Χαλλούμι: Οι προκλήσεις ως προϊόν ΠΟΠ και το σκηνικό της επόμενης μέρας

Η επόμενη μέρα πρέπει να φέρει σημαντική́ ενίσχυση των αιγοπροβατοτρόφων 

 

Του Γιάννη Κακαρή

Μετά από πολλές προσπάθειες και εφτά ολόκληρα χρόνια στην αναμονή, τελικά επιτεύχθηκε η πολυπόθητη κατοχύρωση του χαλλουμιού ως προϊόντος Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης (ΠΟΠ). Το γεγονός αυτό θέτει την παραγωγή και εμπορία του χαλλουμιού σε νέες βάσεις, αφού κατοχυρώνεται ότι πρόκειται για ένα αποκλειστικά κυπριακό προϊόν δίνοντας μεγαλύτερες προοπτικές στον «λευκό χρυσό» της Κύπρου.

Οι απαιτήσεις για την ποιότητα αλλά και την τήρηση του προτύπου, που έχει εγκριθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση, αυξάνονται σημαντικά καθιστώντας επιτακτική την ανάγκη για κρατική στήριξη, ιδιαίτερα στον τομέα της αιγοπροβατοτροφίας.

Την ίδια ώρα, οι τυροκόμοι και αγελαδοτρόφοι αντιδρούν έντονα, αφού θα μειωθούν σημαντικά οι εξαγωγές τους, με πολλά από τα προϊόντα που παρήγαγαν μέχρι σήμερα να μην εμπίπτουν στο «χαλλούμι», γι’ αυτόν το λόγο απαιτούν να γίνουν αλλαγές στο πρότυπο.

Ας δούμε όμως τις σημαντικότερες πτυχές του φακέλου και τις απόψεις των εμπλεκόμενων μερών.

Επίσημα, ο φάκελος τίθεται σε ισχύ από την 1η Οκτωβρίου, αφού η κυβέρνηση ζήτησε και έλαβε εξάμηνη παράταση. Επομένως, μένει ακόμη ένα μικρό χρονικό διάστημα για να γίνουν αυτά που πρέπει ώστε να εναρμονιστεί όλη η αλυσίδα παραγωγής με το πρότυπο. Ωστόσο η ποσόστωση του γάλακτος που πρέπει να περιέχει το χαλλούμι έχει διαφορετικό χρονικό περιθώριο υλοποίησης.

 

Πρόβλημα για τους τυροκόμους οι φυλές και η βόσκηση

 

Σύμφωνα με τον φάκελο, στο χαλλούμι πρέπει να περιέχει πέραν του 50% αιγινό γάλα, ή πρόβειο, ή πρόσμιξη αυτών. Το χρονοδιάγραμμα μόνο για αυτή την παράμετρο έχει οριστεί για το καλοκαίρι του 2024, ωστόσο μέχρι σήμερα το ποσοστό αιγοπρόβειου ορίζεται στο 25%, σύμφωνα με υπουργικό διάταγμα που βασίζεται στη σημερινή παραγωγή.

Οι τυροκόμοι και αγελαδοτρόφοι αντιδρούν έντονα, καθώς, όπως αναφέρουν, μια σειρά από παράμετροι θα μειώσουν σημαντικά την παραγωγή και τις εξαγωγές τους.

Σύμφωνα με τους ίδιους, πολύ λίγα είναι τα υποστατικά εκτροφής αίγας και προβάτου τα οποία θα μπορούν να προμηθεύσουν με γάλα την παραγωγή του χαλλουμιού, καθώς οι φυλές και ο τρόπος βόσκησης που περιλαμβάνονται στον φάκελο δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα.

Ωστόσο το Υπουργείο Γεωργίας θεωρεί ότι πέραν του 90% των υπαρχόντων ζώων βρίσκονται στις επιλέξιμες φυλές. Την ίδια ώρα, σημειώνει ότι υπάρχουν προγράμματα βελτίωσης της παραγωγικότητας. Στο ένα πρόγραμμα διασταυρώνονται τα πιο παραγωγικά ζώα με τα λιγότερα παραγωγικά, ώστε να δημιουργήσουν νέες γενιές πιο παραγωγικές. Ένα άλλο πρόγραμμα, προσπαθεί να κάνει ολόχρονη την παραγωγή γάλακτος. Δηλαδή να αλλάξει τη μη παραγωγική περίοδο κάποιων ζώων μεταφέροντάς την σε άλλους μήνες, εκτός της περιόδου Οκτωβρίου – Δεκεμβρίου. Έτσι, θα υπάρχει παραγωγή όλο τον χρόνο αλλά όχι περισσότερη. Σημειώνεται ότι σήμερα υπάρχει μεγάλη παραγωγή καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, ωστόσο τους μήνες Οκτώβρη – Δεκέμβρη η παραγωγή γάλακτος, άρα και χαλλουμιού, είναι μηδαμινή.

Σημειώνεται ότι σύμφωνα με τον φάκελο, το πρόβειο γάλα πρέπει να προέρχεται από το ντόπιο παχύουρο πρόβατο, το κυπριακού τύπου πρόβατο Χίου, το οποίο έχει διαφοροποιηθεί σε σχέση με μορφολογικά και παραγωγικά χαρακτηριστικά από τον πληθυσμό προέλευσής του και αποτελεί ιδιαίτερο τύπο, και τις μεταξύ τους διασταυρώσεις. Το αιγινό γάλα πρέπει να προέρχεται από την ντόπια αίγα Μαχαιρά, την αίγα Πισσουρίου, ή την κυπριακού τύπου αίγα Δαμασκού, η οποία έχει διαφοροποιηθεί σε σχέση με μορφολογικά και παραγωγικά χαρακτηριστικά από τον πληθυσμό προέλευσής της και αποτελεί ιδιαίτερο τύπο, και τις μεταξύ τους διασταυρώσεις.

Επίσης, τα ζώα αυτά πρέπει να βόσκουν ολόχρονα με εξαίρεση τις περιόδους που οι καιρικές συνθήκες δεν το επιτρέπουν. Στη διατροφή τους, το σύνολο των χονδροειδών τροφών πρέπει να είναι ντόπιας παραγωγής (πράσινο χόρτο, σανός, ενσίρωμα, αχυροποκαλάμη και βόσκηση άγριας βλάστησης). Ως συμπληρωματικές ζωοτροφές μπορούν να χρησιμοποιούνται σιτηρά, όπως κριθάρι, αραβόσιτος κ.α., πρωτεϊνούχες ζωοτροφές, όπως εκχυλισμένο μερικώς αποφλοιωμένο σογιάλευρο, προϊόντα και υποπροϊόντα διαφόρων πρώτων υλών, όπως πίτυρα σιταριού και τέλος ανόργανες ύλες, βιταμίνες και ιχνοστοιχεία.

Ένα σημαντικό άλλο σημείο για το οποίο αντιδρούν οι τυροκόμοι είναι η βόσκηση, καθώς, όπως σημειώνουν, κάποια από τα φυτά άγριας βλάστησης είναι ενταγμένα στο «Κόκκινο Βιβλίο της Κυπριακής Χλωρίδας της Κύπρου», στο οποίο περιλαμβάνονται αυτά που κινδυνεύουν με εξαφάνιση.

Όπως επισημαίνουν οι τυροκόμοι και οι αγελαδοτρόφοι, τα πιο πάνω θα περιορίσουν σημαντικά τα επιλέξιμα ζώα για χρησιμοποίηση του γάλακτός τους στην παραγωγή χαλλουμιού.

 

Ακόμη δεν εγκρίθηκε και ζητούνται αλλαγές

 

Πρέπει να θεωρείται δεδομένο πως οι τυροκόμοι και αγελαδοτρόφοι θα ζητήσουν ό,τι μπορεί να τροποποιηθεί από τον φάκελο.

Μετά την έγκριση του φακέλου, μπορούν να ζητηθούν τροποποιήσεις, με αυτές να χωρίζονται σε «ουσιώδεις» και «μη ουσιώδεις». Οι ουσιώδεις τροποποιήσεις χρειάζονται την ίδια διαδικασία με αυτήν που ακολουθείται για την καταχώριση φακέλου και άρα μεγάλη γραφειοκρατία και πολύ χρόνο.

Για μη ουσιώδη θέματα, οι τροποποιήσεις μπορούν να γίνουν σχετικά σύντομα, ωστόσο, σύμφωνα με την εμπειρία άλλων παρόμοιων περιπτώσεων, εάν κατατεθούν πολλές μη ουσιώδεις  τροποποιήσεις, η ΕΕ κατά πάσα πιθανότητα θα ακολουθήσει τη διαδικασία για ουσιώδεις τροποποιήσεις.

Προς το παρόν δεν έχει ξεκαθαρίσει κατά πόσον οι φυλές και η βόσκηση είναι ουσιώδεις ή όχι. Εξάλλου, αυτό το ζήτημα είναι ένα από τα πολλά που έθεσαν σε συνάντηση που είχαν με τον υπουργό.

Το βέβαιο είναι ότι έχουν ζητήσει να γίνουν αλλαγές, οι οποίες θεωρητικά είναι «μη ουσιώδεις» και θα μειώσουν την απώλεια εισοδημάτων από τους έμπορες. Κάποιες από αυτές είναι το βάρος και το δίπλωμα.

Στον φάκελο αναφέρεται ξεκάθαρα ότι το χαλλούμι πρέπει να είναι «διπλωμένο (ορθογώνιου ή ημικύκλιου σχήματος)», ενώ θα πρέπει το βάρος του να «κυμαίνεται από 150-350 γραμμάρια».

Ο λόγος που ζητούν επιτακτικά αυτές τις αλλαγές είναι γιατί έχουν αγοράσει μηχανήματα μεγάλης αξίας που κάνουν το χαλλούμι σε σχήμα πλάκας-μπέργκερ, ώστε να το εξάγουν σε διεθνείς αλυσίδες ταχυφαγείων που πουλούν χαλλούμι μπέργκερ.

 

Χαιρετίζουν την κατοχύρωση οι αιγοπροβατοτρόφοι

Από την πλευρά τους, σύσσωμοι οι αιγοπροβατοτρόφοι χαιρετίζουν την κατοχύρωση του χαλλουμιού ως προϊόντος ΠΟΠ. Ταυτόχρονα, καλούν όλους τους εμπλεκόμενους στην παρασκευή́ και εμπορία του χαλλουμιού, παραγωγούς και τυροκόμους, με αίσθημα υψηλής ευθύνης, αλληλεγγύης και συλλογικότητας να ενώσουν τις δυνάμεις τους για την εδραίωση του χαλλουμιού ως ενός παραδοσιακού́ προϊόντος εξαιρετικής ποιότητας με ονομασία προέλευσης, προσθέτοντας ότι τα αναμενόμενα αποτελέσματα θα είναι ιδιαίτερα θετικά́ για τα κυπριακά́ συμφέροντα και τους Κύπριους παραγωγούς.

 

Τεχνοκρατική́ ομάδα απ’ όλους τους εμπλεκόμενους

 

Για αυτόν το λόγο ο Υπουργός Γεωργίας αναμένεται να συστήσει τεχνοκρατική ομάδα αποτελούμενη από όλους τους εμπλεκόμενους, η οποία θα αντιμετωπίσει τις προκλήσεις που θα αντιμετωπιστούν την επομένη της κατοχύρωσης του χαλλουμιού. Η ομάδα θα ασχολείται με ζητήματα όπως η προσαρμογή στο νέο πλαίσιο ελέγχων που θα πραγματοποιούνται από διεθνή οργανισμό, η επάρκεια του γάλακτος για τη ζήτηση χαλλουμιού που θα προκύψει, η διαχείριση προϊόντων που αποκλίνουν από τις προδιαγραφές και δεν μπορούν να ονομάζονται «χαλλούμι», καθώς και πιθανές βελτιώσεις στον φάκελο που μπορεί να γίνουν στο μέλλον.

 

Έλεγχοι από διεθνείς οίκους και στα κατεχόμενα

 

Οι έλεγχοι για την εναρμόνιση με τον φάκελο θα γίνονται από τον διεθνή οίκο Bureau Veritas, ενώ για την πραγματοποίηση των φυτοϋγειονομικών ελέγχων στα κατεχόμενα η Κυπριακή Δημοκρατία θα εξουσιοδοτήσει άλλον διεθνή οργανισμό. Ωστόσο οι Τ/κ παραγωγοί σημειώνουν ότι δεν έχουν ενημερωθεί ακόμη για το ποια θα είναι η δεύτερη εταιρεία που θα διεξάγει τους φυτοϋγειονομικούς ελέγχους στα κατεχόμενα.

Παράλληλα, ζητούν βοήθεια και στήριξη από την ΕΕ, όπως δόθηκε και στις ελεύθερες περιοχές, για την προσαρμογή των προτύπων των εταιρειών παραγωγής. Επίσης ζητούν όπως η περίοδος προσαρμογής παραταθεί γι’ αυτούς μέχρι το 2034.

 

Α. Καυκαλιάς: Η κυβέρνηση να εκπονήσει σχέδιο στήριξης του τομέα

 

Ο πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Γεωργίας και βουλευτής ΑΚΕΛ, Άντρος Καυκαλιάς, υποδεικνύει ότι «τώρα είναι η ώρα που η κυβέρνηση πρέπει να εκπονήσει σχέδιο στήριξης του τομέα, προκειμένου να μπορέσει να αξιοποιήσει τις τεράστιες, ομολογουμένως, προοπτικές που διανοίγονται για την εμπορία του χαλλουμιού διεθνώς προς όφελος των Κυπρίων παραγωγών και της οικονομίας του τόπου».

Από την πλευρά του ο υπουργός επισημαίνει ότι εκτός από αλλαγές στον φάκελο, η κατεύθυνση είναι να αυξηθεί ουσιαστικά η παραγωγή́ του αιγοπρόβειου γάλακτος μέσα στα επόμενα χρόνια, αναφέροντας ότι στο επόμενο επενδυτικό́ πρόγραμμα του 2021, στα πλαίσια των Δράσεων Αγροτικής Ανάπτυξης, θα περιλαμβάνεται κονδύλι δεκάδων εκατομμυρίων για στήριξη ειδικά του τομέα της αιγοπροβατοτροφίας, έτσι ώστε να ενισχυθούν οι υφιστάμενες μονάδες και να δημιουργηθούν νέες.

 

Ο φάκελος δεν μας προστατεύει από τις ήττες στο «bbqloumi» και το «halloumi vermion»

 

Παρά το γεγονός ότι έχει εγκριθεί το χαλλούμι ως προϊόν ΠΟΠ, δεν είναι ξεκάθαρο κατά πόσον μπορεί να αναστρέψει τις αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου υπέρ των σημάτων του βουλγάρικου «bbqloymi» και του ελληνικού «halloumi vermion».

Για την ακρίβεια, σύμφωνα με την κυβέρνηση η εμπειρία έχει αποδείξει ότι η εγγραφή του προϊόντος ως ΠΟΠ «μπορεί να επηρεάσει τις εφέσεις, καθιστώντας το ως ισχυρό εργαλείο, ιδιαίτερα για τις νέες υποθέσεις που πιθανόν να προκύψουν».

Eιδήσεις από την Κύπρο και τον κόσμο, όλη η επικαιρότητα στο dialogos.com.cy.
Ακολουθήστε μας και στο Google News.