Έλα στο Google News
Συναντήσεις/ Ορίζοντας

Daniele Salvo: Ο μύθος του Προμηθέα μας υπενθυμίζει ότι είμαστε εφήμεροι

 Ο Αντώνης Γεωργίου συναντάει τον Daniele Salvo που σκηνοθετεί το Associazione Culturale Dide di Michele Dio & Fahrenheit 451 Teatro, Ιταλία και παρουσιάζει στο  πλαίσιο  του Διεθνές Φεστιβάλ Αρχαίου Ελληνικού Δράματος τον Προμηθέα Δεσμώτη του Αισχύλου

Το κοινό είναι σημαντικό και πρέπει να γίνεται σεβαστό

Maurizio Cannata 4

Γιατί το αρχαίο ελληνικό δράμα μας απασχολεί ακόμα και σήμερα;

Ένας μεγάλος δάσκαλος είπε ότι τα αρχαία κείμενα είναι σαν σήματα που έρχονται από φωτεινά αστέρια που έχουν πλέον εξαφανιστεί. Είμαστε αντιμέτωποι με πράγματα που δεν υπάρχουν πια, από τα οποία έμεινε μόνο μια αντανάκλαση, ένα φως που εξέπεμψαν πριν από χιλιάδες χρόνια. Αυτό ακριβώς είναι και η απόλυτη γοητεία τους. Αυτό που είναι επιτακτικό, ωστόσο, είναι η επίγνωση του τέλους. Εάν προσπαθείς να βρεις, με κάθε κόστος, μια άμεση σχέση με το σήμερα είναι σαν να κλείνεις τα μάτια στο σήμερα.

Κατά τη γνώμη μου, η Τέχνη λειτουργεί ακριβώς στην κατεύθυνση της εξύψωσης του πνεύματος του ανθρώπου, της τελειοποίησής του, της βελτίωσής μας ως άνθρωποι στη βαθύτερη ουσία μας. Η ευθύνη ενός καλλιτέχνη μπροστά στο κοινό είναι απόλυτη, η προσπάθειά του πρέπει να βασίζεται στην ανακάλυψη νέων κόσμων, πρέπει να ξέρει πώς να πολεμήσει με τον εαυτό του, να τον ξεπεράσει, να τον ξεχάσει και να φτάσει σε νέες ανεξερεύνητες ακτές. Ο καλλιτέχνης πρέπει να συνδεθεί με το παρελθόν, με τους συγγραφείς και τους καλλιτέχνες που τον προηγήθηκαν. Το πάθος μου για το ελληνικό αρχαίο δράμα πηγάζει από τη μακροχρόνια αγάπη μου για την αστροφυσική, την επιστήμη και αστρονομία. Το θέατρο στην αρχαία Ελλάδα ήταν ένα «δημοφιλές» φαινόμενο, περίπλοκο και δύσκολο σε υψηλό βαθμό, αλλά με βαθιά προσήλωση σε αυτούς που το απολάμβαναν ως θεατές. Απαιτείται επομένως προσπάθεια για να χτίσουμε μια σχέση με τον θεατή βήμα προς βήμα, να αναδιανέμουμε συνεχώς την προσοχή του, δουλεύοντας πάνω στη φωνή, στο «εργαλείο/μηχανή-ηθοποιός», στη γλώσσα και στο κείμενο, προσπαθώντας να βρούμε όσο το δυνατό νέους τρόπους με τους οποίους να μπορεί να συνδεθεί.

Ποιοι λόγοι σας ώθησαν να επιλέξετε τη συγκεκριμένη τραγωδία;

Ο μύθος του Προμηθέα μιλά για εμάς, για τον άνθρωπο, για τη διπλοπροσωπία και την αμφιθυμία του και μας υπενθυμίζει ότι το απόλυτο νόημα της ύπαρξης μας είναι ακριβώς το γεγονός ότι είμαστε εφήμεροι. Η ψευδαίσθηση της ταυτότητας, η ψευδαίσθηση του εγώ, η επιθυμία για μοναδικότητα, η επιθυμία να καθορίσουμε το πεπρωμένο, να ελέγξουμε τα στοιχεία, καταρρέει μπροστά στον κόσμο των θεών.

Ο άνθρωπος του σήμερα αναρωτιέται για θεμελιώδη ερωτήματα – Θα υπάρξει μέλλον για την ανθρώπινη ζωή ή μπροστά μας υπάρχει μόνο μια καταστροφική προοπτική; Σε αυτήν την προοπτική, τι ρόλο θα διαδραματίσουν η επιστήμη, η ιατρική και η τεχνολογία, που σήμερα θεωρούνται ως το αποκλειστικό φως του μέλλοντος; Τι σημασία θα δοθεί στην πρόοδο; Στην απώλεια μνήμης και ταυτότητας; Στην υποβάθμιση των αξιών και την αδυσώπητη μετατροπή μας σε καταναλωτές; Πώς επανεμφανίζεται σήμερα η σχέση μεταξύ του ανθρώπου και του θείου, σε αυτές τις δύσκολες στιγμές της μισαλλοδοξίας, του ρατσισμού και του φονταμενταλισμού; Ο Προμηθέας είναι ο ήρωας των συνόρων, της διαμεσολάβησης μεταξύ αυτών των δύο κόσμων, των τόσο διαφορετικών.

Το θέατρο στην αρχαία Ελλάδα ήταν ένα «δημοφιλές» φαινόμενο, περίπλοκο και δύσκολο σε υψηλό βαθμό, αλλά με βαθιά προσήλωση σε αυτούς που το απολάμβαναν ως θεατές.

Πού εστιάζει κυρίως η σκηνοθετική σας προοπτική;

Η σχέση μεταξύ ανθρώπου και θεότητας είναι θεμελιώδης. Μια ανθρωπότητα που στον «Προμηθέα» υποβαθμίζεται και αμφισβητείται και όπου η μόνη ανθρώπινη φιγούρα, η «Ιώ», μειώνεται σε μια κτηνώδη κατάσταση. Ο άνθρωπος έλαβε από τον Προμηθέα το δώρο της φωτιάς, ένα δώρο διφορούμενο, το οποίο παρήγαγε συναρπαστικά αποτελέσματα, που μας οδήγησαν στην πιο προηγμένη τεχνολογία. Αλλά αυτό το δώρο έχει κόστος. Ο Αισχύλος μας λέει ξεκάθαρα ότι κάτι θεμελιώδες χάνεται στην εξέλιξη. Σε ποια κατεύθυνση; Τα διόδια είναι η απώλεια μνήμης, αξιών και ανθρωπιάς. Η πρόοδος κινείται σε μια σχεδόν αυτοκαταστροφική κατεύθυνση. Τα λόγια του είναι ριζωμένα στο σώμα, στο «εργαλείο/μηχανή-ηθοποιός».

Πιστεύω σε μια μη στιλιστική ηθοποιία, χωρίς ίχνη αστικών στοιχείων: οι πρωταγωνιστές δεν επικοινωνούν μόνο μέσω της γλώσσας και όσα σηματοδοτεί αλλά και μέσω μιας πολύ περίπλοκης δουλειάς που στοχεύει στην αναζήτηση μιας αρχαίας φωνής, για έναν ήχο που έχει νόημα από μόνος του. Υπό αυτήν την έννοια, η μουσική και τα ηχητικά κομμάτια ακολουθούν μια συναισθηματική παρα-δραματουργία που πλαισιώνει και ενισχύει το κείμενο και τις συναισθηματικές του εκφράσεις. Κάθε παράσταση είναι ένα ταξίδι του οποίου ο προορισμός είναι άγνωστος, αλλά ξέρω ότι θα δώσω τα πάντα για να δημιουργήσω μια στιγμή που θα αξίζει να θυμάστε.

Ο μύθος του Προμηθέα μιλά για εμάς, για τον άνθρωπο, για τη διπλοπροσωπία και την αμφιθυμία του και μας υπενθυμίζει ότι το απόλυτο νόημα της ύπαρξης μας είναι ακριβώς το γεγονός ότι είμαστε εφήμεροι

Antonio Parrinello 2

Πιστεύετε ότι υπάρχουν όρια ή «όρια» σε οποιαδήποτε δραματική και σκηνοθετική προσέγγιση όταν πρόκειται για το αρχαίο ελληνικό δράμα, τα οποία είναι διαφορετικά από άλλα είδη θεάτρου;

Πάντοτε λέω ότι το κοινό είναι σημαντικό και πρέπει να γίνεται σεβαστό, όχι να χλευάζεται ή να αποκλείεται a priori από τη δημιουργική διαδικασία. Πολύ συχνά, δημιουργούνται ακατανόητα έργα, με βάση τον ναρκισσισμό του σκηνοθέτη και τον «εσωτερικό κόσμο» του, όπου μόνο ο σκηνοθέτης και ένας μικρός κύκλος φίλων του έχουν πρόσβαση στα σύμβολα που χρησιμοποιούνται στην παράσταση. Για πολύ καιρό αυτή η μέθοδος αυτοαναφοράς έχει απομακρύνει το κοινό από το αρχαίο θέατρο. Το θέατρο έχει απομακρυνθεί από τον συνδετικό ιστό της κοινωνίας και έχει γίνει ένα φαινόμενο ακαδημαϊκό, βαρετό και ελιτίστικο. Είναι επιτακτικό κατά τη γνώμη μου, όλα να ξεκινούν από το κείμενο και να επιστρέφουν στο κείμενο. Είναι ένα ζήτημα «αναβίωσης των νεκρών» (το κείμενο), με κάθε δυνατό μέσο φυσικά, αλλά εντός των ορίων που επιβάλλει η δομή που έθεσε ο συγγραφέας. Εμείς είμαστε οι «φιλοξενούμενοι» του συγγραφέα και πρέπει να μπαίνουμε στο δωμάτιό του στις μύτες των ποδιών μας και με εξαιρετική προσοχή, διατρέχοντας τον κίνδυνο παραβίασης ή σύγχυσης του μηνύματος του συγγραφέα και κάνοντας την παράσταση μας αυτοαναφερόμενη, χυδαία και βαθιά μπουρζουαδίστικη. 

 Τι σημαίνει για σας η Αριστοτέλεια κάθαρση και πώς νομίζετε ότι επιτυγχάνεται στις μέρες μας;

 «Όλοι οι άνθρωποι παίζουν θέατρο. Εκτός μερικών ηθοποιών.» Ε. Ιονέσκο

Πιστεύω ακράδαντα ότι ο καλύτερος τρόπος κάθαρσης στο θέατρο είναι μέσω της σοβαρής δουλειάς με το συναίσθημα. Για μένα αυτό είναι το μόνο όχημα που εξακολουθεί να κάνει δυνατή σήμερα την απόλαυση του τραγικού και την κάθαρση. Είναι εξαιρετικά απαραίτητο για έναν ερμηνευτή της ελληνικής τραγωδίας να δουλέψει και να φτάσει σε πολύ υψηλά συναισθηματικά επίπεδα, να ρισκάρει τη φωνή και το σώμα για να φτάσει σε καταστάσεις που πραγματικά να συνταράζουν. Η τέχνη πρέπει να έχει ακριβή ρόλο: την ανύψωση του πνεύματος του ανθρώπου, την τελειοποίηση του, τη βελτίωση μας ως ανθρώπων μέχρι το βάθος του είναι μας.

Σε αυτή την εποχή της απώλειας αξιών και ιδανικά, της απόλυτης υποβάθμισης και επιφάνειας, της έλλειψης θεών και Τιτάνων, της ανεξέλεγκτης ανθρώπινης αλαζονείας, είναι απολύτως απαραίτητο να μετρηθούμε με τον αρχαίο λόγο, για να προσπαθήσουμε να αποκρυπτογραφήσουμε τη φωτεινή αντήχηση που προέρχεται από εκείνα τα αστέρια που τώρα έχουν εξαφανιστεί, για να σταματήσουμε στην άκρη της αβύσσου, να περιμένουμε, να δούμε το φως και να σκεφτούμε το μελλοντικό μας πεπρωμένο. Για μια στιγμή. Μόνο για μια στιγμή.

Φεστιβαλ Αρχαιου ΔραματοσΠρομηθέας Δεσμώτης του Αισχύλου
Associazione Culturale Dide di Michele Dio & Fahrenheit 451 Teatro, Ιταλία
Σκηνοθεσία: Daniele Salvo

 

 

Τετάρτη 28 Ιουλίου, Αμφιθέατρο «το σκαλί»

Παρασκευή 30 Ιουλίου, Αρχαίο Θέατρο Κουρίου

Έναρξη: 21:00.

Προσέλευση στο θέατρο πριν από τις 20:15

 

Eιδήσεις από την Κύπρο και τον κόσμο, όλη η επικαιρότητα στο dialogos.com.cy.
Ακολουθήστε μας και στο Google News.