Ανάλυση: Περαιτέρω κυρώσεις στην Τουρκία ή επανέναρξη διαλόγου για Κυπριακό;


*Πώς μεταφράστηκε το «άλλο Ορούτς Ρέις και άλλο Μπαρμπαρός» στις πρωτοβουλίες της ΕΕ για αποκλιμάκωση της έντασης.

Της Νίκης Κουλέρμου

Εννιά μέρες πριν τη Σύνοδο Κορυφής στις 24 και 25 Σεπτεμβρίου, τη μέρα που επισκεπτόταν τη Λευκωσία ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Σαρλ Μισέλ, την περασμένη Τετάρτη, η πρώην Υπουργός Εξωτερικών, Ερατώ Κοζάκου Μαρκουλλή, έκανε την ακόλουθη πρόβλεψη-εκτίμηση από την τηλεόραση του ΡΙΚ: Πριν το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο θα καταστεί δυνατή η έναρξη σε τεχνικό επίπεδο του διαλόγου Ελλάδας – Τουρκίας. Αυτό θα θεωρηθεί θετικό βήμα για τους «25» και την Ελλάδα και θα παραμείνει να αιωρείται το θέμα των κυρώσεων σε βάρος της Τουρκίας για τις συνεχιζόμενες προκλήσεις στην κυπριακή ΑΟΖ και τα Βαρώσια… Η Κυπριακή Δημοκρατία θα μείνει απομονωμένη…

Γιατί οδηγήθηκε σ’ αυτή την εκτίμηση η πρώην Υπουργός Εξωτερικών; Ας παρακολουθήσουμε τα γεγονότα στη βάση και των πρωτοβουλιών που ανέλαβαν ΕΕ και ΝΑΤΟ:

Μια μέρα πριν την επίσκεψη Μισέλ στη Λευκωσία και λίγο μετά τη συνεδρία του Συμβουλίου Αρχηγών των κομμάτων, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος στη Λευκωσία δήλωσε ότι θέση της κυβέρνησης είναι πως «εφόσον η Τουρκία συνεχίζει τις απειλές για εποικισμό της Αμμοχώστου και συνεχίζει τις έκνομες ενέργειές της στην κυπριακή ΑΟΖ μας», θα πρέπει το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο να συζητήσει περαιτέρω κυρώσεις για την Τουρκία. Σημείωσε μάλιστα πως δεν γίνεται αποδεκτή η μέθοδος των δύο μέτρων και δυο σταθμών από τη Λευκωσία, λέγοντας ότι «δεν θα μπορούσε δηλαδή στην περίπτωση της Λευκορωσίας να λαμβάνονται αποφάσεις για κυρώσεις, ενώ ταυτόχρονα στην περίπτωση της Τουρκίας να χρησιμοποιούνται άλλες αρχές στην εφαρμογή κυρώσεων». Μέχρι εκείνη τη στιγμή, παρ’ όλες τις προκλήσεις από μέρους του ΑΚΕΛ, η κυβέρνηση δεν είχε ξεκαθαρίσει δημόσια ποια στάση θα τηρήσει στο θέμα των κυρώσεων κατά της Λευκορωσίας. Αν δηλαδή θα ασκήσει βέτο για κυρώσεις στη Λευκορωσία στην περίπτωση που δεν επιβληθούν κυρώσεις στην Τουρκία. Αν δηλαδή τα δύο θέματα δεν σχετίζονται μεταξύ τους, όπως ισχυρίστηκε ο κ. Κούσιος, ή αν σχετίζονται και πάνε πακέτο, όπως ισχυρίστηκε ο Υπουργός Εξωτερικών κ. Χριστοδουλίδης. Η απειλή του βέτο ως απάντηση στη λογική των δύο μέτρων και δύο σταθμών θα κρέμεται πάνω από τη Σύνοδο μέχρι να ληφθούν οι αποφάσεις στις 24 και 25 του μήνα, για λόγους ευνόητους.

Πάντως ο διευθυντής του γραφείου του Προέδρου, κ. Β. Παπαδόπουλος, σε γραπτή ανακοίνωσή του για τη συνομιλία που είχε ο Πρόεδρος Αναστασιάδης με τον Έλληνα Πρωθυπουργό, μετά τη συνάντηση με τον κ. Μισέλ, είπε ότι οι δύο άνδρες «συμφώνησαν για την κοινή γραμμή που θα τηρήσουν οι δύο χώρες στο επερχόμενο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις 24-25 Σεπτεμβρίου στις Βρυξέλλες». Αν αυτή η συμφωνία θα ισχύσει ή αν πρόκειται για άλλον έναν τακτικισμό από μέρους των δύο ηγετών απέναντι στην στάση δύο μέτρων και δύο σταθμών από μέρους της ΕΕ, θα το δούμε στο τέλος.

 

Ότι το θέμα των «κυρώσεων που θα πονούν την Τουρκία» σύρεται από Συμβούλιο σε Συμβούλιο και από Σύνοδο σε Σύνοδο Κορυφής δεν είναι νέο. Μπορεί να δοθεί μια ακόμα παράταση… για να μη στενοχωρηθεί ο σημαντικός εταίρος της ΕΕ και του ΝΑΤΟ… Άλλωστε το είπε και ο Μπορέλ ενώπιον του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου παραπονούμενος ότι «έφαγε» και τις καλοκαιρινές του διακοπές στην προσπάθεια για αποκλιμάκωση και ότι χρειάζεται περαιτέρω προσπάθειες:    «Δυστυχώς, οι εντάσεις συνέχισαν να αυξάνονται κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού. Έχω περάσει τους τελευταίους μήνες -συμπεριλαμβανομένων των καλοκαιρινών μου διακοπών- προσπαθώντας να διευκολύνω τις προσπάθειες αποκλιμάκωσης. Ωστόσο, είναι σαφές ότι χρειάζονται περισσότερες προσπάθειες. Η τελευταία κίνηση της Τουρκίας για διακοπή της σεισμικής εξερεύνησης στην υφαλοκρηπίδα της Ελλάδας είναι ένα βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση. Ας ελπίσουμε ότι θα οδηγήσει σε περαιτέρω βήματα προς το διάλογο».

Πηγές εξάλλου που βρίσκονται πολύ κοντά στον Πρόεδρο Αναστασιάδη αποκάλυψαν στη «Χαραυγή» ότι στην κατ’ ιδίαν συνάντηση με τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου ειπώθηκε ότι η ΕΕ δεν θα προχωρήσει σε «περαιτέρω κυρώσεις» τώρα σε βάρος της Τουρκίας για να μην την… αποθαρρύνει από το να προσέλθει στις διαπραγματεύσεις.

 

Στο κάδρο και το Κυπριακό…

Πάντως, μιλώντας στο Ευρωκοινοβούλιο ο Ύπατος Εκπρόσωπος της ΕΕ για την ΕΠΑΑ, ο κ. Μπορέλ, που επισκέφθηκε τη Λευκωσία πολύ πριν τον κ. Μισέλ, έβαλε στο κάδρο των συζητήσεων και το Κυπριακό. Υπενθύμισε ότι «οι σχέσεις ΕΕ-Τουρκίας ήταν στην πρώτη γραμμή των συζητήσεων των Υπουργών Εξωτερικών της ΕΕ στην έκτακτη συνάντηση των Υπουργών στις 14 Αυγούστου, καθώς και στη σύνοδο του Gymnich, και θα συνεχίσουμε την επόμενη εβδομάδα στο Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων και στη συνέχεια το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο θα έχει το θέμα στην ημερήσια διάταξή του στο τέλος του μήνα». Ζήτησε δε τη στήριξη του Ευρωκοινοβουλίου «στις προσπάθειές μου να δημιουργήσω τον επειγόντως αναγκαίο χώρο για να συνεργαστώ με την τουρκική ηγεσία για να επιτευχθεί μια αποκλιμάκωση που, με τη σειρά της, θα επιτρέψει την εξεύρεση μόνιμων λύσεων στα υποκείμενα προβλήματα των σημερινών κρίσεων». Και εδώ ήταν το σημείο που έβαλε στο κάδρο και το Κυπριακό, αφήνοντας να νοηθεί ότι η περίπτωση της Κύπρου είναι κάτι ξεχωριστό, λόγω και του Κυπριακού… 
«Οτιδήποτε άλλο θα υπονόμευε επίσης την προοπτική για την επανάληψη των συνομιλιών για μια συνολική διευθέτηση του Κυπριακού», είπε ο Ύπατος Εκπρόσωπος της ΕΕ. Σημείωσε δε ότι ο ίδιος συζήτησε το θέμα της επανάληψης συνομιλιών για το Κυπριακό με τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ, τις οποίες προσδιόρισε για το διάστημα μετά τις εκλογές στην τουρκοκυπριακή κοινότητα.

 

Διαφορετική περίπτωση της Κύπρου από την Ελλάδα

Τι θέλει να πει ο κ. Μπορέλ; Μα αυτό που είπε ο σύμβουλος ασφάλειας του κ. Μητσοτάκη, κ. Διακόπουλος, σε ανύποπτο χρόνο: Άλλο Ορούτς Ρέις και άλλο Μπαρμπαρός… Ότι η Ελλάδα δεν μπορεί να υποκαταστήσει την Κυπριακή Δημοκρατία, όπως αλλιώς και με περισσότερη διπλωματία το είπε στη συνέχεια και ο κ. Δένδιας.

Αυτό τι θα σημαίνει για το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της 24ης-25ης Σεπτεμβρίου; Δύο πράγματα μπορεί να σημαίνουν: Το ένα, ότι πολύ πιθανόν να διαχωριστούν οι συμπεριφορές της Τουρκίας σε βάρος της Ελλάδας από τη μια και της Κύπρου από την άλλη και άρα να γίνει περαιτέρω προσπάθεια για την Κύπρο και δεύτερον, να πακετοποιηθούν σε έναν πιθανό ελληνο-τουρκικό διάλογο. Το δεύτερο είχε αναδειχθεί ως ιδέα του Σαρλ Μισέλ για «πολυμερή διάσκεψη με διευρυμένη ατζέντα». Μια πολύ γενική πρόταση, οι λεπτομέρειες της οποίας δεν έγιναν γνωστές ούτε όταν ο κ. Μισέλ βρέθηκε τετ-α-τετ με τον Πρόεδρο.

Πάντως ο κ. Μισέλ το μόνο που είπε στη Λευκωσία είναι ότι η αλληλεγγύη της ΕΕ από τα λόγια πρέπει να περάσει σε πράξεις… Το πώς και το πότε δεν διευκρινίστηκε…

Εκείνο το οποίο συνάγεται είναι η ορθότητα της θέσης του ΑΚΕΛ: Ότι οι τουρκικές προκλήσεις μπορούσαν και μπορούν ν’ αντιμετωπιστούν μόνο με την επανάληψη των διαπραγματεύσεων με στόχο τη συνολική λύση.

Αν η ΕΕ θα καταφέρει να φέρει την Τουρκία στο τραπέζι του διαλόγου, θα κριθεί, όπως φαίνεται, και από τη στάση της ε/κ πλευράς και του κ. Αναστασιάδη και κυρίως από τα μηνύματα που μπορεί και πρέπει να στείλει στην τ/κ κοινότητα και ιδιαίτερα σε σχέση με τη συνεπή στάση του στη λύση ΔΔΟ και στο θέμα της πολιτικής ισότητας.

 

 

Πλαισιάκι…Το ανέκδοτο της κινητικότητας…

Η επικοινωνιακή διαχείριση της εξωτερικής πολιτικής, στο μεταξύ, καλά κρατεί… Ενώ ο Λόφος του Προεδρικού προβαίνει σε ενέργειες προς τα διεθνή κέντρα αποφάσεων για να αποτρέψει τα νέα τετελεσμένα της Τουρκίας, η Πινδάρου θριαμβολογεί για την «πρωτοφανή κινητικότητα», την οποία μάλιστα ο κ. Αβέρωφ Νεοφύτου «πρώτη φορά βλέπει» γύρω από το Κυπριακό. Δύο φορές τις τελευταίες τρεις βδομάδες ο κ. Νεοφύτου προέβη σε δηλώσεις με τις οποίες βεβαιώνει την κοινή γνώμη ότι έρχονται «σημαντικές εξελίξεις στο Κυπριακό» και μάλιστα λόγω αυτών των εξελίξεων δεν θα προχωρήσει η Τουρκία (και οι εκλεκτοί της στα κατεχόμενα -Τατάρ και Οζερσάι) για να υλοποιήσουν τις απειλές τους για τα Βαρώσια. Ο κ. Νεοφύτου ήταν ο μόνος που προέβη σε δήλωση μετά τη συνεδρία του Συμβουλίου Αρχηγών, για να ισχυριστεί το εξής: «Όπως όλοι έχουμε παρακολουθήσει, το Κυπριακό έχει μπει στις προτεραιότητες του διεθνούς παράγοντα. Εδώ και δεκαετίες δεν θυμάμαι τέτοια κινητικότητα του ευρωπαϊκού αλλά και του διεθνούς παράγοντα για το Κυπριακό […]  Θα έρθουν κατά την άποψή μας εξελίξεις στο Κυπριακό μετά και τις εκλογές στην τ/κ κοινότητα».

Ότι θάρθουν εξελίξεις μετά τις εκλογές στην τ/κ κοινότητα ήταν αναμενόμενο και με βάση τις δεσμεύσεις του ΓΓ του ΟΗΕ και των τριών ηγετών στο Βερολίνο (25/11/2019). Αν οι εξελίξεις θα είναι θετικές, θα εξαρτηθεί από το ποιες δυνάμεις θα επικρατήσουν στα κατεχόμενα: Οι δυνάμεις της λύσης ΔΔΟ ή αυτές της λύσης δύο κρατών; Εξάλλου η αντίδραση του τουρκικού ΥΠΕΞ στην τελευταία δήλωση του ΓΓ του ΟΗΕ ήταν εκκωφαντική για την πιθανότητα να συζητείται στο τραπέζι η αλλαγή βάσης συζήτησης αντί να προχωρήσουν οι συνομιλίες από κει που έμειναν στο Κραν Μοντανά.

Οι ειδήσεις από την Κύπρο και τον κόσμο και όλη η επικαιρότητα στο dialogos.com.cy. Ακολουθήστε μας και στο Google News