Του Νίκου Γ. Σύκα*

 

Η καινοτομία επαναλαμβάνεται. Ζωγραφιές και σκαλίσματα στην επιφάνεια βράχων κατά την Ύστερη Παλαιολιθική περίοδο. Η εφεύρεση της αγγειοπλαστικής πριν δεκαεννέα χιλιάδες χρόνια και η ανάπτυξη της γεωργίας πριν εννέα χιλιάδες χρόνια στην Ανατολική Ασία, η καλλιέργεια ρυζιού στην Κίνα πριν εννέα χιλιάδες χρόνια. Η Εποχή του Χαλκού με την εφεύρεση του τροχού στη Μεσοποταμία και των τροχοφόρων μέσων μεταφοράς. Οι ανακαλύψεις του σιδήρου, του ατμού, της τυπογραφίας, του άνθρακα, του τηλεφώνου, των υπολογιστών και, πιο πρόσφατα, της τεχνολογίας ψηφιακής πληροφορίας, είναι μερικές από τις βασικές καινοτομίες που έχουν πυροδοτήσει τη συνεχιζόμενη μεγέθυνση της παγκόσμιας οικονομίας. Το διάστημα μεταξύ της «Εποχής του Υπολογιστή» και της «Εποχής της Πληροφορίας και της Ψηφιοποίησης» δεν ήταν μεγαλύτερη από τριάντα περίπου χρόνια –σε σύγκριση με τις χιλιάδες χρόνια μεταξύ των Εποχών του Λίθου, του Ορειχάλκου και του Σιδήρου. Στην αυγή της Τέταρτης Βιομηχανικής Επανάστασης δεν μπορείς να καινοτομήσεις αποτελεσματικά και να αντιμετωπίσεις τις πολλαπλές προκλήσεις με τα στατικά εργαλεία του γραμμικού κόσμου της δεκαετίας του 1970–1980. Ζούμε σε ένα μη γραμμικό κόσμο που χαρακτηρίζεται από ρευστότητα, αβεβαιότητα, μεταβλητότητα, πολυπλοκότητα, αλληλεξαρτήσεις, ασσυμετρίες, εκρηκτικές κρίσεις, καταστροφικά ρίσκα και έντονο ανταγωνισμό. Χρειαζόμαστε νέες στρατηγικές και δυναμικά εργαλεία για να τιθασεύσουμε αυτό που ο Nassim Taleb ορίζει ως antifragility: τη δυνατότητα τροποποίησης της έκθεσης (modify the exposure) μιας καινοτομίας ώστε να ελαχιστοποιείται το ρίσκο και η ζημιά από αρνητικές ασυμμετρίες (κινδύνους) και να μεγιστοποιείται το όφελος από θετικές ασυμμετρίες (ευκαιρίες). Μετά από πολύχρονη έρευνα έχω αναπτύξει ένα νέο Μοντέλο Καινοτομίας το οποίο αποτελεί το πρώτο εργαλείο –σε διεθνές επίπεδο–που εφαρμόζει τη Στρατηγική Antifragility στη διαδικασία της καινοτομίας. Το ευέλικτο, διεπιστημονικό αυτό εργαλείο μπορεί: α) να μεγιστοποιήσει τον επιστημονικό, κοινωνικό και οικονομικό αντίκτυπο της καινοτομίας, β) να δημιουργήσει περισσότερες ανατρεπτικές και μετασχηματιστικές καινοτομίες και γ) να εφαρμοστεί σε όλους τους τομείς και σε όλα τα επίπεδα, κλίμακες και μεγέθη. Η υπογραφή της Διακρατικής Συμφωνίας για τον αγωγό φυσικού αερίου EastMed αποτελεί ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα «Antigragility». Ο αγωγός EastMed αποτελεί μια καινοτομία που θα γίνεται καλύτερη με το χρόνο, ενισχύοντας διαρκώς την ανθεκτικότητα «Antifragility» της Κύπρου αλλά και της ευρύτερης περιοχής της Ανατολικής Μεσογείου.

*Σύμβουλος Στρατηγικής & Καινοτομίας