Χ. Έλληνας: Η Κύπρος είναι ουραγός στην Ευρωπαϊκή Ένωση στη διαχείριση των θεµάτων ενέργειας

Χάσαµε την ευκαιρία να συµβάλουµε στην ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης

  • Η έλλειψης διαφάνειας για το πού βρίσκεται και τι μέτρα παίρνονται για την εισαγωγή υγροποιημένου φυσικού αερίου είναι περισσότερο από ανησυχητική
  • Δύσκολη και ασύμφορη η παραγωγή φυσικού αερίου από το «Αφροδίτη» μόνο για χρήση στην Κύπρο λόγω των μικρών ποσοτήτων που χρειαζόμαστε

Συνέντευξη στον Μιχάλη Μιχαήλ

Η Κύπρος έχασε την ευκαιρία να έχει το δικό της φυσικό αέριο σε χαµηλή τιµή για την παραγωγή ηλεκτρισµού και όχι µόνο, δήλωσε στη «Χαραυγή» ο ειδικός σε θέµατα ενέργειας Χαράλαµπος Έλληνας.

Όπως επεσήµανε, η Κύπρος είναι ουραγός σε θέµατα ενέργειας σε σύγκριση µε τις άλλες χώρες της Ευρώπης, χάνοντας έτσι την ευκαιρία να συµβάλει στην ευρωπαϊκή οικονοµία και στην ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης. Ωστόσο, πρόσθεσε, µπορεί να γίνει αξιοποίηση του αερίου εάν συνδυαστεί µε εξαγωγές στις διεθνείς αγορές.

Ο κ. Έλληνας είπε ότι επιβάλλεται οι υποψήφιοι Πρόεδροι να παρουσιάσουν ξεκάθαρες θέσεις, κυρίως για τη διαχείριση των υψηλών τιµών ενέργειας και για το πώς θα χειριστούν τη ραγδαία µετάβαση στις ΑΠΕ και την επίτευξη των ευρωπαϊκών στόχων για την Πράσινη Ενέργεια και την αντιµετώπιση της κλιµατικής αλλαγής.

N3C3431 Scaled

Η Κύπρος άφησε αναξιοποίητα τα κοιτάσµατα φυσικού αερίου της. Τι θα µπορούσαµε να κάνουµε σε σχέση µε τη διαχείριση της ενέργειας και δεν το κάναµε;

Πάρα πολλά. Θα απαριθµήσω ορισµένα. Έπρεπε, και θα µπορούσαµε, να είµαστε πολύ προχωρηµένοι στη χρήση ΑΠΕ για παραγωγή ηλεκτρισµού. Αλλά δυστυχώς είµαστε ουραγοί σε σύγκριση µε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Βάσει των στοιχείων της Eurostat, το 2020, ο µέσος όρος στην Ευρώπη ήταν 37,5%, ενώ η Κύπρος ήταν στην προτελευταία θέση µε 12%. Η Ελλάδα κατάφερε να φτάσει σχεδόν στο 36%. Μέχρι και η Ολλανδία, µε πολύ χαµηλότερη ηλιοφάνεια, κατάφερε να έχει 17%.

Θα µπορούσαµε να είχαµε το δικό µας φυσικό αέριο, σε χαµηλή τιµή για παραγωγή ηλεκτρισµού -όπως στην Αίγυπτο και στο Ισραήλ- αλλά λόγω λανθασµένων χειρισµών το 2013/2014 χάσαµε την ευκαιρία. Και όχι µόνο. Μέχρι τώρα η Κύπρος θα ήταν εξαγωγέας υγροποιηµένου φυσικού αερίου, συµβάλλοντας στην οικονοµία, αλλά και στην ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης, αλλά χάσαµε και αυτή την ευκαιρία.

Θα µπορούσαµε να είχαµε απελευθερωµένη και ανταγωνιστική αγορά ενέργειας, αλλά ακόµα περιµένουµε.

Λόγω της µη ανταγωνιστικής ανάθεσης έργων ΑΠΕ καταλήξαµε σε υπέρογκες και αδικαιολόγητες τιµές γύρω στα 19-20 σεντς την κιλοβατώρα, ενώ το κόστος παραγωγής κυµαινόταν γύρω στα 5 σεντς. Τώρα µειώθηκε η τιµή στα 11 σεντς την κιλοβατώρα, αλλά συνεχίζει να αποδίδει τεράστια κέρδη γύρω στα 120%, ενώ διεθνώς ο κανόνας είναι γύρω στα 20%. Στην πραγµατικότητα το κόστος παραγωγής τώρα είναι µηδαµινό, καθώς µε αυτές τις υψηλές τιµές οι επενδύσεις έχουν ανακτηθεί, αφήνοντας τους επενδυτές µε τεράστια κέρδη, ακόµα και µε την τιµή κάτω στα 11 σεντς. Με τέτοιες τιµές, οι ΑΠΕ δεν συµβάλλουν στη µείωση της τιµής ηλεκτρισµού.

Και µια παρέµβαση εδώ. Τα τεράστια και αδικαιολόγητα κέρδη από ΑΠΕ πρέπει να φορολογηθούν αναδροµικά -όπως έγινε και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες- και τα έσοδα να επενδυθούν σε έργα πράσινης ενέργειας. Με την κυβέρνηση να αποφεύγει το θέμα, είναι απαραίτητο οι υποψήφιοι Πρόεδροι να πάρουν θέση και να το υποσχεθούν.

Πού οφείλεται το ότι ενώ η Κύπρος διαθέτει πλέον φυσικό αέριο, δεν κατορθώσαµε να το διαθέσουµε έστω και για εσωτερική κατανάλωση;

Είχαµε ευκαιρίες το 2013/2014, αλλά τις χάσαµε. Ήμασταν σε προχωρηµένες διαπραγµατεύσεις για την κατασκευή τερµατικού υγροποίησης και εξαγωγής φυσικού αερίου στο Βασιλικό από τα κοιτάσµατα Αφροδίτη και Λεβιάθαν του Ισραήλ, αλλά η τότε νέα κυβέρνηση τις σταµάτησε τον Μάρτιο 2013. Όταν επανήλθε τον Αύγουστο 2013, ήταν πια αργά. Η Delek έχασε εµπιστοσύνη και µπήκε σε άλλες διαπραγµατεύσεις για πώληση του φυσικού αερίου του «Λεβιάθαν». Χωρίς αυτό, το αέριο από το «Αφροδίτη» δεν ήταν αρκετό για την οικονοµική βιωσιµότητα του έργου και η ευκαιρία εγκαταλείφθηκε στις αρχές του 2014.

Τον Μάιο 2013, η Noble Energy εισηγήθηκε τη χρήση µιας µεταχειρισµένης πλατφόρµας είδους SPAR για παραγωγή φυσικού αερίου από το «Αφροδίτη» για χρήση στην κυπριακή αγορά, αλλά και αυτή η ευκαιρία χάθηκε στο τέλος του 2013 χωρίς ανταπόκριση.

∆εν µπορεί τουλάχιστον να γίνει χρήση του µόνο για την Κύπρο;

Η παραγωγή φυσικού αερίου από το «Αφροδίτη» µόνο για χρήση στην Κύπρο είναι δύσκολη λόγω οικονοµικής βιωσιµότητας. Οι ποσότητες που χρειάζεται η Κύπρος είναι πολύ χαµηλές, λιγότερο από 1 δις κυβικά µέτρα το χρόνο, για την οικονοµική απόσβεση του κόστους παραγωγής.

Μπορεί όµως αυτό να γίνει αν συνδυαστεί µε εξαγωγές στις διεθνείς αγορές. Τέτοιες εξαγωγές είναι εµπορικά πιθανές, αλλά προς το παρόν υπάρχουν προκλήσεις για διαφόρους άλλους λόγους.

Ένας είναι η λύση του Κυπριακού. Όπως αναγνώρισε ο Yπουργός Εξωτερικών, Ιωάννης Κασουλίδης, πρόσφατα, οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι, λόγω των συνεχών απειλών της Τουρκίας, αποτρέπουν τις πετρελαϊκές εταιρείες και τα χρηµατοπιστωτικά ιδρύµατα από το να επενδύσουν σε τέτοια έργα.

Είναι επίσης και η µη ετοιµότητα της Chevron και των άλλων εταιρειών να επενδύσουν τα δισεκατοµµύρια δολάρια που απαιτούνται για να γίνουν πραγµατικότητα τα έργα φυσικού αερίου στην Κύπρο, ιδιαίτερα µε το Κυπριακό να παραµένει άλυτο. Παρ’ όλο που η Chevron ανακοίνωσε ότι θα παρουσιάσει σχέδιο µε τις προτεινόµενες επιλογές ανάπτυξης µέχρι το τέλος το 2022, απέφυγε να δώσει χρονοδιάγραµµα για την τελική ανάπτυξη.

Ως ειδικός στα θέµατα ενέργειας, είσαστε ενηµερωµένος για τις ενέργειες στις οποίες προτίθεται -αν προτίθεται- να προβεί η κυβέρνηση;

Η έλλειψης διαφάνειας για το πού βρίσκεται και τι µέτρα παίρνονται για το έργο εισαγωγής υγροποιηµένου φυσικού αερίου είναι περισσότερο από ανησυχητική. Τι θα γίνει αν δεν συµπληρωθεί; Υπάρχουν εναλλακτικές επιλογές, όπως η προσφορά της Energean ή της Hoegh, ακόµα και δικό µας φυσικό αέριο, αλλά εξετάζονται.

Μέχρι στιγµής κανένας από τους υποψηφίους, πλην µερικών αναφορών του Ανδρέα Μαυρογιάννη, δεν µίλησε για το θέµα της ενέργειας στην Κύπρο.

Με την ενέργεια να έχει τεράστιες επιπτώσεις στην οικονοµία και την ποιότητα ζωής των ανθρώπων επιβάλλεται οι υποψήφιοι Πρόεδροι να παρουσιάσουν ξεκάθαρες θέσεις, όχι µόνο για το πώς θα αντιµετωπίσουν τα αυξανόµενα προβλήµατα, αλλά και κυρίως για τη διαχείριση των υψηλών τιµών ενέργειας και για το πώς θα χειριστούν τη ραγδαία µετάβαση στις ΑΠΕ και την επίτευξη των ευρωπαϊκών στόχων για την Πράσινη Ενέργεια και την αντιµετώπιση της κλιµατικής αλλαγής.

Το θέµα της ενέργειας καίει και στην Κύπρο και παγκόσµια. Και αυτό θα συνεχίσει για αρκετά χρόνια ακόµα. Βραχυπρόθεσµα θα χειροτερεύσει. Οι τιµές ηλεκτρισµού και καυσίµων θα αυξηθούν ακόµα περισσότερο µέχρι το τέλος του χρόνου. Και δεν θα επανέλθουν στα επίπεδα πριν την πανδηµία για χρόνια.

Στην Ευρώπη το κόστος των ρύπων θα αυξάνεται συνεχώς, επιβαρύνοντας ακόµα περισσότερο το κόστος ορυκτών καυσίµων, σπρώχνοντας µετάβαση σε ΑΠΕ. Η ΕΕ ανεβάζει το στόχο για ΑΠΕ στα 45% της ολικής ενέργειας µέχρι το 2030. Για να επιτευχθεί αυτός χρειάζεται οι ΑΠΕ να ξεπεράσουν το 60% της παραγωγής ηλεκτρισµού ως το 2030.

Η Κύπρος θα αναγκαστεί να ακολουθήσει αυτούς τους στόχους, αλλά µέχρι τώρα δεν έχει πάρει τα αναγκαία µέτρα. Κάτι που θα υποχρεωθεί να κάνει η νέα κυβέρνηση κάτω από τον νέο Πρόεδρο, όσο το δυνατόν πιο γρήγορα.

∆υστυχώς, υπάρχει έλλειψης διαφάνειας από τους ιθύνοντες όσον αφορά τα πιο σηµαντικά θέµατα ενέργειας, όπως ποιοι είναι οι πραγµατικοί λόγοι που η ανάπτυξη του κυπριακού φυσικού αερίου δεν προχωρεί παρά τις πολλές και συχνές υποσχέσεις, τι πραγµατικά εµποδίζει τη ραγδαία ανάπτυξη των ΑΠΕ, πόσα είναι και πού πάνε τα έσοδα από τις πωλήσεις δικαιωµάτων ρύπων, ποια είναι η αύξηση στα ολικά φορολογικά έσοδα από ενέργεια τα τελευταία δύο χρόνια και πώς χρησιµοποιούνται, τι συµβαίνει µε το έργο εισαγωγής υγροποιηµένου φυσικού αερίου, οι τιµές των καυσίµων, η ανάθεση έργων ΑΠΕ κ.λπ.

Χωρίς διαφάνεια, ο κόσµος πιστεύει ότι τον «κοροϊδεύουν». Είναι θέµατα καυτά για τους πολίτες και την οικονοµία, τα οποία χρειάζονται διαφάνεια αν είναι να αυξηθεί η εµπιστοσύνη ως προς το χειρισµό τους -κάτι που οι υποψήφιοι Πρόεδροι πρέπει να υποσχεθούν ότι θα επιδιώξουν και θα επιβάλουν.

Ακολουθήστε μας στο Google News.
Eιδήσεις από την Κύπρο και τον κόσμο, όλη η επικαιρότητα στο dialogos.com.cy.