Συναντήσεις/ Ορίζοντας

Ένας γλωσσικός πειραματισμός συμβαίνει στο κυπριακό θεατρικό έργο

Ο Αντώνης Γεωργίου συναντά την Ευρυδίκη Περικλέους Παπαδοπούλου και την Μαρία Μανναρίδου Καρσερά και μιλάνε για την ημερίδα «Η γλώσσα στο κυπριακό θεατρικό έργο» που διοργανώνεται από το Θεάτρο Χώρα στις 27 Νοεμβρίου 2021 στη Λευκωσία

Το κυπριακό θεατρικό έργο αναζωογονείται με επιρροές από το κοινωνικό ιστορικό  γίγνεσθαι του τόπου

F 372
Ο δικηγόρος, κωμωδία του ευγένιου ζήνωνος (1876-1929) που θεωρείται ένα από τα καλύτερα δείγματα της κυπριακής θεατρικής γραφής της εποχής ανέβηκε από το θίασο αλέκου γονίδη το 1923 και το 1930 από ερασιτέχνες στη μνήμη του συγγραφέα του. Το 2009 παρουσιάστηκε σε θεατρικό αναλόγιο από την εθαλ σε σκηνοθεσία μαρίνου ανωγυριάτη. Ο ευγένιος ζήνωνας έγραψε επίσης τα έργο η συνωμοσία του κατάπινα (δράμα) 1893 και παρατιμήσεις επί του ποινικού νομοσχεδίου 1902

Ποιο το σκεπτικό πίσω από την ημερίδα «Η γλώσσα στο κυπριακό θεατρικό έργο»;


Κατεβάστε το  Dialogos App
Apple | Android | Huawei



Ευρυδίκη Περικλέους Παπαδοπούλου: Μέσα στα πλαίσια των ενδιαφερόντων και των στόχων που έθεσαν  από την λειτουργία  τους  το 2012  το Κέντρο Τέχνης και Πολιτισμού και το Θέατρο Χώρα  είναι η ανάπτυξη και προώθηση του πολιτισμού του τόπου μας. Η Ημερίδα εμπίπτει μέσα σε αυτά τα πλαίσια. Η πλούσια θεατρική παραγωγή από Κύπριους συγγραφείς ενισχύουν  ακόμα περισσότερο την ανάγκη διοργάνωσης τέτοιων ημερίδων. Ευχαριστούμε τις Πολιτιστικές Υπηρεσίες του ΥΠΠΑΝ που ενισχύουν αυτές τις προσπάθειες.

Ποιοι θα είναι οι ομιλητές;

Ευρυδίκη Περικλέους Παπαδοπούλου: Την Ημερίδα τιμούν με εισηγήσεις τους  καταξιωμένοι θεατρολόγοι, ακαδημαϊκοί, συγγραφείς που ασχολήθηκαν και μελέτησαν εις βάθος το Κυπριακό θέατρο αλλά και θεατρικοί συγγραφείς που έργα τους όχι μόνο ανέβηκαν στη σκηνή αλλά έγιναν διαχρονικά μέσα από κείνες τις παραστάσεις που επαναλαμβάνονται συνεχώς.  Θα συντονίζει ο Χρίστος Γεωργίου, Θεατρολόγος, Εκτελεστικός Διευθυντής ΚΚΔΙΘ.

Ομιλητές είναι: Άντρη Κωνσταντίνου: «Οι Γλώσσες και οι Σταθμοί του Κυπριακού Θεατρικού Έργου», Γιώργος Νεοφύτου: «Οι Ιδιαιτερότητες ενός Κύπριου Θεατρικού Συγγραφέα», Λεωνίδας Γαλάζης: «Η Κυπριακή Διάλεκτος στη Θεατρική Γραφή της Ρήνας Κατσελλή» , Ελένη Αναστασίου: «Γλωσσικά Αποτυπώματα μιας Πολυπολιτισμικής Ταυτότητας στις Πρώτες Κυπριακές Επιθεωρήσεις», Ελλάδα Ευαγγέλου: «Γλώσσα και Ταυτότητα στο Θέατρο της Ελληνοκυπριακής Κοινότητας μετά το 1960, οριοθετώντας το  ΄και’ ή το ‘τζαι’ στη σκηνή και την κοινωνία», Μαρία Χαμάλη: “Η Κυπριακή Διάλεκτος Επί Σκηνής: τάσεις και σκηνικές εφαρμογές στη νέα χιλιετία”, Σάββας Κυριακίδης: «Το Κυπριακό ‘Έργο στον ΘΟΚ από το 2017 μέχρι σήμερα». Θα παρουσιαστούν επίσης σε σκηνοθετημένα αναλόγια: Το μπάνιο του Πάνου  Ιωαννίδη σε σκηνοθεσία Αιμίλιου Χαραλαμπίδη, το Μεσοπάτωμα της Μελίνας Παπαγεωργίου σε σκηνοθεσία Μαγδαλένας Ζήρα και η  Μακρόνησος του Μιχάλη Παπαδόπουλου σε σκηνοθεσία Αλεξίας Παπαλαζάρου.

Η μεγάλη αλλαγή, καταλυτική, στην αποδοχή του κυπριακού θεατρικού έργου στην τελευταία δεκαετία πραγματοποιείται με την εισαγωγή θεσμών, όπως π.χ. Play, και στην εκρηκτική αύξηση θεατρικών ομάδων και χώρων

Πόσο έχει αλλάξει η σημασία του κυπριακού θεατρικού έργου;

Μαρία Μανναρίδου Καρσερά: Η σημασία του κυπριακού θεατρικού έργου αναγνωρίζεται, ειδικά, από την δεκαετία του ’60 και μετά, και σε σχέση με την ίδρυση του ΘΟΚ τη δεκαετία του ’70, όπου το κυπριακό έργο και ο κύπριος συγγραφέας παίρνουν μια θέση στο ρεπερτόριο του Οργανισμού. Η μεγάλη αλλαγή, καταλυτική, στην αποδοχή του κυπριακού θεατρικού έργου στην τελευταία δεκαετία πραγματοποιείται με την εισαγωγή θεσμών, όπως π.χ. Play, και στην εκρηκτική αύξηση θεατρικών ομάδων και χώρων, όπου ο συνδυασμός των δύο υποβοηθούν θεαματικά στην ανάπτυξη και συστηματική προβολή του κυπριακού θεατρικού έργου, με αποτέλεσμα, να ενταχθεί,  συνειδητά πλέον, στο ρεπερτόριο των θεάτρων και στο ανέβασμα παραστάσεων κύπριων θεατρικών συγγραφέων από όλο το φάσμα της θεατρικής παραγωγής και δημιουργίας.

Με ποια έννοια θα προσεγγίσετε το θέμα «γλώσσα»;  Που εστιάζει η ημερίδα;

Μαρία Μανναρίδου Καρσερά: Όπως βλέπουμε και από το πρόγραμμα, η ημερίδα καλύπτει ένα ευρύ φάσμα του κυπριακού θεατρικού έργου, από τις πρώτες δεκαετίες τους 20ου αιώνα μέχρι τις μέρες μας, εξετάζοντας το θέμα της γλώσσας μέσα από τις διάφορες μορφές / είδη που φανερώνεται σε αυτές τις περιόδους, πως χρησιμοποιούνται η κοινή ελληνική, η καθαρεύουσα, η ελληνική κυπριακή διάλεκτος, η τουρκοκυπριακή διάλεκτος, η αγγλική, ή ακόμα και τα greekglish που είναι ένα πιο πρόσφατο φαινόμενο που χρησιμοποιείται στην θεατρική γραφή.

Έχει ενιαία γλώσσα το κυπριακό θεατρικό έργο, κυριολεκτικά και θεατρολογικά μιλώντας;

Μαρία Μανναρίδου Καρσερά: Όπως βλέπουμε και πιο πάνω, η λέξη «ενιαία» στο κυπριακό θεατρικό έργο είναι σχετική αν λάβουμε υπόψη ότι η κυρίαρχη – επίσημη γλώσσα που χρησιμοποιείται στον γραπτό λόγο είναι η κοινή ελληνική. Το ενδιαφέρον που βλέπουμε να συμβαίνει στο κυπριακό θεατρικό έργο, ιδιαίτερα, από την δεκαετία του ’60 και μετά, είναι ένας γλωσσικός πειραματισμός με την μίξη διαφόρων μορφών / ειδών  γλώσσας, όπως  η κυπριακή διάλεκτος με την κοινή ελληνική ή και πολλές φορές με την καθαρεύουσα, greekglish, η τουρκοκυπριακή διάλεκτος. Αυτό τον πειραματισμό τον βλέπουμε επίσης, και στην μετάφραση ή καλύτερα, στην μεταφορά έργων ξένου ρεπερτορίου στην κυπριακή διάλεκτο, όπως ανεβάζονται στις θεατρικές σκηνές.

Υπάρχουν θεωρείτε ακόμα προκαταλήψεις αναφορικά με τη χρήση της κυπριακής ελληνικής στο κυπριακό θεατρικό έργο;

Μαρία Μανναρίδου Καρσερά: Σε ένα πολύ μεγάλο βαθμό οι όποιες προκαταλήψεις για την χρήση της κυπριακής ελληνικής έχουν παραμεριστεί στο κυπριακό θεατρικό έργο, αναδεικνύοντας την κυπριακή διάλεκτο σε ένα δυναμικό μέσο έκφρασης και επικοινωνίας με τον θεατή. Ο κύπριος συγγραφέας μέσα από την κυπριακή διάλεκτο φαίνεται να βρίσκει τη δική του φωνή, ενδυναμώνοντας έτσι, την αίσθηση της ταυτότητάς του.

Ο κύπριος συγγραφέας μέσα από την κυπριακή διάλεκτο φαίνεται να βρίσκει τη δική του φωνή, ενδυναμώνοντας έτσι, την αίσθηση της ταυτότητάς του

Έχετε στόχο να κωδικοποιήσετε κάποια συμπεράσματα από τις συζητήσεις για να δοθούν στο κοινό αλλά και στους σχετικούς φορείς του θεάτρου;

Ευρυδίκη Περικλέους Παπαδοπούλου: Ευσεβής πόθος να δημοσιευθούν σε ειδική έκδοση οι ανακοινώσεις και τα πορίσματα του συνεδρίου να δοθούν σε φορείς θεάτρου αλλά και όπου αλλού θα μπορούσαν να φανούν χρήσιμα για περεταίρω μελέτη. Πάντοτέ με την επιφύλαξη να εξευρεθούν τα σχετικά κοντύλια για την έκδοση αυτή. Εύχομαι και πιστεύω πως κάποια στιγμή θα γίνει και τούτο.

Πόσο χρήσιμη είναι η θεωρητική εξέταση του κυπριακού θεάτρου και του θεάτρου γενικότερα;

Μαρία Μανναρίδου Καρσερά: Η γλώσσα, στις όποιες μορφές της  είναι ένας ζωντανός οργανισμός ο οποίος στον χρόνο μεταβάλλεται και μεταλλάσσεται και υπάρχει σίγουρα η ανάγκη για διαρκή εξερεύνηση και έρευνα της φύσης της, των επιρροών που δέχεται, της διαμόρφωσης της ταυτότητάς της, των ορίων της μέσα στην κοινωνία.

Εξετάζοντας το κυπριακό θεατρικό έργο από τα μέσα του 19ου αιώνα μέχρι τις μέρες μας παρατηρούμε ότι μπολιάζεται και αναζωογονείται από επιρροές που προέρχονται από παράγοντες που διαμορφώνουν το ιστορικο – κοινωνικο – οικονομικό γίγνεσθαι του τόπου. Η   μεταφορά της έρευνας και των συμπερασμάτων της μέσω ημερίδων είναι ένα εξαιρετικά χρήσιμο εργαλείο διαλόγου, εξέτασης και επανεξέτασης,  τοποθέτησης και επανατοποθέτησης, προσδιορισμού και επαναπροσδιορισμού. Η καταγραφή ενός corpus έρευνας είναι εξαιρετικά βοηθητικό όχι μόνο για τους θεωρητικούς ή τους  πρακτικούς του θεάτρου αλλά και για τους μελλοντικούς μελετητές, φοιτητές, κ.άλ.

Αναγνωρίζεται αυτή η ανάγκη από τους πρακτικούς του θεάτρου;  Τι πρέπει να γίνει περαιτέρω για στήριξη της κυπριακής θεατρολογίας; 

Μαρία Μανναρίδου Καρσερά: Η θεωρητική / ακαδημαϊκή κατάρτιση είτε του σκηνοθέτη, είτε του  ηθοποιού ή οποιουδήποτε που ασχολείται με το θέατρο είναι σίγουρα ένα επιπλέον εργαλείο στην κατανόηση ενός κειμένου ή συγγραφέα. Νομίζω ότι σιγά σιγά αρχίζει να αναγνωρίζεται αυτή η ανάγκη από τους πρακτικούς, ίσως όχι ακόμα σε τόσο μεγάλο βαθμό. Από τη φύση της δουλειάς του ο πρακτικός του θεάτρου, π.χ. ο σκηνοθέτης, διαχειρίζεται ένα κείμενο πρακτικά και εμπειρικά. Οι όποιες θεωρητικές γνώσεις που μπορεί να προσφέρει μια ημερίδα ή ένα σεμινάριο σίγουρα ανοίγει άλλους ορίζοντες για τον δημιουργό. Εδώ, σημαντική θέση κατέχουν τα πανεπιστήμια, τα οποία μέσα από τα προγράμματά τους να ενθαρρύνεται και να διευρύνεται συνεχώς το πεδίο της ακαδημαϊκής έρευνας, η  οποία να εμπλουτίζει συνεχώς την βιβλιογραφία.

Τα έργα πρέπει να παίζονται, να ανεβαίνουν σε σκηνές, να καλυτερεύει και η γραφή αλλά και η γλώσσα.

Ποια πιστεύετε ότι θα είναι η πορεία, η συνέχεια του κυπριακού θεατρικού έργου;

Ευρυδίκη Περικλέους Παπαδοπούλου: Εάν  το θεατρικό Κυπριακό έργο στηριχθεί ακόμα περισσότερο από τον ΘΟΚ αλλά και τα ελεύθερα θέατρα μα και τις θεατρικές ομάδες που έχουν  δημιουργηθεί αρκετές τα τελευταία χρόνια, προβλέπω πως  η πορεία του θα είναι ανοδική για να μην πω θριαμβική. Μέσα από το πρόγραμμα και τον Θεσμό του Play είδαμε και χαρήκαμε νέους θεατρικούς συγγραφείς πραγματικά διαμάντια που ήταν καταχωνιασμένα στα συρτάρια για χρόνια.

Τα έργα πρέπει να παίζονται, να ανεβαίνουν σε σκηνές, να καλυτερεύει και η γραφή αλλά και η γλώσσα, για να επανέλθουμε στην Ημερίδα για τη Γλώσσα του Θεάτρου. Οι Κύπριοι συγγραφείς θέλουν στήριξη για να μπορέσουν να απελευθερωθούν από την εντός εισαγωγικών «ρετσινιά» πως δεν υπάρχει ώριμη θεατρική γραφή. Αυτό έχει διαψευστεί όταν έχουμε να παρουσιάσουμε θεατρικούς συγγραφείς όπως οι  Ρήνα Κατσελλή, Πάνος Ιωαννίδης, Ειρένα Ιωαννίδου Αδαμίδου,   Κώστας Μαννούρης,  Γιώργος Τριλλίδης,  Αντώνης Γεωργίου, η Ελένη Ξένου, η Μελίνα Παπαγεωργίου, Γιάννης Αγισηλάου, Μιχάλης Παπαδόπουλος, Κωσταντία Σωτηρίου, Ευριπίδης Δίκαιος,  Εύα Κουρσουμπά,  και τόσο  άλλοι ίσως λιγότερο γνωστοί που δεν ευτύχισαν να δουν τα έργα τους ποτέ  στο σανίδι.

Μαρία Μανναρίδου Καρσερά: Η πορεία του κυπριακού θεατρικού έργου φαίνεται ευοίωνη. Τα τελευταία χρόνια ιδιαίτερα, έχουν μπει γερές βάσεις για την συνέχειά του. Αυτό που θεωρώ ότι χρειάζεται είναι η περεταίρω στήριξη της θεατρικής συγγραφής ανάμεσα στους νέους. Να δημιουργηθούν ειδικά προγράμματα που να απευθύνονται στους νέους που φιλοδοξούν να γίνουν συγγραφείς. Κάτι που ίσως ακόμα στον τόπο μας ανήκει στην σφαίρα της φαντασίας είναι η στήριξη του κράτους προς τον συγγραφέα ώστε να στηρίζεται οικονομικά από τη δουλειά του. Αλλά αυτό για το πολύ μακρινό μέλλον!

Ημερίδα «Η γλώσσα στο κυπριακό θεατρικό έργο»,

Θέατρο Χώρα, Λευκωσία

27 Νοεμβρίου, 2021, 10:00 π.μ.

 

Eιδήσεις από την Κύπρο και τον κόσμο, όλη η επικαιρότητα στο dialogos.com.cy.
Ακολουθήστε μας και στο Google News.