Εκεί που στεγάζεται όλη η μουσική παράδοση της Ελλάδας

Μια μοναδική συλλογή κι ένα σπάνιο υλικό συγκεντρωμένο στην καρδιά της παλιάς Αθήνας αποκαλύπτει όλο το μεγαλείο της ελληνικής μουσικής ιστορίας


Κατεβάστε το  Dialogos App
Apple | Android | Huawei



Του Χρήστου Χαραλάμπους

Ενα μωσαϊκό από ανθρώπους προερχόμενους από διαφορετικούς κόσμους που σουλατσάρουν στα γραφικά σοκάκια της παλιάς πόλης, που μπαινοβγαίνουν χαζεύοντας ή και για ψώνια στα μαγαζιά, που βγάζουν φωτογραφίες στα ξέφωτα και τις πλατείες με φόντο το σύμβολο της χώρας ολόκληρης, που επισκέπτονται ιστορικά και άλλα αξιοθέατα κι ύστερα αράζουν στις καφετέριες και τα σουβλατζίδικα που και αυτά αποτελούν μέρος της όλης κουλτούρας.

Εδώ είναι η Πλάκα, η παλιά Αθήνα, το ιστορικό κέντρο της πόλης. Είναι οι δρόμοι και οι πλατείες κάτω από την Ακρόπολη… Από το Σύνταγμα μέχρι το Μοναστηράκι, το Θησείο, τους Αέρηδες, το Θέατρο Ηρώδου Αττικού… Μητροπόλεως και Ερμού, Αιόλου και Αγίου Μάρκου, Κέκροπος, Πανδρόσου, Διονυσίου Αρεοπαγίτου από την άλλη πλευρά… οι πιο πολυσύχναστοι δρόμοι…

Είναι, κατά γενική ομολογία, η πιο προσφιλής περιοχή για τις μάζες των τουριστών που επισκέπτονται καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου την Ελλάδα. Μέσα σ’ αυτούς, βέβαια, και οι χιλιάδες Κύπριοι που, παρά το κούμπωμα που επέβαλε η οικονομική κρίση, βρίσκουν τον τρόπο για συνεχείς, ολιγοήμερες έστω (μόδα έχουν γίνει τα Παρασκευοσαββατοκύριακα) αποδράσεις στην Αθήνα. Για ψώνια αλλά και ξεφάντωμα στα νυχτερινά στέκια…

Μέσα σ’ αυτή την παραζάλη της αγοράς και της διασκέδασης, κάποιους (προγραμματισμένα ή στο τυχαίο), τους οδηγούν τα βήματά τους σε ιστορικά σημεία και χώρους πολιτισμού που με την ύπαρξη και τη λειτουργία τους ομορφαίνουν και πλουτίζουν αυτή τη μαγευτική περιοχή της Αθήνας.

Το Μουσείο της Ακρόπολης, εκεί στην πλακόστρωτη Διονυσίου Αρεοπαγίτου με θέα τον Παρθενώνα, συγκεντρώνει βέβαια το μεγαλύτερο ενδιαφέρον. Στους πρόποδες όμως της Ακρόπολης, εκεί στα στενά της Πλάκας, οι επισκέπτες έχουν την ευκαιρία να επισκεφθούν και κάποιους άλλους εξειδικευμένους χώρους που διασώζουν μια σημαντική πτυχή αυτού που λέμε «ελληνικός πολιτισμός».

Ενας τέτοιος χώρος είναι και το Μουσείο Ελληνικών Λαϊκών Οργάνων που στεγάζεται στην οδό Διογένους σε ένα υπέροχο παλιό αρχοντικό δίπλα στη Ρωμαϊκή Αγορά. Ενας μοναδικός χώρος στον οποίο φιλοξενούνται περισσότερα από 1.200 ελληνικά λαϊκά μουσικά όργανα από τον 18ο αιώνα ως τις μέρες μας, καρπός της 40χρονης έρευνας και μελέτης του μουσικολόγου Φοίβου Ανωγειανάκη, ο οποίος δώρισε αυτή τη μοναδική συλλογή στο ελληνικό δημόσιο.

Ενα από τα πιο ελκυστικά μουσεία της περιοχής, αφού το επισκέπτονται καθημερινά εκατοντάδες ξένοι απ’ όλο τον κόσμο, φίλοι και όχι μόνο της ελληνικής μουσικής παράδοσης και τον οποίο θα πρέπει να περιλάβουν στις επισκέψεις τους στην Αθήνα και οι Κύπριοι με τη βεβαιότητα ότι θα τους κερδίσει, αφού εδώ έχουν την ευκαιρία για ένα μοναδικό συναπάντημα με τη μακραίωνη μουσική ιστορία και παράδοση του ελληνισμού.

Καθώς περνάς την είσοδο και αντικρίζεις την υπέροχη εσωτερική αυλή, τα αυτιά σου πλημμυρίζουν από ήχους και μελωδίες…

Στο κυρίως κτίριο του Μουσείου, εκτός από τον καθαυτό εκθεσιακό χώρο, την υποδοχή και τα γραφεία της διοίκησης στεγάζεται και η Βιβλιοθήκη του Μουσείου ενώ στους κατάλληλα διαμορφωμένους παλιούς στάβλους του παλιού αρχοντικού, στεγάζεται το Κέντρο Ερευνας και τα αρχεία, η αίθουσα εκδηλώσεων και το πωλητήριο του Μουσείου στο οποίο διατίθενται βιβλία, δίσκοι και βέβαια μουσικά όργανα κατασκευασμένα από φημισμένους μάστορες.

Οι άνθρωποι που ευθύνονται για την καθημερινή λειτουργία και συντήρηση αυτού του χώρου, με την ευγένεια και την προθυμία τους να σε ξεναγήσουν στο μουσείο και να σε πληροφορήσουν για τα εκθέματά του, σε κάνουν να νιώθεις οικείο το χώρο και το περιβάλλον…

Το Μουσείο, πέραν από τις εκθέσεις και το πολύτιμο αρχειακό υλικό του, αναπτύσσει και μια πολύπλευρη εκπαιδευτική και επιμορφωτική δραστηριότητα, η οποία αφορά ξεναγήσεις, σεμινάρια, διαλέξεις και συναυλίες που διοργανώνονται στον πανέμορφο κήπο του και στην αίθουσα διαλέξεων σε συνεργασία και με άλλους φορείς.


Ενας μοναδικός πλούτος ήχου και εικόνας

Εκτός από τα μουσικά όργανα, το Μουσείο φιλοξενεί και ένα τεράστιο αρχειακό υλικό από σπάνιες εκδόσεις και καταγραφές

Η έκθεση του πλούτου των μουσικών οργάνων καλύπτει τρεις ορόφους και περιλαμβάνει τέσσερις ενότητες, όσες δηλαδή είναι και οι οικογένειες των μουσικών οργάνων, σύμφωνα με τη διάκριση της εθνομουσικολογίας.

Με βάση αυτό το διαχωρισμό, η έκθεση περιλαμβάνει τα μεμβρανόφωνα (τουμπελέκια, νταούλια, ντέφια), τα αερόφωνα (φλογέρες, σουραύλια, μαντούρες, τσαμπούνες, γκάιντες, ζουρνάδες κλπ), τα χορδόφωνα (ταμπουράδες, λαγούτα, ούτια, κιθάρες, μαντολίνα, σαντούρια, κανονάκια, λύρες, κεμεντζέδες κλπ) και τα ιδιόφωνα (κουδούνια -χυτά και σφυρήλατα-, κουτάλια, τρίγωνα κ.λπ.). Υπάρχουν επίσης, ανάλογα ταξινομημένα και τα διάφορα ηχητικά αντικείμενα (σφυρίχτρες, σήμαντρα και πολλά άλλα).

Στους χώρους του Μουσείου εκτίθενται περίπου τα μισά όργανα της συλλογής του Φοίβου Ανωγειανάκη, με κριτήριο όχι μόνο την αισθητική και τη διακόσμησή τους, αλλά κυρίως το εθνολογικό και μουσικολογικό τους ενδιαφέρον. Τα υπόλοιπα όργανα βρίσκονται στη διάθεση των ερευνητών και αποτελούν υλικό για την κινητή έκθεση του Μουσείου, η οποία περιοδεύει στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, ή διατίθενται για τη διοργάνωση εκθέσεων ειδικού ενδιαφέροντος.

Η παρουσίαση των εκθεμάτων συνοδεύεται από  δίγλωσσες (ελληνικά-αγγλικά) επεξηγήσεις. Σε κάθε βιτρίνα υπάρχει ένα ειδικό σύστημα ακουστικών που χρησιμοποιεί ο επισκέπτης για να κατανοήσει, με μουσικά παραδείγματα, τον ήχο, τη μουσική έκταση, τις τεχνικές παιξίματος και τους συνδυασμούς των μουσικών οργάνων.

Εκτός από τα μουσικά όργανα, οι συλλογές του Μουσείου περιλαμβάνουν επίσης χιλιάδες άλλα αντικείμενα και αρχεία, μουσικολογική βιβλιοθήκη που καλύπτει όλες τις έντυπες εκδόσεις για τη βυζαντινή μουσική από το 1826 μέχρι σήμερα, ηχοθήκη με 10.000 καταγραφές (σε δίσκους και ηχογραφήσεις ελληνικής και ξένης παραδοσιακής μουσικής), βιντεοθήκη από επιτόπιες καταγραφές, συναυλίες, διαλέξεις κ.λπ. για την ελληνική και ξένη παραδοσιακή μουσική καθώς και φωτογραφίες, διαφάνειες, κάρτες και γραμματόσημα με απεικονίσεις ελληνικών και ξένων μουσικών οργάνων και μοναδικές λήψεις βυζαντινών τοιχογραφιών με παραστάσεις μουσικών οργάνων απ’ όλη την Ελλάδα.

Η λύρα του Αρχάγγελου της Κρήτης

Η Λύρα Του Νίκου Ξυλούρη
Η λύρα του νίκου ξυλούρη

Ανάμεσα στα εκθέματα περιλαμβάνονται βέβαια και μουσικά όργανα τα οποία μεγαλούργησαν στα χέρια Ελλήνων βιρτουόζων. Από τα πιο σημαντικά και αγαπημένα εκθέματα αποτελεί αναμφίβολα η λύρα του Αρχάγγελου της Κρήτης, του αξέχαστου Νίκου Ξυλούρη, η οποία ξεχωρίζει στην προθήκη όπου έχει τοποθετηθεί.

Πρόκειται για μια από τις λύρες που χρησιμοποιούσε ο Νίκος Ξυλούρης και την οποία δώρισε η οικογένειά του στο Μουσείο Ελληνικών Λαϊκών Οργάνων.

 

Eιδήσεις από την Κύπρο και τον κόσμο, όλη η επικαιρότητα στο dialogos.com.cy.
Ακολουθήστε μας και στο Google News.