Αποσπασματική και ανεπαρκής η πολιτική για μεμονωμένη κατοικία

Μόνο με τη δημιουργία τοπικών σχεδίων στην ύπαιθρο μπορούν να λυθούν τα σημερινά προβλήματα


 

Του Γιάννη Κακαρή

Στην Κύπρο ο θεσμός της ατομικής ιδιοκτησίας -ιδιαίτερα για την κατοικία- είναι εξαιρετικά ισχυρός. Ως εκ τούτου εφαρμόστηκε από την πολιτεία η πολιτική της μεμονωμένης κατοικίας. Με αυτόν τον τρόπο δίνεται η δυνατότητα ανέγερσης κατοικίας σε όσους θέλουν αλλά δεν έχουν τεμάχιο γης, εντός της οικιστικής ζώνης ή της ζώνης ανάπτυξης.

 

Ωστόσο τα πράγματα είναι ιδιαίτερα πολύπλοκα, καθώς δεν υπάρχει μια ενιαία πολιτική, με τα κριτήρια και τους όρους να διαφέρουν ανά περίπτωση.

 

Συγκεκριμένα, αυτό εξαρτάται από το κάθε τοπικό σχέδιο, ενώ στις περιοχές που δεν καλύπτονται από τοπικό σχέδιο ισχύει η Δήλωση Πολιτικής. Την ίδια ώρα, στη Δήλωση Πολιτικής υπάρχει μια σειρά με υποκατηγορίες για τις περιπτώσεις που δύναται να παραχωρηθεί πολεοδομική άδεια. Έτσι η εφαρμογή της πολιτικής αυτής γίνεται πολύπλοκη και γενικόλογη. Η Δήλωση Πολιτικής αρχικά είχε προσωρινό χαρακτήρα, μέχρις ότου ετοιμαστούν τοπικά σχέδια και για την ύπαιθρο, ωστόσο αυτό γίνεται μόνο σε ιδιαίτερες περιπτώσεις, με το Τμήμα Πολεοδομίας να υποδεικνύει ότι είναι αδύνατον να εκπονηθούν τοπικά σχέδια σε κάθε περιοχή της υπαίθρου.

Οι λόγοι που οδήγησαν το κράτος στην εφαρμογή της πολιτικής αδειοδότησης ανέγερσης κατοικίας σε περιοχές εκτός πολεοδομικού σχεδιασμού είναι για να δίνεται η δυνατότητα σε όσους δεν έχουν άλλο χώρο να ανεγείρουν τη δική τους ιδιόκτητη κατοικία. Ωστόσο βλέπουμε ότι σε πολλές περιπτώσεις έχει αξιοποιηθεί η δυνατότητα αυτή, για ανέγερση παραθεριστικής κατοικίας, ενώ η γεωργική γη μειώνεται συνεχώς. Παρ’ όλα αυτά δεν υπάρχει καταγεγραμμένος ο αριθμός των μεμονωμένων κατοικιών που υπάρχουν ανά το παγκύπριο. Η ανέγερση κατοικίας κοντά σε κτηνοτροφικές ζώνες και γεωργικές περιοχές φέρνει συνήθως μεγάλα προβλήματα στους κατοίκους, αφού η οχληρία επηρεάζει τη ζωή τους. Σημειώνεται ότι όλοι οι ενδιαφερόμενοι, από την Τοπική Αυτοδιοίκηση μέχρι τα κυβερνητικά τμήματα και τους επαγγελματίες, ζητούν επανεξέταση της πολιτικής που εφαρμόζεται σήμερα, κάτι που χρειάζεται ανάλογες πολιτικές αποφάσεις.

Αειφόρος διαχείριση του φυσικού περιβάλλοντος

Η Ένωση Κοινοτήτων (Ε.Κ.) επισημαίνει ότι η Δήλωση Πολιτικής για τη ρύθμιση της ανάπτυξης της υπαίθρου είχε χαρακτήρα προσωρινότητας μέχρι να ετοιμαστούν τοπικά σχέδια και στην ύπαιθρο, όμως παρέμεινε και εφαρμόζεται με γενικότητες και αοριστολογίες. Επίσης υπογραμμίζει ότι θα έπρεπε ήδη να είχαμε τοπικά σχέδια, έτσι ώστε εκεί όπου θα εκπονούνταν να εφαρμόζονταν οι όποιες αυστηρές πρόνοιες για αδειοδότηση μεμονωμένης κατοικίας.

Θέση της Ένωσης Κοινοτήτων είναι επίσης ότι η οποιαδήποτε πολιτική για τα συγκεκριμένα θέματα θα έπρεπε να γίνεται μέσα από έναν στρατηγικό σχεδιασμό, σε διαβούλευση με όλους τους ενδιαφερόμενους αλλά και με συγκεκριμένες νομοθετικές, ξεκάθαρες διαδικασίες. Να διασφαλίζεται μέσα από το σχεδιασμό η αειφόρος διαχείριση του φυσικού περιβάλλοντος αλλά και η οικονομική ευρωστία και βιωσιμότητα των κοινοτήτων.

Ένα από τα προβλήματα που δημιουργούνται σήμερα, όπως αναφέρουν οι κοινότητες, είναι στις περιοχές αναδασμού. Η συμμετοχή των ιδιοκτητών έγινε με παρότρυνση και κίνητρο από πλευράς του Τμήματος Αναδασμού ότι θα δικαιούνταν την ανέγερση μεμονωμένης κατοικίας. Ωστόσο σήμερα απαγορεύεται, κάτι που συνιστά ανισόνομη και ανισοπολιτειακή αντιμετώπιση των κατόχων γης, αφού κάποιοι πρόλαβαν να κτίσουν ενώ σήμερα απαγορεύεται.

Η Ε.Κ. επισημαίνει ότι ο καθορισμός πιο αυστηρών κριτηρίων, που έχουν να κάνουν με την απόσταση από την οικιστική αλλά και αν είναι το μόνο διαθέσιμο τεμάχιο, στερεί τη δυνατότητα των κατοίκων των κοινοτήτων να αξιοποιήσουν τις ιδιοκτησίες τους ανεγείροντας τη μόνιμή τους κατοικία στην κοινότητά τους, κάτι που εντείνει το πρόβλημα της αστυφιλίας και διώχνει τα νεαρά ζευγάρια από την ύπαιθρο.

Ένωση Δήμων: Η μεμονωμένη κατοικία να έχει «ημερομηνία λήξης»

Την ετοιμασία τοπικών σχεδίων στην ύπαιθρο ζητά και η Ένωση Δήμων Κύπρου, ωστόσο ζητά και τον τερματισμό της δυνατότητας ανέγερσης μεμονωμένης κατοικίας.

Όπως σημειώνει, η εμπειρία των δήμων έδειξε ότι «η πολιτική ανέγερσης μεμονωμένων κατοικιών εκτός καθορισμένων ορίων ανάπτυξης, πέραν από τα περιβαλλοντικά και άλλα προβλήματα που έχει δημιουργήσει, έχει επιβαρύνει τους δήμους και με αυξημένο κόστος παροχής και συντήρησης υποδομών και υπηρεσιών προς τις εν λόγω κατοικίες».

Γι’ αυτό οι δήμοι θεωρούν ότι η ευχέρεια χορήγησης αδειών για τέτοιου είδους κατοικίες με σκοπό την αντιμετώπιση κοινωνικών προβλημάτων θα πρέπει να έχει ημερομηνία λήξης.

Παράλληλα, με σκοπό την επίλυση των προβλημάτων που εμποδίζουν τη συγκροτημένη και βιώσιμη ανάπτυξη, εισηγείται όπως:

– Επισπευσθεί η ετοιμασία τοπικών σχεδίων στην ύπαιθρο.

– Δοθούν κίνητρα για ορθή ανάπτυξη και ενεργοποίηση περίκλειστων οικιστικών ζωνών που αδρανούν λόγω διαφόρων προβλημάτων, είτε σε αγροτικούς δήμους είτε στις κοινότητες.

–  Εξεταστεί άμεσα η αναβάθμιση των υφιστάμενων οικιστικών ζωνών στις κοινότητες.

Από την πλευρά του το Υπουργείο Γεωργίας θεωρεί ότι η πολιτική για την ανέγερση μεμονωμένης κατοικίας σε γεωργική γη έχει δημιουργήσει αρκετά προβλήματα τόσο στο περιβάλλον και στη γεωργία όσο και στην ανάπτυξη της υπαίθρου, αφού περιορίζει την καλή και γόνιμη γεωργική γη και μειώνει τις δυνατότητες για γεωργική ανάπτυξη σε μεγάλη κλίμακα.

Πέραν τούτου, σύμφωνα με το υπουργείο, η άσκηση της γεωργικής δραστηριότητας δημιουργεί σκόνη αλλά και θόρυβο κατά την καλλιέργεια των κτημάτων, καθώς επίσης και οσμές από τη χρήση φυτοπροστατευτικών ουσιών και την εναπόθεση κοπριάς. Αυτές οι δράσεις θεωρούνται από τους κατοίκους των μεμονωμένων κατοικιών ως οχληρία, με αποτέλεσμα να δημιουργούνται προστριβές με τους γεωργούς.

Ως εκ τούτου, το Υπουργείο Γεωργίας ζητά επανεξέταση της πολιτικής αυτής, θεωρώντας ότι οι οικιστικές αναπτύξεις θα πρέπει να περιορίζονται εντός οικιστικών και παραθεριστικών ζωνών και η πολιτική της μεμονωμένης κατοικίας θα πρέπει να περιοριστεί σε πολύ μικρή απόσταση από τις οικιστικές ζώνες.

ΕΤΕΚ: Άδειες μόνο στις περιπτώσεις που συντρέχουν οικονομικοί λόγοι – Το μέτρο έτυχε εκμετάλλευσης για να διευκολύνει τις πιο εύπορες οικονομικά τάξεις

Το Επιστημονικό Τεχνικό Επιμελητήριο Κύπρου (ΕΤΕΚ) τοποθετείται εναντίον της πολιτικής για μεμονωμένη κατοικία, ωστόσο θεωρεί ότι μπορεί να δίνεται πολεοδομική άδεια μόνο στις περιπτώσεις που συντρέχουν κοινωνικοί λόγοι και κάτω υπό αυστηρές προϋποθέσεις. Δηλαδή, όταν κάποιος άνθρωπος δεν κατέχει άλλη γη που να βρίσκεται σε οικιστική περιοχή, αλλά υπό την προϋπόθεση ότι το τεμάχιό του βρίσκεται κοντά στην περιοχή ανάπτυξης, ώστε να μπορεί να κοινωνικοποιηθεί, να έχει ασφάλεια και όλες τις παροχές.

Επισημαίνει ότι η πολιτική της μεμονωμένης κατοικίας εν τη γενέσει της δεν είχε ποτέ ως στόχο την ανεξέλεγκτη δόμηση, όπου και όπως θέλει ο καθένας, ούτε την αύξηση της αξίας γης ως δώρο σε κάποιους, ούτε καν την ανάπτυξη της υπαίθρου. Είχε ως αποκλειστικό στόχο την εξυπηρέτηση των ασθενέστερων οικονομικά τάξεων του πληθυσμού μέσω του σχεδιασμού μιας κατ’ εξαίρεση δυνατότητας για ανέγερση κατοικίας εκτός των καθορισμένων περιοχών ανάπτυξης.

Ωστόσο το ΕΤΕΚ διαπιστώνει ότι, αντί αυτού, το μέτρο συχνά έτυχε εκμετάλλευσης για να διευκολύνει, μεταξύ άλλων, τις πιο εύπορες οικονομικά τάξεις να προχωρήσουν σε αναπτύξεις σε μεγάλα τεμάχια στην περιφέρεια πόλεων και χωριών, υπονομεύοντας τους στρατηγικούς στόχους των Σχεδίων Ανάπτυξης που αφορούν τον ορθολογικό πολεοδομικό σχεδιασμό.

Σε εξέλιξη διαδικασία εκπόνησης τοπικών σχεδίων-Κ. Κούνδουρος: Τοπικά σχέδια μόνο όπου κρίνεται αναγκαίο

Σε δηλώσεις του στην «Κυριακάτικη Χαραυγή», ο διευθυντής της Πολεοδομίας, Κυριάκος Κούνδουρος, ανέφερε ότι είναι αδύνατον να εκπονηθούν τοπικά σχέδια σε κάθε περιοχή της υπαίθρου. Ωστόσο πρόσθεσε πως όταν κρίνεται αναγκαίο, σε περιοχές με κοινά χαρακτηριστικά θα εκπονούνται τοπικά σχέδια.

Αυτή τη στιγμή, υπέδειξε, υπάρχει σε εξέλιξη διαδικασία εκπόνησης τοπικών σχεδίων για την ελεύθερη περιοχή Αμμοχώστου, για τον Ακάμα (στον οποίο συμπεριλαμβάνονται 8 κοινότητες) και για την Πέγεια. Επίσης εκπονείται Δήλωση Πολιτικής για την περιοχή Τροόδους.

Σχετικά με τα κριτήρια που τίθενται για την ανέγερση μεμονωμένης κατοικίας, είπε ότι υπάρχουν κοινές γενικές κατευθύνσεις, όμως εφαρμόζονται με εξειδικευμένο τρόπο σε κάθε περίπτωση. Ως παράδειγμα ανέφερε ότι είναι ένα να πούμε ότι δίνεται η δυνατότητα να κτιστεί μια κατοικία σε απόσταση 500 μέτρων από την οικιστική περιοχή στα πεδινά και άλλο στα ορεινά. Όπως εξήγησε, τα 500 μέτρα στα ορεινά σημαίνει ότι πρέπει να περάσει κάποιος από βουνά και άλλα φυσικά εμπόδια. Ως εκ τούτου, μια οριζόντια πολιτική θα έφερνε υπερβολική επιβάρυνση στις υποδομές και τις Τοπικές Αρχές.

Οι ειδήσεις από την Κύπρο και τον κόσμο και όλη η επικαιρότητα στο dialogos.com.cy. Ακολουθήστε μας και στο Google News