Σημεία κοινού/ Ορίζοντας

Για έναν αναγνώστη ενεργό κι ανοικτό στην περιπλάνηση

Σαλός μαγνήτης είναι η τρίτη ποιητική συλλογή της Ρωξάνης Νικολάου. Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Φαρφουλά. Μια προσεχτικότερη ματιά στην περιοδικότητα των εκδόσεων, Ποιήματα 1991-1999 ιδιωτική έκδοση, 2000, Ψαλιδιστής, εκδόσεις Τεχνοδρόμιον 2018, Σαλός μαγνήτης,  2022, αποκαλύπτει μια ποιήτρια που ενώ η ζωή της κι η ποίησή της είναι τόσο σφικτά δεμένες και τα ποιήματα, που έχει γράψει και εξακολουθεί να γράφει, είναι σχεδόν όσα και οι ανάσες της, με πολλή περίσκεψη, ίσως, υποθέτω, και μετά από βασανιστικά διλήμματα και δισταγμό, προχωρεί σε έκδοση των έργων της. Ελπίζουμε πως η προαναγγελία μιας επόμενης έκδοσης με σύντομα πεζά, όπως δηλώνεται στο σύντομο εργοβιογραφικό σημείωμα, φανερώνει την απόφαση της ποιήτριας να επικοινωνήσει το λογοτεχνικό της έργο με το αναγνωστικό κοινό.

Η γραφή της Ρωξάνης Νικολάου απαιτεί έναν αναγνώστη ενεργό κι ανοικτό στην περιπλάνηση εκεί όπου τον προσκαλούν οι μαγικές εικόνες, οι λυρικές μουσικές, η μυστικότητα των ψιθυρισμών, η σαν προσευχή αγωνία, η ατμοσφαιρικότητα, εικαστικές εικόνες και σκηνογραφίες που κατορθώνει η τέχνη του λόγου της, οι ελλειπτικές αφηγήσεις και νύξεις. Αριστοτεχνικά δοσμένες και με τέτοια ισορροπία, ώστε η ποίηση της Ρωξάνης Νικολάου να μεταμορφώνεται από προσωπική και βιωματική σε συλλογική ποίηση. Ο ενεργός κι ανοικτός αναγνώστης μεταφέρεται σε οικεία ατμοσφαιρικά τοπία, ταυτίζει δικά του βιώματα με άγνωστα βιώματα της ποιήτριας, αφουγκράζεται και διερωτάται, ψυχογραφεί την εποχή, την κοινωνία. Ενδεικτικά θα έλεγα ότι στο ποίημα «Το Παγωμένο δέρμα της ύπαρξης» ο αναγνώστης συνοδοιπορεί με την ποιήτρια από το προσωπικό στο καθολικό και ανυψώνεται από το υπαρξιακό στο κοινωνικοπολιτικό σχόλιο.

Η ποιήτρια ευτυχώς δεν μπερδεύει τον πολιτικό λόγο και το σύνθημα με την ποίηση. «Η Κύπρος βρίσκεται μέσα στα ποιήματά μου. Είναι σπασμένη και σπαρμένη μέσα τους όπως κι η καρδιά μου στα χώματα και τους ανθρώπους της. Ένα ποίημα είναι και σχόλιο πολιτικό αλλά ο ποιητής δεν είναι πολιτικός. Εκείνος που επιζητεί το συνθηματικό/επικαιρικό λόγο επειδή αυτόν αντιλαμβάνεται ως “δυναμική έκφραση” σίγουρα δεν θα τον βρει στα δικά μου ποιήματα».

Το μαγικό δίκτυ της ποιήτριας αγκαλιάζει σαν μια κοινή παρήγορη φωλιά την ξενότητα της προσωπικής εμπειρίας. Αυτό το μεταφυσικό στοιχείο σχετίζεται με τον τρόπο που βιώνεται ο χρόνος, όπως το είχε επισημάνει ήδη από τον «Ψαλιδιστή» η Δέσποινα Πυρκεττή. Για την Ρωξάνη Νικολάου ο χρόνος δεν ερμηνεύεται εξελικτικά, γραμμικά και οι αιτιακές σχέσεις είναι ένας “γρανιτένιος λώρος βαρύτητας”.

… κι ετοίμασε την απάντηση

πριν οι πατημασιές θεριέψουν

πριν ξεκινήσει η πάλη

κι η ερώτηση κι η απάντηση

δεθούν σφικτά

με το γρανιτένιο λώρο της βαρύτητας

Άνθρωποι και σκιές, απόντες και παρόντες, ζουζούνια, έντομα, πουλιά συνομιλούν, συνθέτουν νέα τοπία. Η γλώσσα πλαστική και δυνατή από πάλλουσα ευαισθησία θάβει κι ανασταίνει, φθείρει κι αναγεννά, χωρίζει κι ενώνει, σμίγει κι αποξενώνει. Υπάρχει πάντα, για μένα τουλάχιστον κάθε φορά που διαβάζω τα ποιήματα της Ρωξάνης Νικολάου, ένα τρυφερό φως, μια ουσία ζωής ως νόημα και διαρκής αναζήτηση για τον άνθρωπο που γεννιέται σε έναν πάσχοντα κόσμο. Η θεατρικότητα σε πολλά ποιήματα, αυθεντική, αβίαστη, όπως προκύπτει από το περιεχόμενο τους, οι σκηνογραφικές πινελιές, μεταστοιχειώνουν την ποίηση σε παραστατική τέχνη.

Το τρίτο μέρος της συλλογής επιγράφεται «Ψεύτης Ύπνος» Θα το χαρακτήριζα ως το κρεσέντο μια μουσικής προσευχής, εξαγνιστικής, που σβήνει με ένα χαμόγελο κάθαρσης. Από το τρίτο μέρος μεταφέρω το ποίημα που έδωσε και τον τίτλο στη συλλογή « Σαλός μαγνήτης» αν και η δυναμική του κάθε ποιήματος στο τρίτο μέρος της συλλογής αναπτύσσεται μέσα από το όλον και ως μέρος μιας ακολουθίας, μιας μυστικιστικής και ανανεωτικής τελετουργίας.

Αν ήταν να γίνω σαλός μαγνήτης Θεέ μου για τα σκουπιδάκια και χνούδια του αέρα όχι γι’ αυτούς

Δεν θα ενοχλήσει ούτε και μετά θάνατον.
Τελετουργός αγρυπνιών, σαλός μαγνήτης, ανιδιοτελές διυλιστήριο.
Έσωσε λίγη γη απ΄ τα δόντια τους και μέσα της κοιμήθηκε.
Στυλώνει με τα οστά του ανήκουστη μουσική.
Τα παράθυρα μηρυκάζουν.
Το φτερούγισμα ενός σώματος που έπεσε στον ακάλυπτο, τη σιωπή που τα χτυπούσε οληνύχτα.
Εμφανίζεται λίγο πριν τον ύπνο.
Μαζεύει ό,τι ξέμεινε από το συσσίτιο της μέρας.
Στάζει λεμόνι στα μάτια της, ρίχνει ασβέστη στα γυμνά της πόδια.
« Αύριο πάλι μονολογεί»

 Ευφροσύνη Μαντά Λαζάρου

Ακολουθήστε μας στο Google News.
Eιδήσεις από την Κύπρο και τον κόσμο, όλη η επικαιρότητα στο dialogos.com.cy.