«Για εμάς τους αρχαιολόγους που εργαζόμαστε σε εκσκαφές και εκταφές για οστά αγνοουμένων, δεν έχει σημασία αν αυτοί που ψάχνουμε είναι Ελληνοκύπριοι ή Τουρκοκύπριοι, στρατιώτες ή άμαχοι, σημασία έχει να συνδράμουμε στην επούλωση πληγών των οικογενειών αυτών των ανθρώπων, των οικογενειών μας. Κάθε μέρα είναι ψυχοφθόρα και για εμάς, κάθε διαδικασία χωρίς αποτέλεσμα μας απογοητεύει εξίσου», διηγείται στο ΚΥΠΕ ένας από τους αρχαιολόγους που εργάζεται σε χώρο εκσκαφής στην κατεχόμενη Λάπηθο, κοντά στην αρχαία Λάμπουσα. Στην περιοχή εργάζεται από τα μέσα Φεβρουαρίου συνεργείο με δώδεκα άτομα. Στην περιοχή έγινε άλλη μια εκσκαφή το 2014, κατά την οποία εντοπίστηκαν οστά δέκα ατόμων, τα οποία και έχουν ταυτοποιηθεί και παραδοθεί στις οικογένειες. Δεν επρόκειτο για ολοκληρωμένους σκελετούς, αλλά υπολείμματα οστών. Η πληροφορία από Ελληνοκύπριους και Τουρκοκύπριους είναι ότι στην περιοχή αγνοούνται 20 ή και περισσότεροι Ε/κ στρατιώτες. Η πληροφορία δεν ήρθε όμως από αυτόπτη μάρτυρα απευθείας. «Τα οστά που εντοπίστηκαν τη δεύτερη φορά είναι στην επιφάνεια, σε σωρούς χώματος από οικοδομικές εργασίες στην περιοχή, για ανέγερση ξενοδοχείου. Επειδή τα οστά ήταν σε σωρούς χώματος, όλη η διαδικασία γίνεται με το χέρι, διαδικασία αρκετά χρονοβόρα, γιατί πρέπει να ελεγχθούν πρώτα οι σωροί με το χέρι από τους αρχαιολόγους. O αρχαιολόγος Ανδρέας Χρίστου σημειώνει ότι ο χρόνος έχει τελειώσει και όσοι έχουν πληροφορίες πρέπει να τις δώσουν, έπρεπε να τις είχαν δώσει χθες, μας λέει χαρακτηριστικά. Ο Γιαννάκης Φιλίππου εργάζεται στη ΔΕΑ και ανήκει στη μαρωνιτική κοινότητα και λέει ότι είναι πολύ σημαντικό όλες οι κοινότητες της Κύπρου να είναι παρούσες σε αυτή τη μεγάλη προσπάθεια για ανεύρεση οστών και για επούλωση των μεγάλων πληγών του παρελθόντος. «Κάποιοι από εμάς έχουμε και αγνοούμενους συγγενείς και άρα καταλαβαίνετε τη φόρτιση, αγκαλιάζουμε το πρόγραμμα και βλέπουμε την κάθε περίπτωση ως δική μας», ανέφερε. Η Χριστιάνα Ζήνωνος , Ε/κ συντονίστρια εκσκαφών στη ΔΕΑ, μαζί με την Τ/κ αναπληρώτρια συντονίστρια Gulseren Baranhan, μας συνόδευσε στις επισκέψεις μας σε Λάπηθο και Στρόβολο. Σημειώνει πως στις εργασίες ως τώρα εντοπίστηκαν οστά, τα οποία ενδεχομένως να ανήκουν σε άλλα δύο άτομα.

Θαμμένοι Τ/κ αγνοούμενοι στον Στρόβολο

Σε λιγότερο από μία ώρα βρισκόμαστε από την κατεχόμενη Λάπηθο στον Στρόβολο, σε κατοικημένη περιοχή κοντά στο Απολλώνειο. Στον Στρόβολο πιστεύεται ότι βρίσκονται θαμμένοι οι περισσότεροι Τ/κ αγνοούμενοι της περιόδου ‘63-’64 αλλά και του ‘74, στις ελεύθερες περιοχές, εκτός βεβαίως από την περίπτωση της Τόχνης με τους 80 Τ/κ, τα οστά των οποίων εντοπίστηκαν στη Γεράσα και στην Παρεκκλησιά. Η εκταφή της Γεράσας ήταν από τις πρώτες μεγάλες εκταφές που διενήργησε η ΔΕΑ την περίοδο 2006- 2007. Οι εργασίες σε αυτό το σημείο, που πριν ήταν μάντρα αυτοκινήτων, άρχισαν πριν από 3 εβδομάδες. «Η πληροφορία ήταν για 4 ή 5 άτομα, Τ/κ της περιόδου ‘63-’64 και ψάχνουμε για χώρο ταφής που πιθανότατα έγινε με κάποιο μηχανικό εκσκαφέα, δηλαδή σκάφτηκε κάποιος λάκκος και ψάχνουμε εμείς το σημείο αυτό». Αυτή τη στιγμή γίνονται εκσκαφές σε πέντε περιοχές σε ολόκληρη την Κύπρο. Στο Γεράνι εντοπίστηκαν τα οστά ενός αγνοούμενου, στο Τέμπλος τα οστά που εντοπίστηκαν μάλλον ανήκουν σε αρχαιολογική περίοδο και αναμένονται τα αποτελέσματα αναλύσεων. Σε όλες τις περιπτώσεις υπάρχει συνεργασία, μεταξύ άλλων και με το Τμήμα Κτηματολογίου, το οποίο προμηθεύει τους αρχαιολόγους με αεροφωτογραφίες, οι οποίες και συγκρίνονται με παλαιότερες της περιοχής για πιο στοχευμένες και ακριβείς εκσκαφές.