Εκλογικά συστήματα και πολίτες

Του
Θεοχάρη Μασούρα*

 

Οι όροι συστήματα εκλογής και οριζόντιας ψηφοφορίας χρησιμοποιούνται για να ερμηνεύσουν τη διαδικασία με την οποία δηλώνονται οι ψηφοφοριακές προτιμήσεις των πολιτών. Το δικαίωμα του ψηφίζειν ξεχωρίζει τον άνθρωπο από τα τετράποδα, γιατί, ως έλλογο ζώο, καθορίζει με την ψήφο του τον τρόπο λειτουργίας των εξουσιών, εκτελεστικής, νομοθετικής, δικαστικής. Το εκλογικό σύστημα σε κάθε χώρα καθορίζεται από πολλούς παράγοντες -την ιστορική εξέλιξη, το πολιτειακό σύστημα, τον πληθυσμό του κράτους και άλλα.

Τα είδη εκλογής είναι τρία:

Το Πλειοψηφικό, κατά το οποίο ο συνδυασμός που συγκεντρώνει το μισό των ψήφων συν μία, εκλέγει τις περισσότερες έδρες. Θετικό είναι ο σχηματισμός ισχυρών κυβερνήσεων και αρνητικό η εκλογή των πλείστων εδρών από ένα μόνο κόμμα που μπορεί να μειοψηφήσει σε ψήφους, αλλά να πλειοψηφήσει σε έδρες. Τούτο συμβαίνει γιατί σε μεγάλες πόλεις όπου ο αριθμός των εκλεγόμενων είναι μεγάλος, όπως στη Λευκωσία που εκλέγονται 20 βουλευτές, τους περισσότερους κερδίζει το κόμμα που πλειοψήφησε! Ενδεικτικές είναι οι προηγούμενες εκλογές στις ΗΠΑ, όπου η κα Κλίντον με δύο εκατομμύρια ψήφων περισσότερων από τον κ. Τραμπ έχασε τις εκλογές, γιατί ο Ντόναλντ Τραμπ πλειοψήφησε σε πολιτείες που εξέλεγαν περισσότερους γερουσιαστές.

Η Απλή Αναλογική, όπου οι έδρες κατανέμονται ανάλογα με τον αριθμό των ψήφων που λαμβάνει κάθε κόμμα, νοουμένου ότι εξασφαλίζει 1,8% από τον πρώτο γύρο. Θετικό είναι η συμμετοχή πολλών κομμάτων στη Βουλή και αρνητικό η πολιτική αστάθεια.

Το τρίτο εκλογικό σύστημα είναι η Ενισχυμένη Αναλογική, όπου στη μεν πρώτη κατανομή των εδρών λειτουργεί όπως η Απλή Αναλογική, ενώ στη δεύτερη και τρίτη κατανομή των εδρών συμμετέχουν μόνο τα κόμματα που εξασφάλισαν ποσοστά 3,6% και 7,2% αντίστοιχα σε όλη την επικράτεια.

Η οριζόντια ψηφοφορία δεν αποτελεί εκλογικό σύστημα, ούτε εφαρμόζεται σε κάποια ευρωπαϊκή χώρα σε επίπεδο βουλευτικών, παρά μόνο στο Λουξεμβούργο, ενώ σε μικρό αριθμό κρατών εφαρμόζεται η οριζόντια ψηφοφορία στις εκλογές Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Και αυτό δεν είναι τυχαίο. Στην Ευρώπη πλέον η επιλογή προσώπων και όχι πολιτικού προγράμματος δεν θεωρείται εκσυγχρονισμός αλλά πισωγύρισμα.

Στην Κύπρο όμως αποτελεί αίτημα για εφαρμογή της κατά τις επερχόμενες βουλευτικές. Ο Αβέρωφ Νεοφύτου, για λόγους επικοινωνιακούς και λαϊκίστικους, τάσσεται υπέρ της οριζόντιας ψηφοφορίας, ενώ γνωρίζει ότι αποτελεί απάτη: Ένας πολίτης π.χ. με δύο μεταπτυχιακά (νομικά και κοινωνιολογία) και του οποίου την αξία γνωρίζει μόνο ο στενός του περίγυρος, έχει ίσες πιθανότητες εκλογής με τον πασίγνωστο ηθοποιό ή τηλεπαρουσιαστή;

Ποιο κόμμα λοιπόν είναι δημοκρατικότερο; Το ΑΚΕΛ που στήριξε την εισδοχή στη Βουλή ενός κόμματος με ποσοστό 1,8%, ή ο ΔΗΣΥ που με την οριζόντια ψηφοφορία ενυπάρχει ο κίνδυνος εισόδου στη Βουλή πολιτών ανίκανων, αλλά πασίγνωστων στην κοινωνία λόγω επαγγέλματος; Και εν τοιαύτη περιπτώσει, γιατί δεν εφαρμόζεται σε καμιά χώρα της Ευρώπης, σε καμιά πολιτεία των ΗΠΑ και σε καμιά χώρα του κόσμου; Ο λαός μπούχτισε από συνθήματα. Καιρός των έργων!

* Φιλόλογος, πρώην διευθυντής σε σχολεία Μ.Ε.

Eιδήσεις από την Κύπρο και τον κόσμο, όλη η επικαιρότητα στο dialogos.com.cy.
Ακολουθήστε μας και στο Google News.