Του ανταποκριτή μας, Παντελή Βαλασόπουλου

Σε μια νέα μεγάλη περίοδο πολιτικής αστάθειας έχει εισέλθει η γερμανική κυβέρνηση και γενικότερα το γερμανικό πολιτικό σύστημα μετά την ανακοίνωση της Καγκελαρίου Μέρκελ ότι δεν πρόκειται να είναι ξανά υποψήφια για την προεδρία του Χριστιανοδημοκρατικού κόμματος (CDU) και την καγκελαρία.

Ουσιαστικά, πρόκειται για την αναγγελία της σταδιακής αποχώρησης της Ανγκελα Μέρκελ από την πολιτική σκηνή μετά από 18 χρόνια στην ηγεσία του κόμματός της και 13 χρόνια ως Καγκελάριος της μεγαλύτερης οικονομικής δύναμης στην ΕΕ.

Οι συνέπειες της αποχώρησης αυτής και των αναταράξεων στο πολιτικό γερμανικό σύστημα είναι κάτι που σίγουρα θα επηρεάσει με διάφορους τρόπους, όχι μόνον τη Γερμανία και την ΕΕ, αλλά και ολόκληρο τον πλανήτη.

Η Καγκελάριος έχει στόχο -όπως λέει η ίδια- να εξαντλήσει τη θητεία της στο αξίωμα, θητεία που διαρκεί μέχρι το 2021, ωστόσο με τις παρούσες συνθήκες πολύ λίγοι είναι αυτοί στη Γερμανία που πιστεύουν πως κάτι τέτοιο μπορεί να γίνει πραγματικότητα.

Ήδη, αναλυτές δίνουν στην Καγκελάριο Μέρκελ μια βραχυχρόνια προθεσμία που λήγει τον Μάιο του 2019, την επόμενη δηλαδή της ημέρας που θα διεξαχθούν οι εκλογές για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Και αυτό γιατί τα δύο μεγάλα κόμματα που συνιστούν τον κυβερνητικό συνασπισμό στη Γερμανία βρίσκονται σε μια συνεχή πορεία φθοράς.
Είναι δύσκολο να μπορέσουν να ανακάμψουν μέσα σε λίγους μήνες και να τονώσουν τα εκλογικά τους ποσοστά.

Πολλοί αναλυτές προβλέπουν για τις Ευρωεκλογές άλλη μια μεγάλη και οδυνηρή ήττα για τα δύο αυτά κόμματα και παράλληλα άνοδο των κομμάτων διαμαρτυρίας, όπως το ακροδεξιό κόμμα «Εναλλακτική για τη Γερμανία», που όλες οι δημοσκοπήσεις δείχνουν πως έχει πανγερμανικά σταθεροποιηθεί στο 14% με 17%.

Μια τέτοια εξέλιξη –πιστεύουν οι ειδικοί στη Γερμανία- θα έχει ως συνέπεια την παραίτηση της Μέρκελ από την καγκελαρία με δύο σενάρια να την ακολουθούν: Το πρώτο σενάριο είναι η διάλυση του κυβερνητικού συνασπισμού με τους Σοσιαλδημοκράτες, κάτι που θα ανοίξει το δρόμο για μια κυβέρνηση συνεργασίας τύπου «Τζαμάικα», δηλαδή Χριστιανοδημοκράτες, Πράσινοι και Φιλελεύθεροι -καθώς οι Φιλελεύθεροι δηλώνουν πως με έναν Καγκελάριο εκτός της Μέρκελ θα μπορούσαν να συνεργασθούν. Το δεύτερο σενάριο κάνει λόγο για προκήρυξη πρόωρων εκλογών. Και στα δύο σενάρια ωστόσο, βασικό θεσμικό ρόλο αναμένεται να διαδραματίσει και η στάση του Προέδρου της Δημοκρατίας, Φρανκ Βάλτερ Σταϊνμάγιερ.

Η μάχη της διαδοχής

Μέχρι τότε όμως, στο ενδιάμεσο υπάρχει και άλλη μια μάχη. Αυτή της διαδοχής της Καγκελαρίου Μέρκελ στο αξίωμα του προέδρου των Χριστιανοδημοκρατών, που θα διεξαχθεί στις 7-9 Δεκεμβρίου, στο συνέδριο του κόμματος στο Αμβούργο.

Μέχρι στιγμής, τρεις είναι οι βασικοί διεκδικητές του αξιώματος αυτού. Πρώτος όλων ο Φρίντριχ Μερτς, μεγάλος στο παρελθόν εσωκομματικός αντίπαλος της Καγκελαρίου.
Ο Μερτς θεωρείται σήμερα το βασικό φαβορί, καθώς δημοσκοπήσεις δείχνουν πως είναι δημοφιλέστερος των ανταγωνιστών του.

Μέχρι το 2010 ήταν επικεφαλής της κοινοβουλευτικής ομάδας του κόμματος, ήρθε σε σύγκρουση με τη Μέρκελ και αποχώρησε για να συνεχίσει την καριέρα του ως μεγαλοδικηγόρος στον ιδιωτικό τομέα.

Έχει υπάρξει μέλος σε είκοσι διοικητικά συμβούλια μεγάλων επιχειρήσεων, με τελευταία τη διαφιλονικούμενη επενδυτική Blackrock.

Είναι επιπλέον και ο άνθρωπος τον οποίο στηρίζει μεγάλο μέρος του επιχειρηματικού κόσμου και που υπόσχεται να δώσει μια δεξιά στροφή στην πολιτική του κόμματός του και -όπως διατείνεται- «να το επαναφέρει στις αληθινές αξίες της συντηρητικής παράταξης».
Δεύτερος υποψήφιος, ο Γενς Σπαν, 38χρονος, ιδιαίτερα φιλόδοξος πολιτικός, Υπουργός Υγείας πλέον, που στο παρελθόν όμως υπήρξε Υφυπουργός Οικονομικών, πολύ στενός συνεργάτης του Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, σκληρός νεο-φιλελεύθερος, ανοιχτά ομοφυλόφιλος και συντηρητικός.

Και ο Σπαν υπόσχεται μια δεξιά στροφή των Χριστιανοδημοκρατών και θέτει το μεταναστευτικό θέμα ως βασικό της ατζέντας του, ζητώντας και εκεί μια στροφή προς περισσότερο σκληρές θέσεις.
Τρίτη και τελευταία, η Άνεγκρετ Κραμπ-Κάρενμπαουερ, Γενική Γραμματέας των Χριστιανοδημοκρατών, στενή συνεργάτης της Άνγκελα Μέρκελ και θερμή οπαδός των φιλελεύθερων θέσεων της Καγκελαρίου για το μεταναστευτικό.
Βασικό παρασκηνιακό ρόλο στη μάχη της διαδοχής αναμένουν πολλοί πως θα παίξει ο νυν Πρόεδρος της γερμανικής Βουλής, Βόλφγκανγκ Σόιμπλε.
Είναι ο πολιτικός που αναμένεται πως θα κινήσει στο παρασκήνιο τα νήματα, καθώς χαίρει της απόλυτης εκτίμησης των στελεχών του κόμματος και της κοινοβουλευτικής ομάδας των Χριστιανοδημοκρατών.

Ο Σόιμπλε ελέγχει μεγάλο μέρος του κόμματος και ο ρόλος του έχει ιδιαίτερο βάρος.
Ο ίδιος δηλώνει πως δεν πρόκειται να αναμιχθεί σε κάτι τέτοιο και πως η μάχη της διαδοχής θα είναι ομαλή και δίχως να «χυθεί αίμα».
Ωστόσο, λίγοι είναι αυτοί που πιστεύουν στις δηλώσεις αυτές. Για τον λόγο αυτό ξεκίνησε ακόμη μια συζήτηση στους κόλπους των Χριστιανοδημοκρατών για το πώς θα γίνει η εκλογή του νέου Προέδρου.
Καθώς είναι πολλοί αυτοί πού φοβούνται τα παρασκηνιακά παιχνίδια, προτείνουν η εκλογή του νέου Προέδρου να μην γίνει μέσα από τις διαδικασίες του κόμματος, αλλά με ψηφοφορία όλων των μελών των Χριστιανοδημοκρατών.
Η πρόταση αυτή συζητιέται έντονα τις ημέρες αυτές, όμως δεν είναι βέβαιο πως θα επικρατήσει.

Επίσης να σημειωθεί πως στην περίπτωση που τελικά επικρατήσει ο Φρίντριχ Μερτς, υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να παραιτηθεί αυτόματα από την καγκελαρία και η Άνγκελα Μέρκελ.
Η Άνγκελα Μέρκελ δηλώνει πως θα συνεργασθεί με όποιον και εάν εκλεγεί Πρόεδρος, είναι όμως πολλοί αυτοί που εκτιμούν ότι το χάσμα μεταξύ Μέρκελ και Μερτς είναι τόσο μεγάλο που αποκλείεται να υπάρξει παρόμοια συνεργασία.
Συνεπώς και μια νίκη του Μερτς ενδέχεται να αποτελέσει τη θρυαλλίδα μιας νέας κρίσης που θα οδηγήσει τη Μέρκελ εκτός καγκελαρίας και θα γίνει αιτία για ραγδαίες πολιτικές εξελίξεις στη Γερμανία.