Η έκτακτη ανάγκη, η βία της εξουσίας, η Αριστερά

Της
Βαλεντίνας Λοϊζίδου*

 

Τα µέτρα έκτακτης ανάγκης που επέβαλε η κυβέρνηση λόγω της πανδηµίας του κορονοϊού αποτελούν την πιο έντονη άσκηση βιοεξουσίας που έχουµε µέχρι τώρα ζήσει. Σε περιόδους ασφάλειας και ειρήνης η βιοεξουσία λειτουργεί απαρατήρητη και αποτελεί έναν οδηγό για τη λειτουργία της κυρίαρχης εξουσίας σε σχέση µε τα δικαιώµατα του πολίτη. Σε περιόδους κρίσης η βιοπολιτική παίρνει τα ηνία και η κυρίαρχη εξουσία γίνεται το µέσο επιβολής των σκοπών της. Σκοπών που προτάσσουν ως αναγκαιότητα την αυστηρότερη δυνατή πειθάρχηση της συµπεριφοράς και τον εκτεταµένο έλεγχο της ζωής.

Όπως υποστηρίζει ο Foucault, απαραίτητη προϋπόθεση για την επιτυχή άσκηση της βιοπολιτικής είναι η συγκατάθεση του υποκειµένου στο οποίο ασκείται -µε τρόπο ωστόσο που να αισθάνεται ελεύθερο και αυτόνοµο.

Στα µέτρα που εφαρµόζει η κυβέρνηση για αναχαίτιση της εξάπλωσης του κορονοϊού, γίνεται παρά ποτέ άλλοτε ορατή η συνέργεια της κρατικής/κυρίαρχης εξουσίας και της βιοεξουσίας. Το κράτος επιβάλλει κατάσταση έκτακτης ανάγκης, καταργεί ή/και περιορίζει ατοµικά δικαιώµατα που προνοούνται από την κοινωνική σύµβαση κράτους και πολίτη, ωστόσο το κάνει µε τη συγκατάθεση των πολιτών, για να υπερασπίσει το σύνολο.

Πριν από την εµφάνιση της πανδηµίας, το µεταναστευτικό µονοπωλούσε ως θέµα τους τηλεοπτικούς µας δέκτες για να προετοιµάσει τη συγκατάθεση των πολιτών στη «ρύθµισή» του. Μέσα σε µια εβδοµάδα «το αφήγηµα» άλλαξε ωσάν να εξαφανίστηκαν εν µία νυκτί οι µετανάστες που «απειλούσαν» το εθνικό σώµα. Η πανδηµία µετατόπισε τον κίνδυνο από τον µετανάστη στον διπλανό µας.

Απαραίτητη προϋπόθεση για να θεµελιωθεί η κρατική/κυρίαρχη εξουσία είναι η συναίνεση των πολιτών. Στα πλαίσια της πολιτότητας συνοµολογείται η κοινωνική σύµβαση που ρυθµίζει εξουσία και δικαιώµατα καθορίζοντας τη νοητή γραµµή προστασίας που το κράτος δεν µπορεί να παραβιάσει. Η νοητή γραµµή, ο πήχης, καθορίζεται από τα δικαιώµατα (ατοµικά, συλλογικά, θεµελιώδη) και το δίκαιο που τα υπερασπίζεται ή/και τα εφαρµόζει. Ο πήχης ανεβοκατεβαίνει ανάλογα µε το καθεστώς, τις κυβερνήσεις, την ιδεολογία, τις πολιτικές. Όσο αυξάνονται τα δικαιώµατα, τόσο περιορίζεται η εξουσία, και το αντίθετο. Τα δικαιώµατα καθίστανται έτσι το µοναδικό µέσο περιορισµού της εξουσίας.

Η κυβέρνηση από την αρχή της πανδηµίας παραβιάζει όλα τα βασικά ατοµικά, πολιτικά και οικονοµικά δικαιώµατα και περιορίζει τη δηµοκρατία. Ο υπεύθυνος πολίτης συναινεί και συµµορφώνεται για να µη θέσει σε κίνδυνο τις ζωές των οικείων του ή των συµπολιτών του. Ενόσω συµβαίνει αυτό, η κυβέρνηση προχωρά σε ενέργειες καταστολής της όποιας αντίδρασης, σχετικής ή άσχετης, µε τον προσωρινό περιορισµό των δικαιωµάτων. Οι απαγορεύσεις των διαδηλώσεων και η βίαιη καταστολή της ελευθερίας της έκφρασης αποτελούν την κορυφή του παγόβουνου και θέτουν σε κίνηση τις λειτουργίες ενός βαθύτατα αυταρχικού και φασιστικού κράτους.

Η Αριστερά έχει καθήκον να παρεµβαίνει δυναµικά όταν παραβιάζονται δικαιώµατα. Τα δικαιώµατα αποτελούν τη µόνη άµυνα κατά της κυρίαρχης εξουσίας. Η καταστολή της ελευθερίας της έκφρασης δεν µπορεί και δεν πρέπει να περιβάλλεται µε κοινωνική αποδοχή. Η συµµόρφωση µε τα µέτρα δεν προϋποθέτει την αποδοχή ούτε και συναινεί στην επέκτασή τους µετά τη λήξη της κατάστασης έκτακτης ανάγκης. Η Αριστερά παίρνει όρους εντολής από την κοινωνία να αµύνεται και να αντιστέκεται για να διασφαλίσει ότι θα συνεχίσουν να υπάρχουν δικαιώµατα. Η Αριστερά οφείλει να αντιδρά για να αποτρέψει το µετασχηµατισµό της σηµερινής βιοπολιτικής εξαίρεσης σε αυριανή κανονικότητα.

Για να έχουν µετρήσιµη αξία οι εκδηλώσεις διαµαρτυρίας της ευρύτερης Αριστεράς, επιβάλλεται η συσπείρωση. Η περίοδος κρίσης που διανύουµε πέρα από τον σοβαρό αντίκτυπο που έχει στον κοινωνικό ιστό και την ευηµερία των πολιτών επιδεινώνει τη συστηµική νοµιµοποίηση των νεοφιλελεύθερων πολιτικών και φασιστικών νοοτροπιών της δεξιάς. Ο κατακερµατισµός των δυνάµεων της αντιπολίτευσης, η απαξίωση, η αποχή εξυπηρετούν αλλότρια συµφέροντα που καθοδηγούνται από το φόβο µιας γενικευµένης αντίδρασης και ενδυνάµωσης της Αριστεράς. Αυτοί είναι άλλωστε οι µηχανισµοί της εξουσίας. Ας δούµε λοιπόν κατάµατα το τέρας, ας συστρατευτούµε τώρα για αυτά που µας ενώνουν και ας εργαστούµε παράλληλα για να γεφυρώσουµε και αυτά που µας χωρίζουν.

*Εκπαιδευτικός, Επαρχιακή Γραµµατέας Γυναικείου Κινήµατος ΠΟΓΟ Λεµεσού

Eιδήσεις από την Κύπρο και τον κόσμο, όλη η επικαιρότητα στο dialogos.com.cy.
Ακολουθήστε μας και στο Google News.