Παρά την κοινή πρόταξη της αναγκαιότητας λύσης του Κυπριακού, ο Γ. Κουκουμάς και ο Χ. Σταυρίδης εκ μέρους του ΑΚΕΛ και του ΔΗΣΥ αντίστοιχα εκφράζουν διαφορετικές ερμηνείες για την τουρκική επιθετικότητα και τις γεωστρατηγικές επιλογές, όπως διαφαίνονται μέσα από την πρόσφατη Σύνοδο του ΝΑΤΟ.

 

Συνεντεύξεις στον Δημήτρη Παλμύρη

 

1. Στην τελευταία Σύνοδο του ΝΑΤΟ διαφάνηκαν αρκετές διαφωνίες, αλλά και συμφωνία με καθορισμό κοινών απειλών. Οι εξελίξεις αυτές επηρεάζουν καθόλου την Κύπρο;

2. Στη Σύνοδο διαφάνηκε πως οι πρόσφατες ενέργειες της Τουρκίας στην Αν. Μεσόγειο και τη Συρία δεν είχαν συνέπειες. Πώς εκλαμβάνετε αυτές τις εξελίξεις σε σχέση με την Κύπρο;

3. Καθώς η Τουρκία διεκδικεί επιθετικά αναβαθμισμένο ρόλο στην περιοχή, πώς θα μπορούσε η Κυπριακή Δημοκρατία να θωρακίσει την ασφάλειά της;

Γιώργος Κουκουμάς: Ασφάλεια της Κύπρου η ειρήνη, όχι η στρατιωτικοποίηση

1. Τα σκληρά παζάρια που καταλήγουν σε κοινές αποφάσεις επιβεβαιώνουν τι είναι το ΝΑΤΟ. Μαζί με τις αντιθέσεις υπάρχουν τα κοινά συμφέροντα και η κοινή στρατηγική να καταστεί η Συμμαχία πιο επιθετική από ποτέ. Ανανεώθηκαν τα σχέδια στρατιωτικής περικύκλωσης της Ρωσίας. Παρά τις φραστικές ενοχλήσεις για τη «γραφική» συμπεριφορά του Τραμπ, οι ΝΑΤΟϊκοί ηγέτες στοιχήθηκαν πίσω από την αμερικανική αμφισβήτηση των διεθνών συνθηκών που ελέγχουν τους εξοπλισμούς και τα πυρηνικά, πάνω στις οποίες βασίστηκε η ασφάλεια στην Ευρώπη τις τελευταίες δεκαετίες. Πρόκειται για εξαιρετικά επικίνδυνες εξελίξεις που σχετίζονται με την απόφαση Τραμπ να αναβαθμίσει το αμερικανικό πυρηνικό οπλοστάσιο. Επιπρόσθετα, για πρώτη φορά το ΝΑΤΟ προσδιόρισε τη ΛΔ Κίνας ως «αναδυόμενη απειλή», ενώ πάρθηκαν αποφάσεις για δραστική αύξηση των στρατιωτικών δαπανών των ευρωπαϊκών κρατών της Συμμαχίας. Πρόκειται για ποσά χωρίς προηγούμενο στην ιστορία της Συμμαχίας, αλλά και του κόσμου. Θα ήταν λοιπόν εξαιρετικά νέα για την ανθρωπότητα αν ήταν «εγκεφαλικά νεκρό» το ΝΑΤΟ, όπως είπε ο Μακρόν, αλλά δυστυχώς δεν είναι. Αντίθετα, ισχυροποιείται με τεράστιους κινδύνους για την ειρήνη στην περιοχή μας και στον κόσμο. Κάτι που πρέπει να προκαλεί ανησυχία σε όλους τους λαούς του πλανήτη.
Επιπρόσθετα, το γεγονός ότι η Τουρκία καταφέρνει να τυγχάνει αντιμετώπισης πολύτιμου σύμμαχου και προνομιακού συνομιλητή μέσα στο ΝΑΤΟ, στην πράξη αυτό εκλαμβάνεται από τον Ερντογάν ως ενθάρρυνση της τουρκικής επιθετικότητας, η οποία εκφράζεται πρωτίστως σε βάρος των γειτόνων της.
2. Είναι πολύ χαρακτηριστικό ότι ο ΓΓ της Συμμαχίας ερωτώμενος για τις τουρκικές προκλήσεις σε βάρος της Ελλάδας, με αφορμή και το μνημόνιο με Λιβύη, απάντησε ότι το ΝΑΤΟ δεν εμπλέκεται σε αυτά και ευχήθηκε οι «δύο αξιόλογοι σύμμαχοι» να επιλύσουν τις «κάποιες διαφορές τους». Είναι πολιτική δεκαετιών του ΝΑΤΟ να εξισώνει την τουρκική επιθετικότητα με την υπεράσπιση των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Ελλάδας. Το γεγονός ότι το ΝΑΤΟ δεν λαμβάνει ουσιαστικά μέτρα για τις τουρκικές ενέργειες στη Συρία, ούτε και ενοχλείται από τις προκλήσεις της σε βάρος της Ελλάδας που είναι μέλος του ΝΑΤΟ, αποτελεί μια απάντηση σε όσους στην Κύπρο θεωρούν ότι το ΝΑΤΟ θα μπορούσε να εγγυηθεί τη λύση του Κυπριακού ή και την ασφάλεια της Κύπρου με μια ενδεχόμενη ένταξή της σε αυτό.
Επιπρόσθετα, οι εξελίξεις αυτές επιβεβαιώνουν την εκτίμηση ότι η Τουρκία -τουλάχιστον στο παρόν στάδιο- δεν είναι σε φάση ολικής ρήξης με τη Δύση, αλλά σε φάση επανακαθορισμού της θέσης της μέσα στο δυτικό στρατόπεδο, με ενισχυμένες αξιώσεις και απαιτήσεις. Η Τουρκία δεν πιέζεται, αλλά διαπραγματεύεται με τη Δύση, το ΝΑΤΟ ακόμα και την ΕΕ, που όλοι έχουν βαθύτατους οικονομικούς, εμπορικούς, πολιτικούς και στρατιωτικούς δεσμούς με την Άγκυρα. Για αυτό δεν πατάει στη γη η ιδέα που εισηγούνται ορισμένοι ότι θα πρέπει να εγκαταλείψουμε την προτεραιότητα της λύσης του Κυπριακού και να ακολουθήσουμε μια νέα στρατηγική που θα εξαναγκάσει τάχα τους Ευρωπαίους και συνολικά τη Δύση να προκαλέσει κόστος στην Τουρκία.

3. Η ασφάλεια της Κύπρου δεν βρίσκεται στη στρατιωτικοποίηση, αλλά στην ειρήνη. Και για την Κύπρο, ειρήνη πρώτα από όλα σημαίνει λύση αρχών στο Κυπριακό, απελευθέρωση και επανένωση. Σημαίνει δηλαδή μια λύση που θα διασφαλίζει ότι η Τουρκία θα φύγει από την Κύπρο και θα απαλλαγούμε οριστικά από τα στρατεύματα, τα εγγυητικά και επεμβατικά της δικαιώματα. Αυτός ήταν ο λόγος που το ΑΚΕΛ εξ αρχής επέμεινε τόσο έντονα στην επανέναρξη των διαπραγματεύσεων στη βάση του πλαισίου Γκουτέρες, το οποίο επιλύει ορθά τα κρίσιμα για το λαό μας ζητήματα της ασφάλειας. Χάθηκε όμως πολύτιμος χρόνος.
Τα τελευταία χρόνια, από την κυβέρνηση και όχι μόνο, αναπτύχθηκαν θεωρίες ότι οι στρατιωτικές συνεργασίες με ΗΠΑ και Ισραήλ θα θωράκιζαν την κυπριακή ΑΟΖ. Από το ΔΗΣΥ μάλιστα ακούσαμε ότι η Κύπρος μετατράπηκε σε «γεωπολιτικό άρχοντα της Μεσογείου». Η δε περσινή δήλωση του Υπουργού Εξωτερικών από την Κρήτη όπου πραγματοποιείτο η Τριμερής Κύπρου – Ελλάδας – Αιγύπτου ότι «δεν έχουμε τίποτα να ανησυχήσουμε από τουρκικές ενέργειες ή δηλώσεις», είναι χαρακτηριστική για το εύρος των ψευδαισθήσεων που καλλιεργήθηκαν. Τα μέτρα της ΕΕ σε βάρος της Τουρκίας έχουν τη σημασία τους, αλλά είναι πολύ υποδεέστερα από το μέγεθος των τουρκικών παρανομιών. Συνεπώς αυτές οι θεωρίες έχουν καταρρεύσει μπροστά στις εξελίξεις στην κυπριακή θάλασσα και τις ανεπαρκείς διεθνείς αντιδράσεις. Και θα ήταν χρήσιμο να γίνει παραδοχή και αναγνώριση της πραγματικότητας.

Χαράλαμπος Σταυρίδης: Η Κύπρος ορθά δεν ακολουθεί την Τουρκία στο παιχνίδι των εντάσεων

1. Οι διαφωνίες που καταγράφηκαν στην τελευταία Σύνοδο του ΝΑΤΟ μεταξύ κρατών-μελών της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας καταδεικνύουν και τα αποκλίνοντα συμφέροντα των ισχυρών μελών της συμμαχίας, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά το συντονισμό για την αντιμετώπιση διεθνών κρίσεων, τη συνεχιζόμενη αστάθεια στη Μέση Ανατολή και τις σχέσεις της Τουρκίας με τη Ρωσία. Παρά τις έντονες αντιδράσεις προς την Τουρκία για τη σύσφιξη σχέσεων με τη Ρωσία και την προμήθεια του ρωσικού συστήματος αεράμυνας S400, αποφεύχθηκαν κινήσεις που θα έθεταν σε ερωτηματικό το μέλλον της Τουρκίας στη Συμμαχία. Αυτό καταδεικνύει την αυξανόμενη γεωπολιτική επιρροή της Τουρκίας, η οποία θεωρεί ότι μπορεί να διαπραγματεύεται επί ίσοις όροις, τόσο με τη Ρωσία, το Ιράν, όσο και με τις ΗΠΑ και τα υπόλοιπα ισχυρά κράτη της Δύσης. Οι εξελίξεις αυτές επιβεβαιώνουν την επιθετική πολιτική της Τουρκίας σε ζητήματα που η ίδια θεωρεί κορυφαία για την εθνική της ασφάλεια. Μια Τουρκία που αγνοεί το διεθνές δίκαιο και το σύνολο των συμμάχων της για να εισβάλει στη Συρία και που δεν διστάζει να έρθει σε σφοδρή αντιπαράθεση με τις ΗΠΑ, είναι λογικό να υποθέσουμε ότι θα επιχειρήσει να εφαρμόσει παρόμοια μέθοδο και στα κυπρογενή ζητήματα, εκτιμώντας ότι παρά τις διπλωματικές αντιδράσεις, θα επιφέρει τετελεσμένα αξιοποιώντας το δίκαιο του ισχυρού.
2. Θα ήταν παράλογο να αναμένει κάποιος τη λήψη κυρώσεων κατά της Τουρκίας από το ΝΑΤΟ σε σχέση με τις πρόσφατες ενέργειες της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Συρία, αφού οι μέχρι σήμερα ενέργειες της Τουρκίας δεν στρέφονται κατά κράτους-μέλους της Συμμαχίας. Ως εκ τούτου και με βάση το καταστατικό του ΝΑΤΟ, δεν θα ήταν δυνατή η επιβολή κυρώσεων στην Τουρκία. Εάν η Τουρκία προχωρήσει στην υλοποίηση των εξαγγελιών που πηγάζουν από την υπογραφή του παράνομου μνημονίου συναντίληψης με τη Λιβύη, τότε σαφέστατα θα δημιουργηθεί σοβαρό πρόβλημα στους κόλπους του ΝΑΤΟ, αφού οι παράνομες ενέργειες της Τουρκίας θα στρέφονται κατά των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Ελλάδας, ενός άλλου μέλους της Συμμαχίας. Οι εξελίξεις αυτές καταδεικνύουν και την αναγκαιότητα επίλυσης του Κυπριακού, έτσι ώστε να περιοριστεί η πειρατική συμπεριφορά της Τουρκίας. Σε περίπτωση λύσης οι όποιες διαφορές παραμένουν με την Τουρκία σε σχέση με την οριοθέτηση των ΑΟΖ των δύο χωρών, θα μπορούν να επιλυθούν σε διεθνές επιδιαιτητικό δικαστήριο.

3. Είναι πάγια τακτική της Τουρκίας να διεκδικεί αναβαθμισμένο ρόλο στα ζητήματα που θεωρεί ζωτικής σημασίας για την ίδια μέσα από την πρόκληση εντάσεων και επιθετικών συμπεριφορών που δεν συνάδουν με το διεθνές δίκαιο. Το πιο πρόσφατο παράδειγμα σε σχέση με την Κύπρο είναι η παράνομη πραγματοποίηση γεωτρήσεων εντός της κυπριακής ΑΟΖ. Η Κυπριακή Δημοκρατία πολύ ορθά δεν ακολουθεί την Τουρκία σε αυτό το παιχνίδι των εντάσεων, το οποίο αποτελεί για αυτήν προνομιακό πεδίο. Η Κύπρος θα πρέπει να συνεχίσει να αξιοποιεί όλα τα διπλωματικά, πολιτικά και νομικά μέσα που της προσφέρει το διεθνές δίκαιο, καθώς και η ιδιότητα του πλήρους μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η πρόσφατη λήψη κυρώσεων κατά της Τουρκίας από την Ε.Ε. εξαιτίας των παράνομων γεωτρήσεων στην κυπριακή ΑΟΖ διασφαλίζουν ότι οι ενέργειες της Τουρκίας δεν μπορούν ποτέ να αποκτήσουν διεθνή νομιμοποίηση. Παράλληλα η Κύπρος θα πρέπει να συνεχίσει να λειτουργεί ως γέφυρα συνεργασίας ανάμεσα στις χώρες της Ανατολικής Μεσογείου, μέσα από την περαιτέρω ανάπτυξη των τριμερών συνεργασιών. Θα πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι παρά τις τουρκικές προκλήσεις και εμπόδια, έχει επιτευχθεί η δραστηριοποίηση στην κυπριακή ΑΟΖ των μεγαλύτερων εταιρειών στον τομέα της εξερεύνησης και εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων, κάτι που διασφαλίζει τη συνέχιση του ενεργειακού προγράμματος της Κυπριακής Δημοκρατίας. Την ίδια στιγμή, θα πρέπει να συνεχιστούν -και είμαστε βέβαιοι για αυτό- οι ειλικρινείς προσπάθειες του Προέδρου της Δημοκρατίας για επανέναρξη των διαπραγματεύσεων για την επίλυση του Κυπριακού. Μόνο μέσα από την επίλυση του Κυπριακού μπορούμε να απαλλαγούμε από τα δεινά της τουρκικής κατοχής και διχοτόμησης της πατρίδας μας και να οριοθετήσουμε τη συμπεριφορά της Τουρκίας σε σχέση με τις διεκδικήσεις της εντός της κυπριακής ΑΟΖ.