Του Χρήστου Χαραλάμπους

 

Τη νέα ελκυστική μορφή του άρχισε να αποκαλύπτει ο χώρος των ιστορικών Λανιτείων στη Λεμεσό, μετά την ολοκλήρωση της πρώτης φάσης του έργου ανάπλασης τόσο των κτιριακών εγκαταστάσεων όσο και των υπαίθριων φυσικών χώρων που περιβάλλουν τα σχολεία και τις άλλες εκπαιδευτικές υπηρεσίες.

Οι Λεμεσιανοί και γενικότερα όσοι διέρχονται από τις κεντρικές λεωφόρους Μακαρίου και Αγίας Φυλάξεως, έχουν αντιληφθεί τις αλλαγές που ήδη έγιναν, οι οποίες, εκτός των άλλων, δημιουργούν μια συνδετική εικόνα της τεράστιας σχολικής έκτασης με τη γύρω οικιστική και εμπορική περιοχή. Η πρώτη φάση του έργου, που έχει ολοκληρωθεί, αφορά τη νότια πλευρά, όπου έχουν κατασκευαστεί κάποιες σύγχρονες εκπαιδευτικές εγκαταστάσεις, οι οποίες σε συνδυασμό με τη διαμόρφωση του γύρω φυσικού περιβάλλοντος όχι μόνο δεν αλλοιώνουν την ιστορικότητα και γενικότερα το χαρακτήρα των αρχικών κτιρίων, αλλά, αντίθετα, τα αναδεικνύουν.

Το έργο της ανάπλασης των Λανιτείων έχει σχεδιαστεί από το «Αρχιτεκτονικό Γραφείο Αρμεύτης και Συνεργάτες» και εκπροσωπεί την Κύπρο στα Ευρωπαϊκά Βραβεία Αρχιτεκτονικής Mies van der Rohe 2019. Στον ίδιο διαγωνισμό συμμετέχουν άλλα 338 έργα που εκπροσωπούν 238 πόλεις από 38 χώρες.

Μιλώντας για την όλη φιλοσοφία στην οποία βασίστηκε ο συνολικός σχεδιασμός της ανάπλασης, ο αρχιτέκτονας του έργου, Γιάννης Αρμεύτης, επισημαίνει το γεγονός ότι οι κτιριακές εγκαταστάσεις του Λανιτείου αποτελούν σημείο αναφοράς για την πόλη από το 1950, όταν κτίστηκε το ιστορικό γυμνάσιο. «Έχοντας υπόψιν αυτό το γεγονός, η όλη αρχιτεκτονική προσέγγιση της πρότασης στρέφεται γύρω από την περαιτέρω ανάδειξη των ιστορικών κτιρίων των σχολικών μονάδων καθώς και την ευρεία ένταξη του χώρου του Λανιτείου στον αστικό ιστό», μας λέει ο κ. Αρμεύτης, εξηγώντας ότι «κεντρικός άξονας σχεδιασμού του master plan είναι η αντιμετώπιση του χώρου του Λανιτείου ως δημόσιου αστικού πάρκου με εκπαιδευτικό χαρακτήρα».

Η ριζική αναδιαμόρφωση της περιοχής, όπως υποδεικνύει ο αρχιτέκτονας, θα αποτελέσει τον κινητήριο μοχλό αφενός για την αναβάθμιση της καθημερινής ποιότητας ζωής και εκπαίδευσης των μαθητών και αφετέρου για την οργανική ένταξή της στην πόλη ως ένα σύγχρονο αστικό πάρκο υψηλής ποιότητας και ευχάριστης ατμόσφαιρας. Επισημαίνεται ιδιαίτερα το γεγονός ότι το συγκρότημα των Λανιτείων είναι από τα μεγαλύτερα τεμάχια δομημένου αστικού περιβάλλοντος στα όρια του Δήμου Λεμεσού. Βρίσκεται στο κέντρο βάρους της αστικής Λεμεσού και εφάπτεται της πολυσύχναστης Λεωφόρου Μακαρίου Γ΄ που διασχίζει οριζόντια την πόλη και της κάθετης Λεωφόρου Αγίας Φυλάξεως.

Με βάση το σκεπτικό ότι η διαμόρφωση του χώρου ως αστικού πάρκου προϋποθέτει την οργανική σύνδεση των εσωτερικών κυκλοφοριακών δικτύων με τα υφιστάμενα αστικά κυκλοφοριακά δίκτυα, την αύξηση της δημόσιας προσβασιμότητας και ταυτόχρονα την ασφαλή οριοθέτηση των χώρων των εκπαιδευτικών μονάδων, τα σχέδια της ανάπλασης στο σύνολό τους προβλέπουν τα ακόλουθα:

• Στα πλαίσια της ασφάλειας των σχολικών μονάδων και της εύκολης δημόσιας κυκλοφορίας, καταργείται η κίνηση των οχημάτων και ενοποιούνται εσωτερικά οι λειτουργικοί χώροι. Η κίνηση οχημάτων περιορίζεται σε κόλπους επιβίβασης-αποβίβασης στις τρεις κύριες πλευρές του οικοπέδου, ώστε να ευκολύνεται η εξωτερική πρόσβαση σε όλες τις σχολικές μονάδες.

• Ενισχύεται το εσωτερικό δίκτυο με πεζόδρομους και ποδηλατοδρόμους.

• Δημιουργείται μια κεντρική πλατεία που αποτελεί τον κύριο χώρο εκτόνωσης όλων των λειτουργιών και δραστηριοτήτων.

• Μια άλλη αστικής μορφής πλατεία θα δημιουργηθεί στη διασταύρωση των λεωφόρων Μακαρίου και Αγίας Φυλάξεως και προτείνεται, σε μελλοντικό στάδιο, η σύνδεση με το γειτονικό γραμμικό πάρκο μέσω πεζογέφυρας πάνω από τη λεωφόρο Αγίας Φυλάξεως.

• Στη νοτιοανατολική πλευρά εξασφαλίζεται ευκολότερη πρόσβαση από τη λεωφόρο Μακαρίου Γ’ με το σχεδιασμό ενός πλατώματος-αφετηρίας του εσωτερικού πεζοδρόμου και ποδηλατοδρόμου, ώστε να επιτυγχάνεται περαιτέρω σύνδεση με την πόλη.

 

 

Αρμονικό «δέσιμο» του παλιού με το σύγχρονο

 

Η ανάγκη αναβάθμισης του συγκροτήματος των Λανιτείων σε ένα σύγχρονο εκπαιδευτικό κέντρο, όπως αναφέρει ο αρχιτέκτονας, προϋποθέτει τόσο τον εκσυγχρονισμό των υφιστάμενων εγκαταστάσεων όσο και την αρμονική ένταξη των σύγχρονων κτιριακών μονάδων που θα υποστηρίζουν τις καινούργιες ανάγκες του σχολείου, επισημαίνοντας ότι «κρίθηκε αναγκαία η απομάκρυνση των παρεμβάσεων, οι οποίες είχαν ως αποτέλεσμα την αλλοίωση του χαρακτήρα των αρχικών ιστορικών κτιρίων, καθώς επίσης και η κατεδάφιση προσθηκών που έχουν κριθεί ως ακατάλληλες για λόγους ασφαλείας».

Έτσι, στα πλαίσια των σχεδίων, επαναφέρεται η αρχική τυπολογία των ιστορικών κτιρίων και η κατεδάφιση επεκτάσεων, οι οποίες έχουν αλλοιώσει το χαρακτήρα των σχολείων. Επίσης προτείνεται η κατεδάφιση όλων των μεταγενέστερων κτιρίων με εξαίρεση την κύρια πτέρυγα του Λανιτείου Γυμνασίου, η οποία μετατρέπεται σε επέκταση του νέου Λανιτείου Λυκείου. Κι αυτό λόγω λειτουργικών και κατασκευαστικών προβλημάτων. Έτσι επιτυγχάνεται η ανάδειξη των αρχικών σχολικών κτιρίων ως των πλέον σημαντικών στο σύνολο του συγκροτήματος.

Οποιεσδήποτε νέες προσθήκες, όπως εξηγεί ο κ. Αρμεύτης, γίνονται με τρόπο που δεν υποσκιάζουν αλλά αναδεικνύουν τα κτίρια που διατηρούνται. Παράλληλα, δημιουργούνται στον δημόσιο χώρο κεκλιμένες φυτεμένες επιφάνειες για στάση και χαλάρωση.

 

Πυρήνας εκπαίδευσης, αθλητισμού και πολιτισμού

 

Πέραν από την ανάπλαση των κτιριακών εγκαταστάσεων και του φυσικού περιβάλλοντος που τα πλαισιώνει, στην τεράστια έκταση των Λανιτείων περιλαμβάνεται και το επίσης ιστορικό ομώνυμο στάδιο, το οποίο παραδόθηκε πριν από ένα περίπου χρόνο αναβαθμισμένο και πιο προσιτό όχι μόνο για τους μαθητές-αθλητές αλλά γενικότερα για τον κόσμο της Λεμεσού.

Στα πλαίσια της αναβάθμισης του σταδίου, έγιναν, μεταξύ άλλων, αντικατάσταση του ταρτάν, δημιουργήθηκαν νέες γυμναστικές εγκαταστάσεις, ιατρείο και χώρος φυσιοθεραπείας, μετατρέποντάς το, κατά τη χαρακτηριστική έκφραση του προέδρου της Σχολικής Εφορείας Ελληνικών Εκπαιδευτηρίων Λεμεσού, Ντίνου Έλληνα, «από ένα στάδιο φάντασμα στις συνειδήσεις των πολιτών, σε ένα φιλόξενο πάρκο στο κέντρο της Λεμεσού που θα προσφέρει στους αθλητές, στους μαθητές, στον φίλαθλο κόσμο και τους πολίτες της πόλης μας ένα κέντρο αθλητικών και κοινωνικών δραστηριοτήτων».

Στο νοτιοδυτικό υπαίθριο τμήμα του σταδίου δημιουργήθηκε και άρχισε να λειτουργεί εδώ και λίγες μέρες ένα νέο πάρκο, ανοικτό για χρήση απ’ όλο τον κόσμο της Λεμεσού και όχι μόνο. Το πάρκο προσφέρει, μέσα από τις σύγχρονες εγκαταστάσεις του, διάφορες επιλογές για τα παιδιά, ενώ υπάρχει και χώρος με όργανα γυμναστικής που μπορούν να χρησιμοποιούνται από μικρούς και μεγάλους για την καθημερινή άσκηση.

Στο χώρο του πάρκου λειτουργεί από το μεσημέρι μέχρι και αργά το βράδυ αναψυκτήριο, όπου συχνά διοργανώνονται από τη Σχολική Εφορεία Λεμεσού μουσικές βραδιές και άλλες πολιτιστικές εκδηλώσεις.