Συναντήσεις/Ορίζοντας

Επιθυμώ να κρατάω τους θεατές σε διανοητική εγρήγορση.

Ο Αντώνης Γεωργίου συζητά με τον Ανδρέα Αραούζο που σκηνοθετεί την Δέσποινα Μπεμπεδέλη στο έργο του Κρίστοφερ Χάμπτον Μια ζωή γερμανική που ανεβαίνει από το Σατιρικό Θέατρο και την Alpha Square

Ένα φρικτό σημείο της ιστορίας από τη σκοπιά μιας Γερμανίδας

 

Ποια ήταν η Brunhilde Pomsel  και γιατί μας ενδιαφέρει η ιστορία της;

Ήταν δακτυλογράφος-στενογράφος στο Υπουργείο Προπαγάνδας των Ναζί κάτω από τον Γιόζεφ Γκέμπελς και τους βοηθούς του. Θα μας διηγηθεί περιστατικά από τη ζωή της, η οποία καλύπτει πάνω από έναν αιώνα (είναι στα 105 όταν αφηγείται, και ένα χρόνιο πριν πεθάνει) και φυσικά θα εστιαστεί στα χρόνια του Δεύτερου Παγκοσμίου Πολέμου και θα ακούσουμε για αυτό το φρικτό σημείο της ιστορίας της ανθρωπότητας – που δυστυχώς δε θα «κουράσει» ποτέ – αυτή τη φορά από τη σκοπιά μιας Γερμανίδας… Αυτό θεωρώ ότι κάνει την εξιστόρηση αυτή ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα, για το διάλογο και τη σκέψη που το θέατρο προσπαθεί να προωθήσει.

 

Μέσα από το έργο αναδεικνύεται καθόλου το θέμα “κατανόησης” /συγχώρεσης της Pomsel και κατ’ επέκταση, της κοινωνίας εκείνης της εποχής;

Δεν αναδεικνύεται ακριβώς, αλλά θα το «αγγίξει» ο ίδιος ο θεατής. Ο καθένας, αναπόφευκτα, θα πάρει μια απόφαση σχετικά με την κατανόηση που έχει να δείξει για εκείνες τις μέρες, εκείνα τα χρόνια, εκείνη την κατάσταση, εκείνο το λαό. «Η Γερμανία ήταν ένα τεράστιο στρατόπεδο συγκέντρωσης» εξομολογείται η Πόμσελ, αναφερόμενη στην τρομοκρατία που επικρατούσε παντού. Ήδη ακούω διχασμένες απόψεις ως προς αυτή την κατανόηση/συγχώρεση μετά την παράσταση και αυτό είναι τόσο ενδιαφέρον για μας.

 

Η Γερμανία ήταν ένα τεράστιο στρατόπεδο συγκέντρωσης» εξομολογείται η Πόμσελ, αναφερόμενη στην τρομοκρατία που επικρατούσε παντού. Ήδη ακούω διχασμένες απόψεις ως προς αυτή την κατανόηση/συγχώρεση μετά την παράσταση και αυτό είναι τόσο ενδιαφέρον για μας.

«Δεν είχα ιδέα τι συνέβαινε. Ή πολύ λίγο. Τίποτα περισσότερο απ’ ότι όλοι οι άλλοι» αναφέρεται στο δελτίο τύπου. Έτσι ήταν; Δεν ήξερε, δεν ήξεραν οι Γερμανοί τότε; ‘Η δεν ήθελαν να ξέρουν;

Δε θα ήθελα και δε θα μπορούσα να το «επιβεβαιώσω» εγώ αυτό. Σίγουρα κι εγώ παίρνω θέση ως αναγνώστης και θεατής, δεν είμαι σίγουρος ότι πήρα θέση ως Σκηνοθέτης. Ο πρώτος άρχοντας είναι ο Συγγραφέας και ο δεύτερος ο θεατής, πιστεύω.

 

Σας άγχωσε το γεγονός ότι συνεργάζεστε με μια σπουδαία ηθοποιό που αποτελεί από μόνη της ένα σημαντικό κεφάλαιο του κυπριακού θεάτρου; Πώς ήταν η συνεργασία σας μαζί της;

Δεν είχα καθόλου άγχος πριν τη συνεργασία, γιατί μου άρεσε πάρα πολύ η επικοινωνία και ο σεβασμός που ανταλλάξαμε στις πρώτες μας συναντήσεις. Είχα ενθουσιασμό για ένα υπέροχο κείμενο και μια υπέροχη ερμηνεύτρια στη διάθεσή μου. Και είχα και μια πολύ ψηλή αίσθηση ευθύνης, έχοντας τέτοια συστατικά! Η συνεργασία μας ήταν τόσο θαυμάσια που η πρόβα ήταν μια απόλαυση. Με σοβαρότητα, αγάπη και όρεξη. Είναι δασκάλα με το παράδειγμά της και μόνο…!

Θα αισθανθώ ότι κατόρθωσα κάτι εάν μια παράστασή μου εμπνεύσει το θεατή, τον κάνει να εμβαθύνει, να αναλογιστεί το περιβάλλον του, τις σχέσεις του και τη συμπεριφορά του.

Η ίδια σε συνέντευξη της στη Μερόπη Μωυσέως ανάφερε πως «είναι πολύ σημαντικό να έχεις έναν σκηνοθέτη νέο απέναντί σου και να δέχεσαι και να ασπάζεσαι αυτά που σου λέει.» Από την πλευρά σας, νιώθετε να έχετε «μάθει» κάτι από την Δέσποινα Μπεμπεδέλη;

Έχω μάθει, με τον πιο σωστό τρόπο, όπως είπα πιο πάνω, με το παράδειγμα! Το πιο σημαντικό όμως είναι ότι αυτή η δήλωση που έκανε δεν είναι καθόλου λεκτικός εντυπωσιασμός αλλά μια ακρίβεια, εκ μέρους της, μια πραγματικότητα την οποία και επιβεβαιώνω. Ποτέ δεν με άφησε να αισθανθώ άβολα για τη διαφορά στα χρόνια εμπειρίας μας. Μου έδειξε εμπιστοσύνη υποδειγματική, με πλήρη σεβασμό προς το λειτούργημα και την ευθύνη του σκηνοθέτη. Αυτό ήταν και διπλή τιμή για μένα.

Έχουμε καλούς σκηνοθέτες στην Κύπρο, πιστεύετε; Ρωτώ με αφορμή τα Βραβεία ΘΟΚ στην Κύπρο όπου ακόμα μια χρονιά δεν βραβεύονται σκηνοθετικές δουλειές.

Μα αφού δύο σκηνοθέτες παίρνουν το Βραβείο του Δημιουργού της Χρονιάς φέτος…! Αλλά ούτως ή άλλως τα Βραβεία δεν έχουν καμία σχέση με την ερώτησή σου ούτε και ποτέ θα είναι κάποια έμπρακτη απόδειξη. Ναι, πιστεύω υπάρχουν καλοί σκηνοθέτες στην Κύπρο.

Η συνεργασία μας ήταν τόσο θαυμάσια που η πρόβα ήταν μια απόλαυση. Με σοβαρότητα, αγάπη και όρεξη. Είναι δασκάλα με το παράδειγμά της και μόνο…!

Η μετάφραση του έργου είναι της Ανθής Ζαχαριάδου, με την οποία συνεργάζεστε επιτυχώς συχνά, ενώ μεταφράζετε και ο ίδιος έργα που ανεβάζετε. Η μετάφραση είναι ένα πολύ σημαντικό στοιχείο για τη μεταφορά ξένων σύγχρονων έργων και αυτό το στοιχειό (επιτέλους) αρχίζει να επισημαίνεται (θετικά ή αρνητικά) όλο και πιο συχνά από κριτικούς και θεατές στην Κύπρο. Ποια είναι η γνώμη σας για το επίπεδο της μετάφρασης θεατρικών έργων στην Κύπρο και ποιο είναι το ζητούμενο μιας μετάφρασης;

Δεν πιστεύω ότι υστερεί ιδιαίτερα το επίπεδο μετάφρασης γενικά στην Κύπρο. Τα ζητούμενα είναι δύο και θεωρώ ότι η ισορροπία μεταξύ τους είναι που θα κάνει μια μετάφραση επιτυχημένη ή όχι. Πρώτα είναι η ευθύνη απέναντι στο πρωτότυπο και το συγγραφέα. Πρέπει να υπάρχει σεβασμός στο ύφος του πρωτοτύπου (και το «ύφος» αποτελείται από πολλές υποκατηγορίες!). Και μετά είναι η αρμονία στην γλώσσα στην οποία μεταφράζουμε. Το δεύτερο συχνά πληγώνεται από το πρώτο και αυτό είναι μεγάλη παγίδα, κατά τη γνώμη μου. Με την Ανθή έχουμε κάνει πολλές και όμορφες συνεργασίες.

Γυρίζοντας στο έργο, στην εποχή των έξυπνων κινητών και του google μπορούμε να λέμε «δεν ξέρουμε», μπορούμε να επικαλούμαστε το άλλοθι της άγνοιας για όσα «αδιανόητα» συμβαίνουν γύρω μας και δίπλα μας;

Ο ασυνείδητος επικαλείται το άλλοθι της άγνοιας με κάθε ευκαιρία. Ευσυνειδησία χρειάζεται, αλλά και λογική και πρακτικότητα. Χρυσός συνδυασμός…

Ποιος είναι ο ρόλος ή ο σκοπός του θεάτρου και της τέχνης σήμερα και ποια είναι, κατά την άποψή σας, η ευθύνη του καθενός μας ως πολίτη;

Εγώ επιθυμώ να κρατάω τους θεατές σε διανοητική εγρήγορση. Θα αισθανθώ ότι κατόρθωσα κάτι εάν μια παράστασή μου εμπνεύσει το θεατή, τον κάνει να εμβαθύνει, να αναλογιστεί το περιβάλλον του, τις σχέσεις του και τη συμπεριφορά του. Εξαίρεση σε αυτό ίσως είναι η κωμωδία, όχι όλες βέβαια αλλά ας πούμε το είδος της «ξεκαρδιστικής κωμωδίας», όπου εκεί η τέχνη του θεάτρου έχει το δύσκολο σκοπό τού να προκαλέσει στο θεατή τον αυθορμητισμό του μεγαλύτερου φαρμάκου: του γέλιου.

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ
Μετάφραση: Ανθή Ζαχαριάδου, Σκηνοθεσία: Ανδρέας Αραούζος, Σκηνικά-Κοστούμια: Λάκης Γενεθλής, Προβολές/Φωτογραφίες/Τρέιλερ: Νίκος Μυλωνάς, Σχεδιασμός και χειρισμός φωτισμού: Βικέντιος Χριστιανίδης, Βοηθός Σκηνοθέτη: Μαριαλένα Παπαδοπούλου
Με την Δέσποινα Μπεμπεδέλη στο ρόλο της Brunhilde Pomsel

 

  • Λόγω της έκτακτης κατάστασης των μέτρων πρόληψης της εξάπλωσης του κορωνοϊού οι προγραμματισμένες παραστάσεις του έργου έχουν ακυρωθεί και θα πραγματοποιηθούν αργότερα