Carlos Gardel: Μια ζωή σαν μυθιστόρημα

Του Θάνου Παναγόπουλου

• Δέχθηκε σφαίρα στον πνεύμονα από τον πατέρα του Τσε για μια γυναίκα, τον σέρβιρε καφέ ο Ωνάσης και έπαιξε στο σινεμά με την κόρη του Pancho Villa

Τον είπαν «Βασιλιά του τάνγκο» (el rey del tango), όμως τη μεγαλύτερη φιλοφρόνηση τη δέχθηκε μετά το θάνατό του, το 1935, με τη φράση των ανά την υφήλιο θαυμαστών του ότι συνεχίζει ακόμη (80 χρόνια μετά και ενώ η επέτειος της γέννησής του στις 11 Δεκεμβρίου 1890 ήταν η αφορμή για την «Παγκόσμια Ημέρα του tango», την περασμένη Παρασκευή) να τραγουδά κάθε μέρα και καλύτερα: «Gardel cada día canta mejor».

Ο Carlos Gardel υπήρξε πρόσωπο μυθικό, με πλαστό όνομα, υπηκοότητα και ηλικία, αλλά με υπέροχη φωνή και μυθιστορηματική ζωή. Δεν είναι βέβαιο αν γεννήθηκε το 1887 ή το 1890, στη Γαλλία ή την Ουρουγουάη. Τα παιδικά του χρόνια, πάντως, τα πέρασε στο Buenos Aires, στη λαχαναγορά του Abasto, που εγκαινιάστηκε τη χρονιά που μετακόμισε εκεί ο Gardel (1923) και έκλεισε μετά τη συναυλία του Luciano Pavarotti.

O Gardel ζούσε με ψεύτικη υπηκοότητα, λένε οι Γάλλοι, οι οποίοι υποστηρίζουν ότι γεννήθηκε στις 11 Δεκεμβρίου 1890 (αναρτώντας μάλιστα και σχετική επιγραφή στο κτίριο της No 4 rue du Canon d’ Arcole της πόλης Toulouse) στη Γαλλία και ζούσε με ψεύτικο όνομα. Εβγαλε πλαστό διαβατήριο, ενώ το πραγματικό του όνομα ήταν Charles Romuald Gardes, καθώς ήταν λιποτάκτης αρνούμενος να πολεμήσει στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Οι Ουρουγουανοί πάλι έλεγαν ότι γεννήθηκε στην πόλη Tacuarembo, όπως έγραφε και το πλαστό του διαβατήριο, σύμφωνα με το οποίο ήταν τρία χρόνια μεγαλύτερος.

Πολιτογραφημένος «Αργεντινός» στη συνείδηση του κόσμου, ο Gardel απέδωσε με δραματικά βαρύτονη φωνή εκατοντάδες αριστουργήματα tango. Το 1917 ηχογράφησε το tango-cancion (είδος – δημιούργημα του ίδιου) «Mi noche triste», που έγινε παγκόσμια επιτυχία και ακολούθησαν πολλά γνωστά τραγούδια, συναυλίες και ταινίες σε ΗΠΑ και Γαλλία.
Εξίσου ενδιαφέρουσα υπήρξε η ζωή του, με χαρακτηριστικά κάποια περιστατικά από τη ζωή και το θάνατό του:

Σάββατο 11 Δεκεμβρίου 1915, στα 25α γενέθλιά του, ο Carlos Gardel, σε συμπλοκή στο μπαρ «Palais de Glace» του Buenos Aires, πυροβολήθηκε από κάποιον Ernesto Guevara για μία παντρεμένη. Πολλοί πίστεψαν πως ο δράστης ήταν ένα κακομαθημένο πλουσιόπαιδο που μπλεκόταν συχνά σε καυγάδες στα μπαρ, ο Ernesto Guevara. Ομως ήταν συνωνυμία, καθώς ο δράστης της επίθεσης δεν ήταν άλλος -όπως εκ των υστέρων αποδείχθηκε- από τον Ernesto Guevara Lynch, τον πατέρα του γνωστού επαναστάτη Che! Η σφαίρα καρφώθηκε στον πνεύμονα του Carlos Gardel, που θα ζούσε έκτοτε με αυτήν.

Το tango του Gardel «Por una cabeza» ακούστηκε μεταξύ 1992 και 1995 στις ταινίες «Αρωμα γυναίκας» (“Scent o a woman”) «Λίστα του Σίντλερ» (“Schindler’s list”), «Αληθινά ψέματα» (“True lies”) και άλλες. Επαιξε σε δύο ταινίες με τη Cecilia Villa, κόρη του διάσημου Μεξικανού επαναστάτη Pancho Villa!

Το καπέλο που φορά στις ταινίες ο Indiana Jones είναι ο τύπος καπέλου «fedora» (trilby) που λάνσαρε στις ταινίες του ο Gardel.

Στην Avenida Corrientes, γωνία με την Talcahuano, υπήρχε το «El Estaño Café». Εκεί εργαζόταν πριν γίνει πλούσιος ο Αριστοτέλης Ωνάσης και λέγεται πως σέρβιρε καφέ τον Carlos Gardel!
Ο Gardel σκοτώθηκε σε αεροπορικό δυστύχημα στις 24 Ιουνίου 1935 στο Medellin της Κολομβίας. Κανείς δεν έμαθε τους πραγματικούς λόγους του δυστυχήματος. Σύμφωνα με την επίσημη εκδοχή, δύο ήταν οι αιτίες: ακαταλληλότητα αεροδρομίου και απότομες αλλαγές ανέμων. Υπάρχουν όμως και άλλες εκδοχές, περισσότερο «μυστήριες», όπως ότι το δυστύχημα οφειλόταν στον ανταγωνισμό των αεροπορικών εταιρειών SACO και SCADTA, ποιας το αεροσκάφος θα απογειώνεται και θα προσγειώνεται πρώτο.

Αλλοι λένε ότι οφειλόταν σε αλληλοπαρενόχληση των δύο Γερμανών πιλότων λόγω πολιτικής αντιδικίας τους (φιλοναζί ο ένας, αντιναζί ο άλλος). Ενας διασωθείς επέμενε ότι τσακώθηκαν στο αεροπλάνο ο Gardel και ο συνεργάτης του Le Pera, έπεσαν πυροβολισμοί και μια σφαίρα του La Pera βρήκε στο λαιμό τον κυβερνήτη, όμως άλλος επιζών μάρτυρας είπε πως ο τσακωμός έγινε μεταξύ Gardel και πιλότου. Αλλη μαρτυρία αναφέρει ως αιτία το υπέρβαρο του αεροπλάνου, ενώ ο José Plaja, γραμματέας του Gardel και ένας από τους τρεις επιζώντες, απέδωσε το δυστύχημα στην ομίχλη.

Τον θρύλο και το μυστήριο γύρω από το όνομα του Gardel ήρθε να ενισχύσει και ένα άλλο γεγονός. Ο Rudolph Valentino έγινε διάσημος με την ταινία «Los cuatros jinetes del apocalipsis», όπου χορεύει ένα tango. Ηταν θαυμαστής του Gardel, τον οποίο είχε γνωρίσει. Ωστόσο, αυτούς τους δύο τούς ένωνε και κάτι άλλο, αρκετά παράξενο: τον Ιούνιο του 1935, αφού δημοσιεύθηκε η είδηση του θανάτου του Gardel, μία 20χρονη Νεοϋρκέζα αποπειράθηκε να αυτοκτονήσει στο ξενοδοχείο Middletown Hotel, που ήταν και η τελευταία διεύθυνση κατοικίας του διάσημου τραγουδιστή. Το περιστατικό γράφτηκε στην ισπανόγλωσση εφημερίδα της Νέας Υόρκης «La Prensa».

Η νεαρή αυτή ονομαζόταν Estrellita Rigel. Το άρθρο έκανε και μία συγκλονιστική αποκάλυψη επικαλούμενο άλλον δημοσιογράφο, ο οποίος βρήκε στον τάφο του Valentino στο Hollywood Memorial Park το σημείωμα ηλικιωμένης γυναίκας, η οποία επισκεπτόταν συχνά τον τάφο και το οποίο έγραφε: «Μακάρι η αιώνια ψυχή σου να βρει σε αυτό το ευλογημένο μέρος την παντοτινή γαλήνη. Η σύζυγος του Carlos Gardel». Σύμφωνα με το προσωπικό του νεκροταφείου, το όνομά της ήταν Estrellita Rejil, κόρη της περιβόητης «γυναίκας με τα μαύρα» που επισκεπτόταν παλαιότερα τον τάφο του Valentino!


Το τάνγκο, από τα Ισπανικά, είναι είδος μουσικής (σε ρυθμό 2/4 ή 4/4) και αντίστοιχου χορού. Το τάνγκο γεννήθηκε, ήκμασε και ακμάζει ακόμη στην περιοχή του Ρίο δε λα Πλάτα, δηλαδή στην Αργεντινή και την Ουρουγουάη, αλλά και διαδόθηκε σχεδόν σε όλον τον κόσμο. Η ισπανική λέξη tango ετυμολογείται πιθανόν από τη γλωσσική οικογένεια Niger-Congo της Δυτικής Αφρικής και είναι συγγενής με τη λέξη tamgu (χορός/χορεύω) της γλώσσας Ibibio αυτής της οικογένειας.

Οι ρίζες του τάνγκο είναι πολλές και διαφορετικές: η μουσική και τα τραγούδια των gauchos (γκάουτσος, ενικός gaucho, ο Αργεντίνος κάου-μπόυ) που είχαν επιρροές από την Ανδαλουσία της Ισπανίας και συνοδευόταν από παλαμάκια και κτυπήματα με το τακούνι, το αφρικανικής προέλευσης (από το Κογκό) candombe που παιζόταν με κρουστά και οι αντίστοιχοι χοροί του μαύρου πληθυσμού, το bel canto και η canzonetta των Ιταλών μεταναστών μαζί με το πιο εξευγενισμένο χορευτικό τους στιλ, η ισπανο-κουβανική habanera, το βαλς.

Ο Κάρλος Γκαρδέλ (Carlos Gardel) (1890-1935) είναι ο τραγουδιστής που στην Αργεντινή θεωρείται σχεδόν εθνικός ήρωας ή ημίθεος και συνδέθηκε με τη μετάβαση του τάνγκο από μουσική των λαϊκών γειτονιών σε απόλυτα αποδεκτό άκουσμα για τη μεσαία τάξη. Ουσιαστικά δημιούργησε το tango-canción τραγουδώντας το 1917 το «Mi Noche Triste». Τενόρος στην αρχή της καριέρας του και σχεδόν βαρύτονος αργότερα, τραγουδούσε με φωνή που χαρακτηριζόταν από δημιουργικότητα και θεατρικότητα ανάλογα με το θέμα. Εκανε πολλές ηχογραφήσεις και πρωταγωνίστησε και στον κινηματογράφο. Σκοτώθηκε σε αεροπορικό ατύχημα το 1935, στο απόγειο της καριέρας του ως η δημοφιλέστερη προσωπικότητα του τάνγκο όλων των εποχών.

Η «Χρυσή Εποχή» του τάνγκο ήταν η περίοδος 1935-1955, η οποία συνέπεσε περίπου με την εποχή των μεγάλων ορχηστρών τζαζ στις Η.Π.Α..

Το τάνγκο χορεύεται από ζευγάρια αγκαλιασμένα κοντά και μολονότι η αγκαλιά μπορεί κάποτε να χαλαρώνει για να εκτελεστούν κινήσεις που το απαιτούν, κατά κανόνα δεν σπάει. Είναι έντονα αυτοσχεδιαστικό με σαφώς διακριτούς ρόλους για τον καβαλιέρο και την ντάμα, όπου ο καβαλιέρος με την κίνησή του προτείνει κινήσεις στην ντάμα στις οποίες τελικά προσαρμόζεται ο ίδιος. Ετσι, όταν χορεύεται από έμπειρους χορευτές, συνιστά έναν διάλογο του ζευγαριού με αφορμή τη μουσική, γιατί, σε αντίθεση με άλλους χορούς, δεν έχει τυποποιημένα βήματα και φιγούρες αλλά μάλλον ένα κινησιολογικό λεξιλόγιο και ένα αντίστοιχο συντακτικό που επιτρέπει τον αυτοσχεδιαστικό σχηματισμό χορευτικών φράσεων σχεδόν απεριόριστης ποικιλίας ανάλογα με τη μουσική, τη διάθεση του ζευγαριού και τον διαθέσιμο χώρο στην πίστα.

http://www.avgi.gr

Ακολουθήστε το dialogos.com.cy, στο Google News

Οι τελευταίες ειδήσεις από την Κύπρο και τον κόσμο και όλη η επικαιρότητα στο dialogos.com.cy.