Δώνης Χριστοφίνης: «Πρώτα σκοτώστε εμένα και μετά να πάτε να βρείτε τους πραξικοπηματίες»

Το ιστορικό στέλεχος του ΑΚΕΛ και βετεράνος αγωνιστής Δώνης Χριστοφίνης μιλά στην «Κυριακάτικη Χαραυγή» για τις δικές του ενθυμήσεις για τον Εζεκία Παπαϊωάννου

Του Σπύρου Σωτηρίου

  • Ήξερε ότι μερικοί τον υπέσκαπταν αλλά δεν τα έβαλε μαζί τους, αναφέρει ο Δ. Χριστοφίνης, γιατί, όπως έλεγε ο Εζεκίας, δεν ήθελε να διασπαστεί το κόμμα…
  • Από μικρός εργάστηκε σε μεταλλείο κάτω από τη γη και έτσι ένιωσε στο πετσί του την εκμετάλλευση και την αδικία, γι’ αυτό και ήταν μέχρι το μυελό των οστών ενάντια στην εκμετάλλευση και υπέρ της δικαιοσύνης και της ισότητας

 

«Είχα απέραντη εκτίμηση για τον Εζεκία. Τον αγαπούσα για την αγνότητα, την ανιδιοτέλεια και την πίστη του στα ιδανικά της Αριστεράς». Έτσι ξεκίνησε η κουβέντα μας με το ιστορικό στέλεχος του ΑΚΕΛ, Δώνη Χριστοφίνη, για τον πρώην ΓΓ του ΑΚΕΛ, Εζεκία Παπαϊωάννου, με αφορμή τα 110 χρόνια από τη γέννηση και τα 30 χρόνια από το θάνατο του ιστορικού ηγέτη της Αριστεράς.

Ο Εζεκίας ήταν σπάνιος άνθρωπος, λέει με συγκίνηση, υπογραμμίζοντας τις δυσκολίες που συνάντησε στη ζωή του ο Παπαϊωάννου, προτού αναδειχθεί στην ηγεσία του ΑΚΕΛ. Την αγροτική καταγωγή του, τη φτώχεια που πέρασε, τα προβλήματα υγείας που ξεκίνησαν νωρίς στην εφηβεία του, τις θυσίες του να σπουδάσει, τους αγώνες στους οποίους συμμετείχε για τα πανανθρώπινα ιδανικά της Αριστεράς.

Η δίψα για μάθηση, η πλευρίτιδα και το όνειρό του να γίνει γιατρός

Όπως εξιστορεί ο Δώνης Χριστοφίνης, ο Εζεκίας μετά το δημοτικό πήγε για να φοιτήσει στην Αμερικανική Ακαδημία στη Λάρνακα, αλλά για να τον δεχτούν έπρεπε να εργάζεται. Κουβαλούσε τα λερωμένα ρούχα στο πλυντήριο, έκανε δουλειές στο οικοτροφείο κ.ο.κ. Πέρασε με άριστα τις πρώτες έξι τάξεις, ωστόσο μετά αρρώστησε με πλευρίτιδα και οι γιατροί του είπαν ότι δεν πρέπει να είναι σε υγρό κλίμα και έτσι μεταφέρθηκε στην Αγγλική Σχολή στη Λευκωσία για να αποφοιτήσει εκεί. Για να πληρώνει τα δίδακτρα τον βοήθησε ο μεγαλύτερος αδελφός του που ζούσε στην Αιθιοπία.

Από μικρός εργάστηκε σε μεταλλείο κάτω από τη γη και έτσι ένιωσε στο πετσί του την εκμετάλλευση και την αδικία «γι’ αυτό και ήταν μέχρι το μυελό των οστών ενάντια στην εκμετάλλευση και υπέρ της δικαιοσύνης, της ισότητας, προτού δηλαδή γίνει κομουνιστής», σημειώνει ο Δώνης Χριστοφίνης.

Μετά το σχολείο ο Ππάπης, όπως τον αποκαλούσαν σύντροφοι, φίλοι και γνωστοί, πήγε στην Ελλάδα για να γίνει γιατρός αλλά ήταν δύσκολη περίοδος και δεν μπορούσε να βρει δουλειά για να ζήσει. Έτσι αναγκάστηκε να πάει στην Αγγλία με τα ίδια όνειρα αλλά και εκεί είχε δυσκολίες…

Απόλυτη αφοσίωση στα ιδανικά της Αριστεράς

Εκείνο που χαρακτήριζε τον Εζεκία όταν έγινε κομουνιστής ήταν η απόλυτη αφοσίωση στα ιδανικά της Αριστεράς και η ταύτιση αυτών των ιδανικών με τη Σοβιετική Ένωση.

Όπως αναφέρει ο Δώνης Χριστοφίνης, όταν ο Εζεκίας πήγε να καταταγεί για να πολεμήσει στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο κατά του χιτλεροφασισμού και δεν του επέτρεψαν λόγω των προβλημάτων υγείας που είχε -ήταν κουτσός από τον τραυματισμό του στον Εμφύλιο της Ισπανίας- τη μέρα εργαζόταν σε εργοστάσιο που έφτιαχναν πολεμοφόδια και τη νύχτα ήταν «αεραμυνίτης» (έσβηνε φωτιές από τους βομβαρδισμούς των Γερμανών στο Λονδίνο).

Ήταν τόσο πιστός στη Σοβιετική Ένωση, που κάποιοι τον θεωρούσαν πράκτορα. Όλοι έλεγαν ότι θα πέσει το Στάλινγκραντ και αυτός έλεγε ότι δεν θα πέσει. Όταν τελικά νίκησαν οι Σοβιετικοί, πήγε στο εργοστάσιο και όλοι τον έβλεπαν περίεργα καθώς ήταν ο μόνος που πίστευε ότι οι Σοβιετικοί θα νικήσουν τους ναζί στο Στάλινγκραντ!

Η σχέση του Εζεκία με τα ηγετικά στελέχη του κόμματος

Από τη συζήτησή μας με τον Δώνη Χριστοφίνη, δεν θα μπορούσε να μην γίνει αναφορά για τις σχέσεις του Παπαϊωάννου με τα υπόλοιπα ηγετικά στελέχη του κόμματος.

Ήξερε ότι μερικοί τον υπέσκαπταν αλλά δεν τα έβαλε μαζί τους, αναφέρει ο Δ. Χριστοφίνης, γιατί, όπως έλεγε ο Εζεκίας, δεν ήθελε να διασπαστεί το κόμμα…

Αυτή η στάση του Εζεκία συνεχίστηκε και μετά το θάνατό του στη διαδικασία της διαδοχής, όπου ο Παπαϊωάννου είχε ξεχωρίσει τον Δημήτρη Χριστόφια. Η νέα ηγεσία δεν πήρε μέτρα να αποβάλει αυτούς που ήθελαν να στρέψουν προς τα δεξιά την πολιτική του κόμματος και ήταν ενάντια στον Παπαϊωάννου. Έφυγαν μόνοι τους τελικά και η ζημιά ήταν λιγότερη, τονίζει ο Δώνης Χριστοφίνης, συμπληρώνοντας πως ο Εζεκίας εκτός από τους πιστούς συνεργάτες του που εκτιμούσε πολύ, είχε διορατικότητα και ξεχώριζε κάποια στελέχη για να προχωρήσουν…

Η μαχητικότητα του Χριστόφια και η σεμνότητα του Τσιελεπή

Όσον αφορά τον Δημήτρη Χριστόφια, ο Δώνης αναφέρει πως εκτός από την ικανότητά του, ο Ππάπης εκτιμούσε και τη μαχητικότητά του. Ο Εζεκίας έλεγε: «Δώσμου πιστό μαχητή κι ας με βρίζει».

Ένα από τα στελέχη που ο Εζεκίας είχε εκτιμήσει την αξία του, την επιστημονική κατάρτιση και τη σεμνότητά του, ήταν ο Τουμάζος Τσιελεπής. Όπως εξιστορεί ο Δ. Χριστοφίνης, ο Εζεκίας είχε δει ένα γραπτό σημείωμα του Τουμάζου Τσιελεπή στο γραφείο του και είπε αμέσως ότι θέλει αυτό τον άνθρωπο για στέλεχος του κόμματος. «Δεν έπεσε έξω. Η αξία του Τουμάζου εκτιμήθηκε και από τους πολιτικούς αντιπάλους του ΑΚΕΛ και ο ίδιος παρέμεινε σεμνός διατηρώντας τις αρχές του χωρίς να κάνει επίδειξη του εαυτού του», αναφέρει ο Δώνης.

Ήταν σοβαρός αλλά όχι σκληρός

Ο Εζεκίας ήταν πολύ σεμνός αν και παρουσιαζόταν σαν σκληρός άνθρωπος προς τα έξω, απαντά ο Δώνης στην άποψη που επικράτησε ότι ο Παπαϊωάννου ήταν σκληρός σαν άνθρωπος. Όταν βρισκόταν σε στενό κύκλο ήταν πολύ απλός και σεμνός. Δεν είχε παιδιά αλλά αγαπούσε πάρα πολύ τα παιδιά. Οι πιο ωραίες φωτογραφίες του Εζεκία είναι μαζί με παιδιά, όπου φαίνεται και το χαμόγελο στο πρόσωπό του.

Το ύφος του ήταν πάντοτε σοβαρό, σαν ηγέτης. Ήταν πολύ προσεκτικός αλλά όχι σκληρός, προσθέτει ο Δ. Χριστοφίνης, υποδεικνύοντας πως αν ήταν σκληρός θα πολεμούσε και τα στελέχη του ΑΚΕΛ που τον υπέσκαπταν.

Εζεκίας προς Μακάριο: «Αν ήταν κομμουνιστές ήταν να τους κρεμάσεις»

Ο Δώνης μάς μίλησε και τις σχέσεις του Παπαϊωάννου με τον Μακάριο, με τον οποίο είχε δημιουργήσει καλές σχέσεις συνεργασίας. Θυμάται μάλιστα πως κάποτε ο Εζεκίας είχε παραπονεθεί στον Μακάριο για το ότι το Εφεδρικό συλλάμβανε τους μετέπειτα πραξικοπηματίες και ο ίδιος τους απελευθέρωνε. «Αν ήταν κομμουνιστές ήταν να τους κρεμάσεις» του είχε πει χαρακτηριστικά ο Εζεκίας. Ο Μακάριος του απάντησε: «Εζεκία με αδικείς. Είμαι παπάς»… Όταν μετέφερε τη στιχομυθία στα υπόλοιπα στελέχη του ΑΚΕΛ,ο Εζεκίας διερωτήθηκε: «Να τον πιστέψω; Εν επειδή εν παπάς που τους άφηκεν ελεύθερους ή εν επειδή εν δικοί του (ιδεολογικά);»

«Δεν έχω εγώ ανάγκες»

Ανάμεσα στα χαρακτηριστικά που ξεχώριζαν τον Εζεκία ήταν η ανιδιοτέλεια του. Έπαιρνε μισθό κατώτερο από άλλα στελέχη, δηλώνοντας: «Δεν έχω εγώ ανάγκες. Όταν μπορούσαμε να φάμε δεν είχαμε για να φάμε, τώρα που έχουμε να φάμε δεν μπορούμε (λόγω προβλημάτων υγείας)».

Ως ένας από τους στενότερους συνεργάτες του Εζεκία, ο Δώνης γνωρίζει από πρώτο χέρι ότι ο ιστορικός ηγέτης του ΑΚΕΛ πολλές φορές, χωρίς να το ξέρει κανένας, πρόσφερε από το μικρό του μισθό σε αναξιοπαθούντες που τον επισκέπτονταν στο σπίτι του.

«Πρώτα σκοτώστε εμένα και μετά να πάτε να βρείτε τους πραξικοπηματίες»

Η εμπειρία του Εζεκία από τον Εμφύλιο Πόλεμο και τις συνέπειές του -έγιναν φοβερές σφαγές- τον έκαναν να είναι πολύ προσεκτικός γι’ αυτό και πρωτοστάτησε να εμποδίσει για να μην γίνει εμφύλιος στον τόπο μας, όπως προσπαθούσαν οι Άγγλοι μεταξύ Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων ή μεταξύ δεξιών και αριστερών.

Όπως αφηγείται ο Δώνης: «Όταν πήγαιναν στελέχη του κόμματος και του έλεγαν ότι έπρεπε να πάρουμε τα όπλα και να κάνουμε αντίποινα στους πραξικοπηματίες αυτός απαντούσε: “Πρώτα σκοτώστε εμένα και μετά να πάτε να βρείτε τους πραξικοπηματίες”». Φυσικά, προσθέτει, αν δεν είχε συμπαράσταση από άλλα ηγετικά στελέχη δεν θα μπορούσε να τους συγκρατήσει μόνος του.

Ο Δώνης είναι κατηγορηματικός στην εκτίμησή του πως εάν ο Εζεκίας δεν κρατούσε αυτή τη στάση, τα πράγματα θα ήταν πολύ χειρότερα στην Κύπρο.

Θυμάται επίσης την αναφορά του Ππάπη για τους Τουρκοκύπριους και τις προσπάθειες των ιμπεριαλιστών για διαίρεση της Κύπρου: «Δεν με πειράζει αν από το ψωμί μου φάει μεγαλύτερο κομμάτι ο Τουρκοκύπριος. Με πειράζει όμως να φάει έστω και ένα ψίχουλο ο ξένος ιμπεριαλιστής».

Η τελευταία φορά που είδε τον Ππάπη

Ο Δώνης θυμάται την τελευταία φορά που είδε τον Ππάπη, λίγη ώρα πριν αφήσει την τελευταία του πνοή:

«Ήταν 10 Απριλίου, Πάσχα και βρισκόταν άρρωστος στην κλινική. Τον επισκέφτηκε ο πρέσβης της Σοβιετικής Ένωσης και ήθελε κουβέντα με τον Εζεκία. “Δεν μπορώ. Άλλη φορά”, του απάντησε ο Εζεκίας. Έφυγα μετά από λίγο και μόλις πήγα σπίτι με πήραν τηλέφωνο για να μου ανακοινώσουν ότι πέθανε ο Ππάπης».


Εκδήλωση για τα 110 χρόνια γέννησής του

Με τη συμπλήρωση 110 χρόνων από τη γέννηση και 30 χρόνων

από το θάνατο του Εζεκία Παπαϊωάννου η Κ.Ε. του ΑΚΕΛ σάς προσκαλεί σε εκδήλωση αφιερωμένη στον ιστορικό ηγέτη του κόμματος.

Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί τη Δευτέρα 8 Οκτωβρίου 2018 και ώρα 7.30 μ.μ. στο Δημοτικό Θέατρο Στροβόλου, Λευκωσία, με ομιλητή τον Γ.Γ. της Κ.Ε. του ΑΚΕΛ Άντρο Κυπριανού.

Eιδήσεις από την Κύπρο και τον κόσμο, όλη η επικαιρότητα στο dialogos.com.cy.
Ακολουθήστε μας και στο Google News.