Της Ελένης Κωνσταντίνου

 

  • Η ελιά, λοιπόν, για τον Χαλίλ είναι πολύ περισσότερα, είναι η πεποίθηση πως μπορούν Ελληνοκύπριοι και Τουρκοκύπριοι να ζήσουν μαζί
  • Οι στρατοί δεν θα έπρεπε να έχουν καμία θέση αλλά τα ελαιόδεντρα

 

Οι φωτογραφίες του 34χρονου Τουρκοκύπριου ποιητή, Χαλίλ Καραπασάογλου (Halil Karapasaoglu), από την προσέλευσή του στο στρατοδικείο στα κατεχόμενα κρατώντας συμβολικά ένα κλαδί ελιάς, ως σύμβολο ειρήνης, όταν ο ίδιος κλήθηκε εκεί αφότου είχε δηλώσει «αντιρρησίας συνείδησης» αρνούμενος να παραλάβει όπλο και να υπηρετήσει ως έφεδρος, μου είχαν προκαλέσει ιδιαίτερη εντύπωση. Πώς ένας νέος άνθρωπος καταφέρνει να ορθώσει ανάστημα μπροστά σε ένα «κράτος» και στον στρατό; Να μπει φυλακή για 20 ημέρες αντί να συμβιβαστεί πληρώνοντας πρόστιμο;

Ο Χαλίλ έχει επίσης καταθέσει αίτηση στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων εναντίον της Τουρκίας και της απόφασης «στρατοδικείου» να φυλακιστεί επειδή είχε αρνηθεί να υπηρετήσει τον κατοχικό στρατό ως έφεδρος στρατιώτης τα 2014, 2015, 2016 και 2017 επικαλούμενος τις πεποιθήσεις του ως αντιρρησίας συνείδησης.

Κατά την πρόσφατη συνάντησή μας δεν θα μπορούσα να μην τον ρωτήσω γι’ αυτό το κλαδί ελιάς και ποια η σημασία του γι’ αυτόν.

Η ελιά, λοιπόν, για τον Χαλίλ είναι πολύ περισσότερα, είναι η πεποίθηση πως μπορούν Ελληνοκύπριοι και Τουρκοκύπριοι να ζήσουν μαζί. Βάσει της ιδεολογίας τους μπορούν να έχουν περισσότερα κοινά, αυτή τους ενώνει και όχι οι θρησκευτικές ή άλλες πεποιθήσεις τους.

Ο Χαλίλ είναι ποιητής, λογοτέχνης, ένας Κύπριος ποιητής και ως ιδεολόγος και πνευματικός άνρθωπος βλέπει τα πράγματα αλλιώς. Η πάλη έχει ιδιαίτερη σημασία στη ζωή του, άλλωστε το έχει αποδείξει και στην πράξη. Με διαφορετικό μάτι αντικρίζει και τη δημοκρατία, αφού αυτή κατά τον ίδιο θα πρέπει να κτιστεί ξανά από τα κάτω προς τα πάνω.

Ως αντιρρησίας συνείδησης θέτει το δικό του λιθαράκι στον τόπο ετούτο που οι στρατοί δεν θα έπρεπε να έχουν καμία θέση αλλά τα ελαιόδεντρα. Όπως μας ανάφερε πολύ κοντά είναι και η ολοκλήρωση της νέας του ποιητικής συλλογής, που αυτή τη φορά θα είναι μεταφρασμένη και στα Ελληνικά. Αναμένει ότι σε λίγους μήνες το βιβλίο του θα έχει εκδοθεί. Παράλληλα, συνεχίζει τις προσπάθειές του για μια καλύτερη Κύπρο, όπου οι νέοι άνθρωποι θα θέσουν τις βάσεις για αλλαγές και αυτές οι αλλαγές θα γίνουν πράξη.

Η στήριξη, η τόσο αναγκαία…

Ερωτηθείς για τα συναισθήματά του σε σχέση με την καταδίκη του από το «στρατοδικείο» και τη φυλάκισή του, ο Χαλίλ μάς αναφέρει:

«Όσοι ζουν σε αυτό το νησί, Τουρκοκύπριοι, Ελληνοκύπριοι αλλά και πολλοί άλλοι φίλοι που προέρχονται από διαφορετικές χώρες όπως Ελλάδα, Τουρκία και Αγγλία -δεν έχει σημασία η καταγωγή- όλοι με υποστήριξαν, βρέθηκαν κοντά μου σε αυτή τη δοκιμασία, κάτι που με χαροποιεί ιδιαίτερα. Ήταν μια πολύ σημαντική δοκιμασία και για μένα και έχει ιδιαίτερη σημασία αλλά πιστεύω ότι έχει ιδιαίτερη σημασία και για τη χώρα. Γιατί πιστεύω πως ήταν σημαντική για τη χώρα; Επειδή μπορέσαμε όλοι μας να δούμε πως αν υπάρχει κάτι ειλικρινές ο κόσμος το αγκαλιάζει και το στηρίζει. Η Πρωτοβουλία Αντιρρησιών Συνείδησης Κύπρου τον τελευταίο καιρό έδωσε μια μεγάλη ελπίδα στο λαό της Κύπρου. Έτσι λοιπόν και οι άνθρωποι το στήριξαν, κάτι το οποίο με χαροποιεί ιδιαίτερα».

Ο Χαλίλ μάς αναφέρει επίσης ότι δεν είναι πρώτος αντιρρησίας συνείδησης. Ο πρώτος ήταν το 1993, ο Σαλίχ Ασκέρογλου, ενώ αντιρρησίες συνείδησης που απευθύνθηκαν στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων γιατί φυλακίστηκαν, είναι οι Μουράτ Κανατλί και Χαλούν Σελαμ Τουφανλί.

Ο φόβος…

Δεν θα μπορούσαμε να μη ρωτήσουμε τον Χαλίλ για το φόβο, εάν ένιωσε, πριν ή μετά τη δοκιμασία που πέρασε τόσο για τον ίδιο όσο και την οικογένειά του. «Βεβαίως. Φυσικά και φοβάται ο άνθρωπος γιατί έχει απέναντί του ένα “κράτος”, ένα στρατό. Και φυσικά γνωρίζετε πως το να είσαι αντιρρησίας συνείδησης είναι κάτι που σε αφορά ατομικά, όμως στη δική μας περίπτωση εξελίχθηκε σε κίνημα, στην Πρωτοβουλία Αντιρρησιών Συνείδησης Κύπρου.

Φυσικά και έχουμε φόβο μέσα μας… Αν η κοινωνία μάς είχε απομονώσει εμάς τους αντιρρησίες συνείδησης ο φόβος που βιώνουμε θα ήταν ακόμη πιο μεγάλος, αλλά επειδή δεν νιώθω μοναξιά μπορώ να αντιμετωπίσω όλες τις προκλήσεις».

 

Ο ποιητής κουβαλά στους ώμους του τις πίκρες και τα προβλήματα της κοινωνίας και του κόσμου

 

Ξεχωριστό ρόλο στην απόφασή του έχει και το γεγονός ότι ο ίδιος είναι ποιητής, πνευματικός άνθρωπος.

«Τώρα, φυσικά και επιφυλάσσει μια ευθύνη το να είσαι ποιητής. Ο ποιητής κουβαλά στους ώμους του τις πίκρες και τα προβλήματα της κοινωνίας και του κόσμου. Αυτά ουσιαστικά είναι τα προβλήματα που σου επιφυλάσσει το να είσαι διανοούμενος. Επομένως, ενάντια στη μιλιταριστική σκέψη που υπάρχει στη χώρα μας, ενάντια στη διχοτόμηση και την κατοχή, κανένας ποιητής δεν μπορεί να παραμείνει σιωπηλός. Συγκεκριμένα, ειδικά στις αρχές του 20ού αιώνα οι ποιητές εμπλέκονταν περισσότερο με αυτά τα κοινωνικά κινήματα. Ωστόσο, στις αρχές του 21ου αιώνα παρατηρούμε πως οι ποιητές σε όλο τον κόσμο άρχισαν να απομακρύνονται από τα κοινωνικά θέματα.

Το να είσαι αντιρρησίας συνείδησης είναι μια αντίδραση και απέναντι σε αυτό. Είναι μια ευθύνη που συνοδεύεται όταν παράλληλα με ποιητής είσαι και άνθρωπος. Αν υπάρχει κάπου η αδικία ο ποιητής πρέπει να σταθεί απέναντι σε όλο αυτό. Αυτά που επιφέρει η δικιά μου αντίληψη για τη ζωή, την τέχνη, την πολιτική είναι αυτά».

Oι κοινωνίες χρειάζονται νέα πολιτικά κινήματα

Ως νέος Κύπριος πώς βλέπει τα πράγματα στην πολιτική κατάσταση; Πιστεύει πως υπάρχει κάποιο μέλλον; «Δυστυχώς, ούτε εγώ ούτε και ο κόσμος πιστεύουμε πια στις υφιστάμενες πολιτικές, διότι πια είναι πεπαλαιωμένες και σάπιες. Παρόλα αυτά, εγώ βρίσκω την ελπίδα από όλο αυτό. Οι κοινωνίες χωρίς ελπίδα εγκυμονούν νέα πολιτικά κινήματα. Για αυτό το λόγο, σε αυτή τη χώρα θα δημιουργηθούν νέα πολιτικά κινήματα και αυτά τα κινήματα δεν θα βασίζονται πάνω σε άτομα ούτε και πολιτικούς ηγέτες αλλά θα προέρχονται από πιο μια βάση και θα δημιουργήσουν μια νέα κοινωνική δομή. Αν κοιτάξουμε τον κόσμο, όπως το Παρίσι, τη Λατινική Αμερική, διάφορες χώρες της Ευρώπης, την Ισπανία, αυτό μας δείχνουν. Ότι θα δημιουργηθεί μια νέα πολιτική αντίληψη τον 21ο αιώνα. Και ο κόσμος της Κύπρου θέλοντας ή μη είναι κομμάτι αυτού του κόσμου».

Την ίδια ώρα βέβαια τον ανησυχεί και η άνοδος της ακροδεξιάς, φαινόμενο για το οποίο τον ρωτήσαμε:

«Βεβαίως και με ανησυχεί. Βεβαίως και ο φασισμός με φοβίζει. Η αύξηση του φασισμού δεν είναι κάτι που συμβαίνει μόνο στην Κύπρο, αλλά σε όλο τον κόσμο και ειδικά στην Τουρκία, την Ελλάδα και τις χώρες της Ευρώπης. Φυσικά απέναντι σε αυτό πρέπει να λάβουμε αντιφασιστική δράση. Για αυτό το λόγο η πάλη για την ειρήνη κερδίζει μια ιδιαίτερη σημασία. Αλλά υπάρχει λόγος για την άνοδο του φασισμού, είναι μια νεοφιλελεύθερη επίθεση που υπάρχει σε όλο τον κόσμο. Όταν μπαίνει ο καπιταλισμός σε κρίση συμβαίνουν δύο πράγματα. Το ένα είναι η άνοδος του φασισμού όπως έγινε κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και το άλλο είναι να γίνονται επαναστάσεις. Εμείς τώρα είμαστε σε μια μεταβατική περίοδο. Ή θα ζήσουμε μια περίοδο φασισμού η θα μπούμε σε μια περίοδο νέων επαναστάσεων».

 

Η αίτησή του, όπως προαναφέραμε, κατά της Τουρκίας και του κατοχικού στρατού έχει κατατεθεί στο ΕΔΑΔ. Δεν υπάρχει ακόμη κάποια εξέλιξη αυτή τη στιγμή. «Το ΕΔΑΔ έχει αξιολογήσει την αίτησή μας και αυτό είναι κάτι πολύ αισιόδοξο για εμάς. Αυτή είναι μια διαδικασία πολύ καινούρια. Η Πρωτοβουλία Αντιρρησιών Συνείδησης και για τις δύο πλευρές του νησιού είναι ένα σημαντικό κίνημα. Ειδικότερα οι νέοι που ζουν και στις δύο κοινότητες πρέπει να αντιδράσουν στις επιβολές του κράτους. Κανένας δεν πρέπει να δέχεται σε αυτή τη χώρα τις υφιστάμενες πολιτικές πιέσεις. Εμείς πρέπει να δημιουργήσουμε ένα πολιτικό πεδίο στην Κύπρο που να μην έχει προηγούμενο. Ένα πολιτικό πεδίο που θα αποβάλει τη δημοκρατία, όπως είναι σήμερα,  και να δημιουργήσει μια δημοκρατία από τη βάση. Με αυτή την έννοια καλώ τους Κυπρίους να μην πάψουν να παλεύουν και να έχουν ελπίδα. Γιατί η Κύπρος είναι μια κατάλληλη χώρα για να γίνει αυτή η αλλαγή».

 

 

Ευχαριστούμε τη Φωτεινή Τοντικίδου για τη βοήθεια στη διερμηνεία