Χρήση αστυνομικής βίας: Επόμενα και παραλειπόμενα




Του
Στέργιου Μήτα*

 

Τα δακρυγόνα ίσως εξατμίστηκαν μετά τα γεγονότα του Σαββάτου 13.2 στη Λευκωσία, η ατμόσφαιρα όμως θα μένει θολή αν δεν υπογραμμίσουμε ξανά τα ακόλουθα: Η χρήση αστυνομικής βίας είναι αποδεκτή σε ένα δημοκρατικό κράτος δικαίου μονάχα όταν συνάδει με τη νομιμότητα, δηλαδή το Σύνταγμα, τους νόμους και το διεθνές σύστημα προστασίας δικαιωμάτων· κι εφόσον είναι απολύτως αναγκαία και αναλογική. Τα κράτη φέρουν τη συναφή υποχρέωση να διεξάγουν άμεση, αποτελεσματική και ανεξάρτητη (με την έννοια ότι δεν μπορεί να αφήνεται η Αστυνομία σε απλή «εξέταση του εαυτού» της) έρευνα για κάθε αιτίαση αστυνομικής αυθαιρεσίας.

Στην προκειμένη περίπτωση όμως κρίσιμο είναι να αναδειχθεί και κάτι το πρωθύστερο: Ως ορίζει σταθερά το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, ακόμη και μια μη αδειοδοτημένη διαδήλωση, εφόσον είναι ειρηνική, αρμόζει να αντιμετωπίζεται από τη δημόσια δύναμη με έναν ορισμένο βαθμό ανοχής. Ο αξιακός λόγος είναι εδώ προφανής: ακόμη και η νομική ανυπακοή πρέπει να γίνεται υφ’ όρους ανεκτή από τις Αρχές.[…]


Εκείνο που ριζικά, λοιπόν, τίθεται σε αμφισβήτηση πια είναι ο απόλυτος χαρακτήρας της κυπριακής απαγόρευσης των δημοσίων-πολιτικών συναθροίσεων (κατ’ αδικαιολόγητη διακριτική μεταχείρισή τους έναντι των συναθροίσεων εν γένει, λ.χ. εμπορικού ή θρησκευτικού σκοπού). Στον αντίποδα της κυπριακής νομοθετικής επιλογής, έχουμε πληθώρα αποφάσεων δικαστηρίων, π.χ. σε Γαλλία και Γερμανία, που κοιτάνε να σταθμίσουν πώς μια ζωτική αξία για τη λειτουργία της δημοκρατίας, η ελευθερία του συνέρχεσθαι, θα συναρμοσθεί με την υγειονομική ανάγκη, έτσι ώστε ακριβώς η πρώτη να μην εκμηδενισθεί χάριν -ή σε προσχηματική επίκληση- της δεύτερης.

Τέλος, δύο λέξεις για την περίφημη συλλογιστική σχετικά με το «κρατικό μονοπώλιο στην άσκηση νόμιμης βίας» -στην οποία βλέπουμε να καταφεύγουν για να αντλήσουν πολιτική υπεραξία (και θεσμική ασυλία) τα τελευταία χρόνια αρκετές συντηρητικές κυβερνήσεις. Ο Γερμανός κοινωνιολόγος Μαξ Βέμπερ, πατέρας της συγκεκριμένης φράσης και ανάλυσης, είναι βεβαίως ένας συντηρητικός θεωρητικός, μα δεν είναι καθόλου ο ευαγγελιστής της άνευ ετέρου κρατικής επιβολής, όπως ειδικεύονται να τον παραποιούν. Παλαιότερες κρατικές μορφές, μας λέει ο Βέμπερ, αντλούσαν τον τίτλο αυτό (το «μονοπώλιο στην άσκηση βίας») από την παράδοση ή τη χαρισματική φύση του φορέα εξουσίας. Είναι αντίθετα εγγενές και αναμένεται στην άσκηση της σύγχρονης εξουσίας να ασκείται με όρους γενικών και απροσωπόληπτων κανόνων.

Σαν συμπέρασμα του Βέμπερ, λοιπόν, προβάλλει το αμιγές αντίθετο από αυτό που λ.χ. προβάλλει ο Γάλλος Υπουργός Εσωτερικών («Είναι κάτι τόσο παλιό, όσο και ο Βέμπερ […] προσωπικά αισθάνομαι ασφυξία όταν ακούω τις λέξεις “αστυνομική βία”. Η Αστυνομία ασκεί βία, αλλά νόμιμη», Ζεράλντ Νταρμανέν, 28.7.2020). Ο Βέμπερ δεν λέει ότι η κρατικώς ασκούμενη βία είναι άνευ ετέρου νομιμοποιημένη. Ή ότι, από την ίδια της τη θεσμική υφή, δεν δύναται να παραβιάζει κανόνες. Τουναντίον: αξιώνει επιτυχώς τη νομιμοποίησή της μονάχα όταν ασκείται σύμφωνα με κανόνες. Είναι λυπηρό, αλλά ο Γάλλος υπουργός φαίνεται να δηλώνει ότι το κράτος δικαίου τού φέρνει ασφυξία.

* Επίκουρος καθηγητής Νομικής, Πανεπιστήμιο Λευκωσίας

 

 

 

ΦΑΚΕΛΟΣ ΔΙΑΚΥΒΕΥΜΑ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ  – Διαβάστε επίσης:

Καμία ανοχή στην αλαζονεία της εξουσίας και την καταστολή της άλλης άποψης διά ροπάλου…

Η διαδήλωση του Σαββάτου δεν απειλούσε την ασφάλεια του κράτους – Απόψεις Ακαδημαϊκών,νομικών,κοινωνιολόγων

Με την ψήφο μας να διώξουμε τους εξουσιαστές…

Χρήση αστυνομικής βίας: Επόμενα και παραλειπόμενα

Το φονικό κανόνι και το πανδημικό καθεστώς εξαίρεσης στην Κύπρο

Μια μαρτυρία

 

 

 

 

Eιδήσεις από την Κύπρο και τον κόσμο, όλη η επικαιρότητα στο dialogos.com.cy.
Ακολουθήστε μας και στο Google News.