Ορίζοντας/ Με αφορμή

Με αφορμή…  την παρουσίαση του βιβλίου του Αντώνη Πετρίδη Κύπρονδε- Παρεμβάσεις στη σύγχρονη κυπριακή (και ελλαδική) λογοτεχνία και θέατρο, Εκδόσεις Άνευ, 2019 ο συγγραφέας μιλάει στον Ορίζοντα:

 

Τι περιλαμβάνει το βιβλίο σας Κύπρονδε- Παρεμβάσεις στη σύγχρονη κυπριακή (και ελλαδική) λογοτεχνία και θέατρο

Το βιβλίο συγκεντρώνει δεκαπέντε διαλέξεις και κριτικές, που εκφωνήθηκαν ή γράφτηκαν την περίοδο 2014–2019 και αφορούν στην πνευματική κίνηση της εν λόγω πενταετίας κυρίως στην Κύπρο. Τα πλείστα κείμενα αναφέρονται σε θεατρικές παραστάσεις ή λογοτεχνικά έργα Κυπρίων και δύο Ελλαδιτών (Μηνάς Τίγκιλης, Γιώργος Στόγιας) που έχουν συνδέσει τη ζωή και την καριέρα τους με το νησί.

Δύο κείμενα ξεφεύγουν, σε διαφορετικό βαθμό το καθένα, από τον πιο πάνω κανόνα. Η κριτική για το μυθιστόρημα της Χίσλοπ περιλαμβάνεται στη συλλογή όχι μόνο για το προφανές (η Ανατολή μιλά για την κατάληψη της Αμμοχώστου από τα τουρκικά στρατεύματα τον Αύγουστο του 1974), αλλά και επειδή το μυθιστόρημα προκάλεσε έντονες συζητήσεις στο νησί, που αποκάλυψαν ρήγματα (και) μεταξύ των παλαιότερων και των νεώτερων πνευματικών γενεών. Η αναφορά στην ποιητική συλλογή της Βίκυς Κατσαρού Τα Κεράσια της Εύας, ενσωματώνεται εξαιτίας της στενής θεματικής της συνάφειας με τη συλλογή διηγημάτων της Νάσιας Διονυσίου Περιττή Ομορφιά. Το γεγονός ότι δύο γυναίκες δημιουργοί, σχεδόν συνομήλικες, γράφουν δύο τόσο παρόμοια έργα, χωρίς πρότερη μεταξύ τους γνωριμία και επικοινωνία, είναι από μόνο του αξιοπρόσεκτο γραμματολογικό γεγονός.

Στο βιβλίο συνάπτονται ως Επίμετρο δύο κείμενα: το πρώτο είναι μια σύντομη επισκόπηση της ποιητικής συλλογής του Θεοκλή Κουγιάλη Μυθολόγιον (1981) με αφορμή την πρόσφατη εκδημία του ποιητή (3 Ιανουαρίου 2018). Το δεύτερο είναι η ανακοίνωση που εκφώνησε ο γράφων κατά την τελετή βράβευσης του Κυριάκου Χαραλαμπίδη με το βραβείο «Γιώργος Φιλίππου Πιερίδης» (2019) της Ένωσης Λογοτεχνών Κύπρου, στις 15 Μαΐου 2019.

Η συγκέντρωση των δεκαπέντε κειμένων σε έναν τόμο διατυπώνει ένα αθροιστικό επιχείρημα. Είναι πεποίθησή μου, στο μέτρο που διατηρώ εποπτική αντίληψη των πραγμάτων, ότι η πνευματική ζωή της Κύπρου τελεί σε δυναμική άνοδο. Κάτι καλό συντελείται στα κυπριακά γράμματα, καθώς οι παλαιές εμμονές εγκαταλείπονται, οι νέοι δημιουργοί, πιο εξωστρεφείς, εμφανίζονται περισσότερο (και πιο άμεσα) συντονισμένοι με την παγκόσμια κίνηση και μια σειρά από δημιουργικές συνέργειες συμπυκνώνουν στον τόπο τις παραγωγικές δυνάμεις.

Πόσο σημαντικά και χρήσιμα θεωρείτε τέτοια βιβλία που ασχολούνται επιστημονικά με θέματα λογοτεχνίας και θεάτρου;

Η επιστημονική ενασχόληση με τη λογοτεχνία και το θέατρο είναι τόσο σημαντική όσο και η ίδια η λογοτεχνική και θεατρική γραφή. Το επιστημονικό κείμενο ανατέμνει τη γραφή, αναδεικνύει τις επιτυχίες και τις αστοχίες της, εντοπίζει κοινά ρεύματα και μοτίβα αποκαλύπτει πτυχές που δεν είναι ορατές στο αγύμναστο μάτι.

Οι σύγχρονοι συγγραφείς δείχνουν να μην διακατέχονται πια στον ίδιο βαθμό από το άγχος της «κυπριακότητας», είτε με τη θετική του έννοια (να αναδείξω την ιδιοπροσωπία του τόπου ως ιδιοπροσωπία του έργου) είτε με την αρνητική (να αποδείξω ότι το περιφερειακό δεν είναι περιθωριακό). Η κυπριακή λογοτεχνία σήμερα βγαίνει προς τα έξω από κάθε άποψη.

Υπάρχουν αρκετές μελέτες/ ειδικές εκδόσεις για την κυπριακή λογοτεχνία και το κυπριακό θέατρο;

Ο αριθμός αυξάνεται συν τω χρόνω, ιδιαίτερα καθώς οι εγχώριοι εκδότες υιοθετούν επαγγελματικότερα πρότυπα. Παρά ταύτα η έκδοση ενός επιστημονικού βιβλίου στην Κύπρο παραμένει δυσχερής, καθώς το κόστος της έκδοσης βαραίνει κατά κανόνα τον συγγραφέα αποκλειστικά, η ντόπια αγορά είναι μικρή και η δυνατότητα διάθεσης των βιβλίων στο εξωτερικό περιορισμένη.

Πώς κρίνετε τη σύγχρονη κυπριακή λογοτεχνία, ποιες οι αδυναμίες της και ποιες οι προοπτικές της; 

Αυτή τη στιγμή δραστηριοποιείται στην Κύπρο μια εξόχως δυναμική γενιά ποιητών, πεζογράφων και θεατρικών συγγραφέων, η οποία κινείται στην ηλικιακή ομάδα των 30-50. Οι συγγραφείς αυτοί αναζητούν νέα θεματολογία (πέρα και συχνά μακριά από την εμμονή στο ιστορικό τραύμα του τόπου) και προβάλλουν πιο συντονισμένοι με τα διεθνή ρεύματα. Αυτή η εξωστρέφεια καθιστά την τρέχουσα λογοτεχνία μας πιο πολυπρόσωπη, ευρεία και λιγότερο τοπικιστική στη θεματολογία και τους τρόπους της από ό,τι υπήρξε στο παρελθόν. Οι σύγχρονοι συγγραφείς δείχνουν να μην διακατέχονται πια στον ίδιο βαθμό από το άγχος της «κυπριακότητας», είτε με τη θετική του έννοια (να αναδείξω την ιδιοπροσωπία του τόπου ως ιδιοπροσωπία του έργου) είτε με την αρνητική (να αποδείξω ότι το περιφερειακό δεν είναι περιθωριακό). Η κυπριακή λογοτεχνία σήμερα βγαίνει προς τα έξω από κάθε άποψη. Την ίδια στιγμή, το κατεξοχήν κυπριακό στίγμα της λογοτεχνία μας, η διάλεκτος έχει παρουσία πιο έντονη από ποτέ. Η χρήση της κυπριακής διαλέκτου έχει απενοχοποιηθεί και επεκταθεί σε καινούρια συμφραστικά πλαίσια εντός των έργων· δεν είναι πια μια εν πολλοίς πλαστή λογοτεχνική ιδιόλεκτος που χρησιμοποιείται σαν ηθογραφική πινελιά ή ταυτίζεται με συγκεκριμένα genres και λογοτεχνικούς τρόπους, αλλά απηχεί πιο γνήσια και ελεύθερα το ομιλούμενο ιδίωμα με τα υβριδικά του χαρακτηριστικά.

 

Το βιβλίο παρουσιάζεται στην εκδήλωση:

Κάτι καλό συντελείται στα κυπριακά γράμματα τα τελευταία χρόνια

Συζητούν:  Νάσια Διονυσίου, Αυγή Λίλλη, Αντώνης Κ. Πετρίδης, Γιώργος Στόγιας, Κωνσταντία Σωτηρίου, Σωφρόνης Σωφρονίου, Μαρία Τζιαούρη-Χίλμερ.

7 Νοεμβρίου, 19.00

Αίθουσα Αρχείου ΡΙΚ στη Λευκωσία.