνιστικά χρόνια, οι ραβδούχοι ήταν δηµόσιοι υπηρέτες, οι οποίοι επιτηρούσαν µόνο τους αγώνες και σπάνια αναφέρονται ως µαστιγονόµοι. Στα ρωµαϊκά χρόνια οι ραβδούχοι ή lictores ήταν δηµόσιοι υπάλληλοι, οι οποίοι συνόδευαν και προστάτευαν τους άρχοντες, τους ιερείς, και τα επίσηµα µέλη της άρχουσας τάξης. Αργότερα, κατά τα Βυζαντινά χρόνια, η αστυνόµευση ήταν δουλειά των επάρχων. Κατά την Τουρκοκρατία, την επίβλεψη και τήρηση της τάξης είχε ο Βοεβόδας και οι αγάδες του, οι οποίοι µε τους αρχηγούς των επαρχιών ηγούνταν σωµάτων εθνοφυλακής. Επί Χούντας, δηµιουργήθηκαν οι Μονάδες Αποκατάστασης της Τάξης… τα γνωστά σε όλους µας ΜΑΤ, που σκοπό είχαν την καταστολή διαδηλώσεων, καθώς η δεκαετία του 1960 ήταν µια έντονη κινηµατικά περίοδος. Η ιδέα όµως της Χούντας για τη δηµιουργία ειδικής µονάδας πάνοπλων αστυνοµικών, επιφορτισµένων µε την κρατική «υποχρέωση» να χτυπούν και να τραµπουκίζουν την κοινωνία, θα υλοποιηθεί αργότερα από την κυβέρνηση του «εθνάρχη» Καραµανλή και θα εµπνεύσει και την Κύπρο.

Πάντοτε η δεξιά και ακροδεξιά ένιωθαν µια περίεργη έλξη για την αστυνοµία και γενικότερα για την καταστολή. Τα αισθήµατα της κοινωνίας βέβαια δεν είναι ίδια. ∆εν είναι τυχαίο το γεγονός ότι οι αστυνοµίες, όπως και οι περισσότεροι κατασταλτικοί µηχανισµοί, δε χαίρουν µεγάλης εµπιστοσύνης και εκτίµησης από την κοινωνία. Ακόµη και συντηρητικοί πολίτες, όσο και να µιλούν µε θετικό τρόπο για την αστυνοµία, αναγνωρίζουν ότι ο βασικός ρόλος της είναι να προστατεύει αξιωµατούχους και την ελίτ µιας κοινωνίας, να κόβει πρόστιµα, να ξυλοφορτώνει διαδηλωτές, να συγκαλύπτει πολιτικά και οικονοµικά σκάνδαλα, να λειτουργεί παρακρατικά, να εκφοβίζει και να απειλεί πολίτες µεταξύ άλλων. […] ∆εν είναι τυχαίο που η λέξη «αστυνοµικός» έχει συνδεθεί µε τα αρνητικά επίθετα, που αφορούν τον ουσιαστικά και εµφατικά αντικοινωνικό χαρακτήρα αυτού του επαγγέλµατος. Για τον µέσο πολίτη ιστορικά η αστυνοµία είναι ταυτισµένη µε τον χαφιεδισµό, τη ρουφιανιά, τη βία, την ανασφάλεια, τη ρυπαρότητα, τη διαφθορά, το ρατσισµό, το παρακράτος, την ακροδεξιά και την Εκκλησία. ∆ύσκολα µπορεί κανείς να πειστεί, ότι η δουλειά της αστυνοµίας είναι να προστατεύει τους πολίτες και δύσκολα µπορεί να µην τους θεωρεί… «αλύται» του νόµου και της τάξης. Το αποδεικνύουν άλλωστε και τα ρόπαλα που κοσµούν τις επωµίδες της ανώτατης ηγεσίας της Κυπριακής αστυνοµίας.

* Ακαδηµαϊκός – Εικαστικός

Eιδήσεις από την Κύπρο και τον κόσμο, όλη η επικαιρότητα στο dialogos.com.cy.
Ακολουθήστε μας και στο Google News.