Είναι το Bella Ciao σουξεδάκι και hit εποχής;

Του Μάριου Κουκουμά*

Το καλοκαίρι που μας πέρασε ένα ερώτημα πλανήθηκε πάνω από τα ξέφρενα βράδια της Μύκονου και τις wild νύχτες της Άγιας Νάπας «τι είναι το bella ciao?”. Είναι ένα από τα πολλά σουξεδακια εποχής τα οποία βολτάρουν επίμονα και επανειλημμένα από τα ηχεία, τουριστικών μπαρ, εμπορικών dj και μουσικών εκπομπών? Ή είναι μήπως μουσική επιτυχία για ελαφρώς μεθυσμένες instagrammers, φευγάτα instan-stories και γαμήλιες δεξιώσεις. Η απάντηση είναι εύκολη και ξεκάθαρη, «όχι». Tότε τι είναι το «bella ciao”?

To «Bella Ciao», είναι ένας ύμνος της παγκόσμιας αντίστασης ταυτισμένος με τους αγώνες των λαών και των ανθρώπων που θυσίασαν την ζωή τους μετρώντας με το μπόι τους την Γή για να μην περάσει πότε ο φασισμός.

Ξεκίνησε ως παραδοσιακό ιταλικό τραγούδι και έγινε γνωστό ως βαθιά αντιστασιακό τραγούδι του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Ενώ παραμένει άγνωστος ο στιχουργός και ο σύνθετης η μελωδία παραπέμπει σε παλιό παραδοσιακό ιταλικό τραγούδι. Του οποίου οι ρίζες συναντούνται στις αρχές του 20ού αιώνα τραγουδισμένο από γυναίκες που μάζευαν ρύζι στις φυτείες της ιταλικής επαρχίας Terre d’Acqua κοντά στην Μπολόνια.

Οι στίχοι του τραγουδιού είναι ένα κατηγορώ στις συνθήκες εργασίας των εργατών των πρώτων χρόνων του 20ου αιώνα, γνωστές και στην Κύπρο με την φράση «που βούττημαν ως δύμμαν του νήλιου». Το τραγούδι στηλίτευε την μορφή εργασία, δουλείας και επιβολής των αφεντικών και του κεφαλαίου που χαράμιζαν την ζωή των εργαζομένων σε απλήρωτη εργασία και αδιέξοδες ζωές καταλήγοντας στο ελπιδοφόρο μήνυμα ότι πλησιάζει η μέρα στην οποία οι εργάτες θα απελευθερωθούν.

Το τραγούδι στην αντιστασιακή του μορφή έγινε γνωστό ανά το παγκόσμιο όταν τραγουδήθηκε από την ιταλική αντίσταση των παρτιζάνων ενάντια στο Φασισμό και τον Ναζισμό των Μουσολίνι και Χίτλερ. Με το πέρας του πολέμου διασκευάστηκε από διάφορους καλλιτέχνες σε πολλές χώρες εισάγοντας το ως εμβληματικό ύμνο της παγκόσμιας αριστεράς και της αντίστασης κατά του φασισμού. Ο Manu Chao, ο Goran Bregovic, ο Chumbawamba του Woody Allen στην Ρώμη και η Μαρία Φαραντούρη είναι μόνο λίγοι απο τους καλλιτέχνες που ερμήνευσαν το τραγούδι.

Η πρόσφατη αντιστασιακή διασκευή εξυμνεί τον απελευθερωτικό αγώνα των παρτιζάνων και τον ηρωικό τους θάνατο. Το Bella Ciao έγινε το τραγούδι στα χείλι όλων εκείνων που παλεύουν να αλλάξουν τον κόσμο, τραγουδήθηκε στην πλατειά Ταξιμ το 2013 στις μεγάλες διαμαρτυρίες για κοινωνικές και πολιτικές ελευθερίες στην Τουρκιά. Ο γνωστός για το κοινωνικό του έργου με φυλακισμένους και περιθωριοποιημένους καθώς και για τα δικαιώματα ομοφυλοφίλων καθολικός παπάς Don Andrea Gallo το τραγούδησε σε μια πραγματική ξεχωριστή εκτέλεση μέσα στην εκκλησία μαζί με το εκκλησίασμα.

Σουξεδάκι χωρίς παραπομπή στην ιστορία ή την σημασία του έγινε λόγω της γνωστής τηλεοπτικής σειράς και στο τελευταίο επεισόδιο της 1ης σεζόν, «La Casa de Papel», όπου 2 από τους πρωταγωνιστές βρίσκονται μαζί σε ένα συγκλονιστικό ινσταντέ και μαζί τραγουδούν στη μεγάλη τραπεζαρία το «Bella Ciao».

Δεν είναι ότι με ενοχλεί να το χορεύεις με μαγιό, να το ποστάρεις «χρωματίζοντας» το τρελό σου καλοκαίρι ή μιξαρισμένο ανάμεσα σε Πάολα και Ρέμο, με ενοχλεί να μην γνωρίζεις τι λέει και τι θέλει να πει. Θα ‘θέλα να μην το μαγαρίσετε ως σουξεδάκι εποχής, να ‘χει να τραγούδα η υψωμένη γροθιά του φοιτητή στην Λατινική Αμερική που διεκδικεί καλύτερη εκπαίδευση, να μπορεί να το σιγομουρμουρά χαζεύοντας τ’ αστέρια ο Ζαπατιστας που ‘χει τόση ανάγκη από δύναμη, να το μαθαίνουν τα παιδία στην Αφρική, να το συλλογιέται το κορίτσι που ‘ναι κλειστό στα υγρά υπόγεια του εμπορίου γυναικών, να νανουρίζουν οι νέες τα παιδιά τους φτιάχνοντας όνειρα… άστε μας ένα Bella Ciao να ανασαίνουμε το χουμε ανάγκη και εμείς και ο κόσμος.

Οι στίχοι έχουν μια ιδιαίτερη χροιά και δίδουν την δυνατότητα δημιουργίας μιας προσωπικής ταυτότητας ανάλογα με τον ακροατή. Για μένα το “bella ciao” («αντίο, όμορφη») ήταν και παραμένει ένας βαθειά επαναστατικός στίχος και συνάμα ερωτικός. Ένας στίχος που δεικνύει την αυταπάρνηση που απαιτείται για να φράξεις τον δρόμο στον φασισμό και σε ότι αυτός αντιπροσωπεύει. Ότι θα πρέπει να αφήσεις πίσω σου την «όμορφη» και κάθε τι όμορφο, για να κερδίσεις τον κόσμο. Είναι ένας αναστεναγμός, οικείος και ηθελημένος, είναι το «σ’αγαπώ» στην μάνα, στην σύντροφο, στην κόρη. Είναι η παρακαταθήκη ότι για να μην περάσουν πρέπει, εγώ, εσύ και όλοι να το τραγουδήσουμε αν χρειαστεί στους Γοργοπόταμους, στα άγρια βουνά της Ιταλίας, στις χιονισμένες πεδιάδες της Μόσχας, στο Charlottesville, στην Καισαριανή και όπου αλλού θα μας βρει η ζωή για ένα καλύτερο αύριο…

Μάριος Κουκουμάς
Δικηγόρος
Δημοτικός Σύμβουλος ΑΚΕΛ – Δήμος Λάρνακας

Eιδήσεις από την Κύπρο και τον κόσμο, όλη η επικαιρότητα στο dialogos.com.cy.
Ακολουθήστε μας και στο Google News.