Συνεντεύξεις στην Άννα Μισιαούλη 

Η τελευταία κρίση στη Δικαιοσύνη έπληξε την εμπιστοσύνη στο θεσμό, αλλά και την αξιοπιστία της απόδοσής της. Το τελευταίο προπύργιο της δημοκρατίας, στο οποίο είχαν εναποθέσει τις ελπίδες τους φαίνεται να κατέρρευσε στη συνείδησή τους. Με αφορμή τις εξελίξεις στον τομέα της Δικαιοσύνης μιλήσαμε με τους Άριστο Δαμιανού, νομικό και βουλευτή του ΑΚΕΛ και Κρις Τριανταφυλλίδη, νομικό.

Ερωτήσεις:
1. Ποιο θεωρείτε ήταν το ουσιαστικό έναυσμα (η αιτία και όχι η αφορμή) για την κρίση στη Δικαιοσύνη;

2. Το θέμα ήδη εγγράφηκε στη Βουλή των Αντιπροσώπων και θα συζητηθεί την ερχόμενη Τετάρτη. Ποιοι άλλοι θεσμοί της Κυπριακής Δημοκρατίας θεωρείτε αναγκαίο να εμπλακούν και για ποιο λόγο;

3. Η Διακρατική Επιτροπή του Συμβουλίου της Ευρώπης Κατά της Διαφθοράς (GRECO) ήδη φέρεται να δήλωσε πρόθεση να αποστείλει εκπρόσωπό της στην Κύπρο. Πώς το σχολιάζετε και ποιες διαστάσεις, θεωρείτε, ότι προσλαμβάνει μια τέτοια κίνηση;


Άριστος Δαμιανού: Υπό αμφισβήτηση το κράτος δικαίου

1. Ίσως να έχει μεγαλύτερη σημασία να δούμε μέσα από τα γεγονότα πώς προκλήθηκε η κρίση στη Δικαιοσύνη. Τη βδομάδα που πέρασε, ο δικηγόρος Νίκος Κληρίδης σε μακροσκελή επιστολή του έδωσε εξηγήσεις για τον ισχυρισμό που διατύπωσε δημόσια ότι «η ευνοιοκρατία έχει δυστυχώς επεκταθεί και στο Δικαστικό Σώμα». Παρέθεσε σωρεία δεδομένων και ισχυρισμών για ενδεχόμενη διαπλοκή μελών της δικαστικής εξουσίας με συγκεκριμένο μεγάλο δικηγορικό γραφείο, η οποία δημιουργεί τεράστια ερωτηματικά για την αμερόληπτη απονομή της δικαιοσύνης. Μεταξύ άλλων, ο κ. Νίκος Κληρίδης ισχυρίζεται ότι «μετά την κατάρρευση του Τραπεζικού Συστήματος […] όλες οι σοβαρές υποθέσεις που αφορούσαν την Τράπεζα Κύπρου και εξεδικάστηκαν από τα Δικαστήρια» προωθήθηκαν μέσω συγκεκριμένου δικηγορικού γραφείου «με το οποίο πλείστοι δικαστές που εξεδίκασαν υποθέσεις της τράπεζας έχουν συγγενικές και/ή εργασιακές σχέσεις». Παράλληλα άφησε σοβαρές αιχμές και διατύπωσε ισχυρισμούς εναντίον του προέδρου του Ανωτάτου Δικαστηρίου, οι οποίοι στην πορεία υιοθετήθηκαν ουσιαστικά με ευρύτερες θεσμικές προεκτάσεις από τον Γενικό Εισαγγελέα, κ. Κώστα Κληρίδη. Το πιο αρνητικό στην όλη εικόνα είναι το γεγονός ότι μέσα από δημόσιες δηλώσεις του ο ίδιος ο πρόεδρος του Ανωτάτου επιβεβαίωσε ότι η οικογένειά του εισέπραξε χρήματα υπό τη μορφή αποζημίωσης στα πλαίσια εξώδικου συμβιβασμού με την Τράπεζα Κύπρου, λίγους μήνες πριν απαλλάξει από ποινική ευθύνη ο ίδιος ηγετικά στελέχη της τράπεζας. Αντιλαμβάνεστε ότι η πράξη αυτή ή πιο ορθά η παράλειψη αποκάλυψης της συμφωνίας και η αυτοεξαίρεσή του από την υπόθεση από μόνη της είναι θέμα.

2. Ήμασταν το πρώτο κόμμα που τοποθετήθηκε δημόσια από την πρώτη στιγμή για το ζήτημα, την ώρα που το κυβερνών κόμμα τοποθετήθηκε πέντε μέρες αργότερα με μισόλογα και ο Νίκος Αναστασιάδης δήλωνε ότι υπάρχει διάκριση εξουσιών και δεν επρόκειτο να εμπλακεί. Η προσωποποίηση του ποντιοπιλατισμού. Στη δική μας αντίληψη, τα γεγονότα όπως εκτυλίχθηκαν, θέτουν κατά τρόπο άμεσο υπό αμφισβήτηση το κράτος δικαίου στην Κυπριακή Δημοκρατία. Πόσω μάλλον που οι αναφορές του κ. Νίκου Κληρίδη οδηγούν αναπόδραστα στο συμπέρασμα ότι η διασύνδεση δικαστικής εξουσίας με δικηγορικό γραφείο, που εκπροσωπεί νομικά στα δικαστήρια της Κύπρου την Τράπεζα Κύπρου, ενδεχομένως επηρέασε την εκδίκαση υποθέσεων που αφορούν τα τραπεζικά σκάνδαλα. Επομένως οφείλαμε ως Βουλή να ασκήσουμε το ρόλο μας. Θεσμικά να αξιολογήσουμε την κατάσταση, να κρίνουμε χειρισμούς που έγιναν ή δεν έγιναν από την κυβέρνηση και να εξετάσουμε μέτρα για την εξυγίανση και τον εκσυγχρονισμό στη Δικαιοσύνη συζητώντας και με τους λειτουργούς της. Αν δει κανείς το πώς λειτούργησε ο Υπουργός Δικαιοσύνης, λόγου χάρη, θα αντιληφθεί ότι για πέντε μέρες ο αρμόδιος πολιτικός προϊστάμενος της Δικαιοσύνης ήταν άφαντος. Όπως έπραξε πολλές φορές στα δύσκολα. Ενώ ο Πρόεδρος ένιπτε τας χείρας του. Ελπίζουμε σύντομα να αντιληφθούν το λάθος τους και να εμπλακούν όπως οφείλουν για να επιφέρουν λύσεις σε αυτή την πολύ σοβαρή κρίση στη Δικαιοσύνη, της οποίας τα πραγματικά θύματα είναι οι πολίτες, οι οποίοι βλέπουν τη δικαστική εξουσία να απαξιώνεται, το περί δικαίου αίσθημα να πλήττεται και το κράτος δικαίου -δυστυχώς- να καταρρακώνεται.

3. Από σύνολο δεκαέξι εισηγήσεων σχετικών με τη Δικαιοσύνη που υπέβαλε η GRECO υιοθετήθηκαν δύο-τρεις. Επομένως μπορεί να παράσχει συνδρομή για την περαιτέρω υλοποίηση των συστάσεών της. Ωστόσο δεν έχει αρμοδιότητα να διερευνά συγκεκριμένες υποθέσεις για ισχυριζόμενη διαφθορά. Η επίτευξη πραγματικών τομών στη Δικαιοσύνη είναι υπόθεση της κυπριακής Πολιτείας. Και των τριών εξουσιών μέσα από διάλογο και σεβασμό στη διάκριση εξουσιών. Είναι προφανές ότι η λεγόμενη αυτορρύθμιση και η αυτοκάθαρση δεν αρκούν. Χρειάζονται ριζοσπαστικές αλλαγές και όχι μπαλωματικές λύσεις. Το ΑΚΕΛ είναι έτοιμο να καταθέσει προτάσεις και εισηγήσεις. Η επαναφορά των μηχανισμών ελέγχου στη δικαστική εξουσία, η ανάγκη για περισσότερη διαφάνεια και αποτροπή της διαπλοκής ή της σύγκρουσης συμφέροντος, αποτελούν προτεραιότητες. Η επαναφορά του διαχωρισμού του Ανωτάτου Δικαστηρίου σε Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο και Ανώτατο Δικαστήριο, καθώς και η συμπερίληψη του Γενικού Εισαγγελέα και δικηγόρων (μη δικαστών) στο Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο είναι εκ των ων ουκ άνευ. Το δόγμα της ανάγκης πρέπει να πάψει να αποτελεί το άλλοθι για τη διαιώνιση μιας καθ’ όλα απαράδεκτης κατάστασης στην απονομή της δικαιοσύνης.


Κρις Τριανταφυλλίδης: Η Δικαιοσύνη οφείλει να λύσει τα προβλήματα από μόνη της

1. Το έναυσμα ήτο οι τρεις αθωωτικές αποφάσεις των κατηγορουμένων στις ποινικές υποθέσεις οι οποίες αφορούσαν την Τράπεζα Κύπρου σε συνδυασμό με την εντύπωση -λανθασμένη- που δόθηκε από τη Γενική Εισαγγελία ότι αυτές οι υποθέσεις αφορούσαν την καταστροφή της κυπριακής οικονομίας. Το γεγονός ότι δεν σχετίζοντο μ’ αυτή την καταστροφή διαπιστώθηκε από το ίδιο το Δικαστήριο στις αποφάσεις του. Η λανθασμένη όμως εντύπωση που δόθηκε και ενδεχόμενα το γεγονός ότι κανένας από εκείνους που πραγματικά ευθύνονται με τις αποφάσεις και τις πράξεις τους για την καταστροφή της κυπριακής οικονομίας δεν διώχθηκε ποινικά, οδήγησε την κοινωνία να σχηματίσει την εντύπωση ότι οι ένοχοι για την καταστροφή, η οποία έπληξε χιλιάδες συμπολίτες μας, θα παραμείνουν ατιμώρητοι. Μια κοινωνία η οποία ξέχασε ότι όλοι είναι αθώοι μέχρι αποδείξεως της ενοχής των και μη δυνάμενη να αποδεχθεί την απογοήτευση που προκάλεσε η αθώωση των κατηγορουμένων, δεδομένων των προσδοκιών που κάποιοι λανθασμένα δημιούργησαν.

2. Το θέμα θέλει ιδιαίτερη προσοχή δεδομένης της σαφέστατης διάκρισης των εξουσιών που προβλέπονται στο Σύνταγμα της Κυπριακής Δημοκρατίας. Μια διάκριση που επιτρέπει τον έλεγχο της μίας εξουσίας από την άλλη. Μπορεί βραχυπρόθεσμα να φανεί ότι οι αποφάσεις κάποιας εξουσίας δίνουν λύσεις στο πρόβλημα που δημιουργήθηκε, αλλά μακροπρόθεσμα θα αποδειχθεί καταστροφικό. Για το λόγο αυτό πιστεύω ότι η Δικαιοσύνη οφείλει να λύσει τα προβλήματα από μόνη της. Διότι προβλήματα υπάρχουν. Επιμένω όχι εντιμότητας, τουλάχιστο στη συντριπτική πλειοψηφία των δικαστών, αλλά διαφόρων άλλων μορφών π.χ. καθυστερήσεων, τεχνολογίας κ.τ.λ. τα οποία οφείλουν να λυθούν. Βεβαίως και η Βουλή των Αντιπροσώπων δύναται να νομοθετήσει κατά τρόπο βοηθητικό, αλλά πάντοτε σε συνεννόηση με το Ανώτατο Δικαστήριο που είναι ο τελευταίος, συνταγματικά κριτής, της συνταγματικότητας οποιουδήποτε νόμου.

3. Ο ερχομός της GRECO είναι καλοδεχούμενος. Οι απόψεις και συμβουλές της μπορούν να αποδειχθούν χρήσιμες. Σίγουρα δεν μονοπωλούμε τη σοφία και τα δεδομένα διεθνώς αλλάζουν και οφείλουμε να συμβαδίζουμε. Δεν σημαίνει όμως ότι τα προβλήματα του θεσμού της Δικαιοσύνης εις την Κύπρο είναι περισσότερα από εκείνα που αντιμετωπίζουν άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Αντίθετα. Σε πολλούς τομείς η Δικαιοσύνη στην Κύπρο «στέκει» πιο ψηλά από αρκετές άλλες χώρες. Κατ’ επέκταση να ακούσουμε τι έχει να μας πει η GRECO, να της πούμε και εμείς τις απόψεις μας και στο τέλος να βγει ένα αποτέλεσμα το οποίο θα είναι προς όφελος του θεσμού της Δικαιοσύνης και του πολίτη τον οποίο η Δικαιοσύνη είναι ταγμένη και οφείλει να υπηρετεί. Ένα θεσμό, με τα δικά του ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, που πολλές φορές δεν γίνονται κατανοητά από την κοινωνία και που ο λαϊκισμός τον πλήττει, πολλές φορές ανεπανόρθωτα.