Ανδρέας Βύρας: Η Τοπική Αυτοδιοίκηση, οδηγός υγιούς ανάπτυξης στην Κύπρο

Φωτογραφία: Φίλιππος Χρίστου

Συνέντευξη στον Γιάννη Κακαρή


Κατεβάστε το  Dialogos App
Apple | Android | Huawei



Κρούει τον κώδωνα του κίνδυνου ο πρόεδρος της Ένωσης Δήμων Ανδρέας Βύρας, αναφορικά με το νομοσχέδιο που κατέθεσε η Κυβέρνηση για τη διευκόλυνση των επενδύσεων και επισημαίνει ότι η λύση του προβλήματος πρέπει να βρίσκεται στον εκσυγχρονισμό, την ενδυνάμωση, την αποκέντρωση των εξουσιών, και τη θεσμοθέτηση διαδικασιών που να διασφαλίζουν τη διαφάνεια.

Σε συνέντευξή του στη «Χαραυγή» υποδεικνύει ότι το νομοσχέδιο παρακάμπτει υφιστάμενες θεσμοθετημένες διαδικασίες πολεοδομικού σχεδιασμού και καταστρατηγεί το θεσμό της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, υποβαθμίζοντας τον θεσμικό ρόλο των Δήμων, σε ρόλο απλού διαβουλευτή.

Επίσης υπογραμμίζει ότι ο Υπουργός Εσωτερικών αποκτά υπερεξουσίες έναντι άλλων διοικητικών αρμοδίων αρχών και μεταβιβάζει αρμοδιότητες από τους Δήμους προς τον Διευθυντή του Τμήματος Πολεοδομίας. Κάτι που καταδεικνύει ξεκάθαρα την έλλειψη εμπιστοσύνης του κεντρικού Κράτους προς την Τοπική Αυτοδιοίκηση.

 

Το νομοσχέδιο με τίτλο «ο περί της Διευκόλυνσης των Επενδύσεων Νόμος του 2019» έχει προκαλέσει πολλές αντιδράσεις από τον χώρο της τοπικής αυτοδιοίκησης. Γιατί;

 

Ο υπερβολικά κεντροποιημένος χαρακτήρας και τα ασαφή κριτήρια στο υπό συζήτηση Νομοσχέδιο, αποτελούν πηγή έντονου προβληματισμού.

Θεωρούμε ότι, στις δύσκολες ώρες που διανύει ο τόπος μας, ο λαός δεν έχει ανάγκη από άλλες βαρύγδουπες δηλώσεις αλλά ζητά – δικαίως – την εξεύρεση πρακτικών και άμεσα υλοποιήσιμων λύσεων για να ξεφύγουμε από τα σημερινά αδιέξοδα. Το τελευταίο πράγμα όμως που χρειάζεται αυτή τη στιγμή η Κύπρος είναι ακόμα ένα επενδυτικό πρόγραμμα γεμάτο τρύπες και παραθυράκια, το οποίο να δίδει την ευκαιρία στους λίγους να το χρησιμοποιήσουν για προσωπικό τους όφελος και που πιθανόν να οδηγεί στα γνωστά σημερινά αποτελέσματα.

 

Ποιες πρόνοιες του νομοσχεδίου σας προβληματίζουν περισσότερο; Δεν θα μπορούσαν αυτές να βελτιωθούν με κάποιες τροποποιήσεις;

 

Εκείνο που προβληματίζει είναι η όλη φιλοσοφία του νομοσχεδίου και όχι απλώς κάποιες επιμέρους πρόνοιες. Το υπό αναφορά νομοσχέδιο συζητήθηκε, στην Κοινοβουλευτική Επιτροπή Εσωτερικών, στις 5.3.2018 και στις 20.1.2020. Παρά τις τροποποιήσεις που υπέστη από πλευράς κυβέρνησης, μεταξύ της πρώτης και δεύτερης συζήτησής του, το νομοσχέδιο παραμένει το ίδιο στην φιλοσοφία του.

Συγκεκριμένα, το νομοσχέδιο προνοεί τη δημιουργία μηχανισμού για τον χαρακτηρισμό μιας επένδυσης ως μεγάλης, με κριτήρια τα οποία θα εγκρίνονται από το Υπουργικό Συμβούλιο. Οι επενδύσεις που θα πληρούν τα κριτήρια θα εντάσσονται σε διαδικασία ταχείας αδειοδότησης μέσω ενός διορισμένου Υπεύθυνου Έργου, ο οποίος θα υπηρετεί ως το σημείο επαφής του επενδυτή με όλες τις Υπηρεσίες, σε ότι αφορά την αδειοδότηση του έργου / επένδυσης. Η έκδοση της πολεοδομικής και της οικοδομικής άδειας θα γίνεται σε κεντρικό επίπεδο, από το Τμήμα Πολεοδομίας και Οικήσεως. Επίσης, το νομοσχέδιο καθορίζει δεσμευτικές προθεσμίες για την έκδοση όλων των αδειών που απαιτούνται για την εν λόγω επένδυση και εφαρμόζει την αρχή της διοικητικής υποκατάστασης. Δηλαδή, σε περίπτωση παράλειψης έκδοσης άδειας εντός προκαθορισμένων προθεσμιών, η εξουσία μεταφέρεται στο Υπουργικό Συμβούλιο.

 

Κάποιες από τις πρόνοιες που μας αναφέρατε δεν αφορούν μόνο μεγάλες αναπτύξεις αλλά δίνουν λύσεις σε προβλήματα που αντιμετωπίζει σήμερα πολύς κόσμος με τη διαδικασία αδειοδότησης.

 

Δεν ζω σε ουτοπία και γνωρίζω από πρώτο χέρι τον κυκεώνα της γραφειοκρατίας, τόσο σε επίπεδο κεντρικού Κράτους, όσο και σε επίπεδο Δήμων. Ωστόσο, δεν αποδέχομαι ότι η λύση στο πρόβλημα είναι η φίμωση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, η οποία, ας μην ξεχνάμε ότι εκφράζει τη φωνή της τοπικής κοινωνίας.

 

Δεν φοβάστε ότι θα κατηγορηθείτε ότι θέλετε να βάλετε εμπόδια στην ανάπτυξη;

 

Θέλω να είμαι σαφής. Σε καμιά περίπτωση και κανένας εκπρόσωπος της Κυπριακής Τοπικής Αυτοδιοίκησης και ιδιαίτερα της Ένωσης Δήμων Κύπρου δεν επιθυμεί να βάλει φρένο στην ανάπτυξη του τόπου μας μέσω της προσέλκυσης επενδύσεων. Αντιθέτως. Σκοπός της ύπαρξης των Τοπικών Αρχών είναι να υπηρετούν την τοπική κοινωνία και να της προσφέρουν υπηρεσίες, οι οποίες διασφαλίζουν την καλύτερη δυνατή ποιότητα ζωής. Για να πετύχουμε στην αποστολή μας, βρισκόμαστε σε ένα συνεχή αγώνα βελτίωσης, με κατεύθυνση την ανάπτυξη και όχι την στασιμότητα.

Ωστόσο, αυτό πρέπει να γίνει μέσω ενός προγράμματος το οποίο θα εξυπηρετεί το καλώς νοούμενο δημόσιο συμφέρον και σε συνθήκες πλήρους διαφάνειας. Είναι επίσης υψίστης σημασίας τέτοιες πρωτοβουλίες να υλοποιούνται στα πλαίσια ενός συμφωνημένου Στρατηγικού Σχεδιασμού και μέσα από τον εκσυγχρονισμό και την ενδυνάμωση των υφιστάμενων θεσμών και αρμοδιοτήτων και όχι την καταστρατήγησή τους. Μόνο υπό τους όρους αυτούς, θα είμαστε σε θέση να κάνουμε λόγο για μακροχρόνια και υγιή ανάπτυξη, κάτι που θα έπρεπε να αποτελεί στόχο για την Πολιτεία στο σύνολό της.

 

Αναφέρεστε στα θέματα διαφάνειας και συμμετοχικότητας ή υπάρχουν και άλλα ζητήματα που σας απασχολούν;

 

Πράγματι, το σύστημα που θεσμοθετεί το εν λόγω νομοσχέδιο, παρακάμπτει υφιστάμενες θεσμοθετημένες διαδικασίες πολεοδομικού σχεδιασμού, οι οποίες διασφαλίζουν την διαφάνεια και την συμμετοχικότητα στη λήψη αποφάσεων αναφορικά με την κατηγοριοποίηση και χωροθέτηση αναπτύξεων, οι οποίες θα πρέπει να εφαρμόζονται, πολύ περισσότερο, στην περίπτωση αναπτύξεων στρατηγικής σημασίας. Σε μια χρονική συγκυρία όπου όλοι μας θα έπρεπε να επικεντρωθούμε στην αποκέντρωση εξουσιών και την ενδυνάμωση των μηχανισμών διαφάνειας σε όλες τις εκφάνσεις της δημόσιας ζωής, είναι σχεδόν αποκαρδιωτικό να παρατηρεί κάποιος το Κράτος να επιδιώκει να εφαρμόσει εκ νέου τις ίδιες πρακτικές.

Πολύ σημαντικό για μας είναι ακόμα το γεγονός ότι με τις διατάξεις του νομοσχεδίου, καταστρατηγείται ο θεσμός της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, υποβαθμίζοντας τον θεσμικό ρόλο των Δήμων, σε ρόλο απλού διαβουλευτή, και μάλιστα μέσα σε ασφυκτικά χρονικά πλαίσια και περιορισμούς. Αποτελεί μεγάλη αντίφαση το να διακηρύττουμε αδιάλειπτα την ευρωπαϊκή ταυτότητα της Κύπρου και ταυτόχρονα να παραγνωρίζουμε θεμελιώδεις αρχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης καθώς και της Ευρωπαϊκής Χάρτας Τοπικής Αυτοδιοίκησης του Συμβουλίου της Ευρώπης, οι οποίες κάνουν λόγο για πραγματικές τοπικές δημοκρατίες με εξουσία λήψης αποφάσεων και εργαλεία υλοποίησης των αποφάσεών τους και όχι διακοσμητικά στοιχεία που το κεντρικό Κράτος μπορεί να παραγκωνίσει αυτοβούλως.

Η Τοπική Αρχή θα έπρεπε να έχει πρωταγωνιστικό ρόλο σε όλα τα στάδια της διαβούλευσης, του πολεοδομικού σχεδιασμού αλλά και της αδειοδότησης.

 

Μπορείτε να αναφέρετε συγκεκριμένες πρόνοιες του νομοσχεδίου που καταστρατηγούν αυτές τις αρχές για να στηρίξετε τη θέση αυτή;

 

Συγκεκριμένα, η θεσμοθετημένη αρμοδιότητα των Δήμων αναφορικά με την έκδοση άδειας οικοδομής «μεταβιβάζεται» στον Διευθυντή του Τμήματος Πολεοδομίας και Οικήσεως, για τις εν λόγω αναπτύξεις, και μάλιστα εκτός του ορθού νομικού πλαισίου, που είναι η περί Ρυθμίσεως Οδών και Οικοδομών νομοθεσία.

Η «μεταβίβαση» αρμοδιοτήτων από τους Δήμους προς τον Διευθυντή του Τμήματος Πολεοδομίας και Οικήσεως γίνεται μόνο για τις άδειες που εκδίδουν οι Δήμοι και όχι για τις άδειες που τυχόν απαιτούνται από άλλες διοικητικές αρχές, στα πλαίσια της αδειοδότησης, καταδεικνύοντας ξεκάθαρα την έλλειψη εμπιστοσύνης του κεντρικού Κράτους προς την Τοπική Αυτοδιοίκηση, αλλά και την παραγνώρισή μας ως ένα ζωτικό όργανο του δημοκρατικού συστήματος.

Αντί της ενδυνάμωσης των δομών των Δήμων, ώστε να μπορούν να ανταποκριθούν στις αυξανόμενες αδειοδοτικές απαιτήσεις για όλες τις αναπτύξεις, περιλαμβανομένων των στρατηγικών αναπτύξεων, προωθείται η επάνδρωση πολυπληθούς Διεύθυνσης, στο Τμήμα Πολεοδομίας και Οικήσεως, ειδικά για στρατηγικές αναπτύξεις.

Τέλος, ένα σημείο που προκαλεί ιδιαίτερο προβληματισμό είναι ότι, με βάση τις πρόνοιες του νομοσχεδίου, ο Υπουργός Εσωτερικών αποκτά υπερεξουσίες έναντι άλλων διοικητικών αρχών/ αρμοδίων αρχών που εμπλέκονται στην αδειοδότηση αναπτύξεων, προς τις οποίες εκδίδει σχετικές εντολές, οδηγίες και απαιτήσεις.

 

Αντιλαμβάνομαι ότι από τα σκάνδαλα με τα «χρυσά» διαβατήρια προκύπτει και θέμα για το που θα διοχετεύονται, αυτή τη φορά, οι συγκεκριμένες επενδύσεις;

 

Μια μεγάλη επένδυση, πρέπει να είναι στρατηγικής σημασίας όχι μόνο για το σύνολο του τόπου, αλλά και για την τοπική κοινωνία που θα επηρεαστεί πρώτη. Αντί του εμπλουτισμού και της ενδυνάμωσης των υφισταμένων διαδικασιών πολεοδομικού σχεδιασμού, προτείνεται ο χαρακτηρισμός μιας επένδυσης ως στρατηγικής, εκτός του ορθού θεσμικού πλαισίου, με κριτήρια που θα αποφασίζονται από το Υπουργικό Συμβούλιο.

 

Σε ποιες ενέργειες έχετε προβεί για να μεταφέρετε τις απόψεις αυτές;

 

Ως Ένωση Δήμων, έχουμε κρούσει τον κώδωνα του κινδύνου και έχουμε εκφράσει την αντίθεσή μας στο νομοσχέδιο με την τωρινή του μορφή. Θεωρούμε ότι η διευκόλυνση μεγάλων στρατηγικών επενδύσεων χρησιμοποιείται ως πρόσχημα για τη θεσμοθέτηση ενός υπερβολικά κεντροποιημένου συστήματος, το οποίο ενέχει παγίδες για τον τόπο μας.

Προσωπικά, είμαι πεπεισμένος ότι η λύση του προβλήματος πρέπει να βρίσκεται σε λέξεις κλειδιά όπως ο εκσυγχρονισμός, η ενδυνάμωση, η αποκέντρωση των εξουσιών, η ευθύνη, η αξιοπιστία και η θεσμοθέτηση διαδικασιών που διασφαλίζουν τη διαφάνεια. Δεν μπορεί ένα Κράτος να λειτουργεί επ’ άπειρον με βραχυπρόθεσμα προγράμματα που του δίνουν μια στιγμιαία ανάσα. Η ώρα να αναλάβουμε όλοι τις ευθύνες μας και να διορθώσουμε τα κακώς έχοντα με την εγκαθίδρυση λειτουργικών και διαφανών μηχανισμών σε όλα τα επίπεδα διακυβέρνησης δεν είναι ούτε αύριο, ούτε καν σήμερα. Ήταν χτες.

Οι Δήμοι δεν είναι οι κομπάρσοι του δημοκρατικού συστήματος. Οφείλουν και μπορούν να είναι οδηγοί ανάπτυξης. Μιας ανάπτυξης υγιούς, βιώσιμης και η οποία θα ανταποκρίνεται στις ανάγκες και τις προσδοκίες της κοινωνίας που υπηρετούμε. Έτσι, βελτιώνουμε άμεσα αλλά και σε βάθος χρόνου το Κράτος μας και τη δημοκρατία μας. Και αυτός ο στόχος είναι και πρέπει να παραμείνει για όλους αδιαπραγμάτευτος.

Eιδήσεις από την Κύπρο και τον κόσμο, όλη η επικαιρότητα στο dialogos.com.cy.
Ακολουθήστε μας και στο Google News.

Κατεβάστε το  Dialogos App
Apple | Android | Huawei