Του

Χαράλαμπου Έλληνα*

 

Οι ενδείξεις για ανακάλυψη περισσότερου φυσικού αερίου (ΦΑ) στην Ανατολική Μεσόγειο είναι αρκετά θετικές. Οι τελευταίες ανακαλύψεις και το «μοντέλο Ζορ», βασισμένο σε ασβεστώδεις γεωλογικούς σχηματισμούς, έχουν κεντρίσει μεγάλο ενδιαφέρον. Συνολικά, μέχρι τώρα έχουν ανακαλυφθεί περίπου 4.000 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα (δκμ) ΦΑ σε όλες τις χώρες στην Ανατολική Μεσόγειο και εξακολουθούν να υπάρχουν τεράστιες δυνατότητες για περισσότερες ανακαλύψεις, από 2.800 έως 8.500 δκμ. Για παράδειγμα, η Αίγυπτος μέχρι τώρα έχει κάνει έρευνες σε πολύ λιγότερο από τη μισή της ΑΟΖ, όπως και το Ισραήλ, και ο Λίβανος μόλις τώρα ετοιμάζεται να αρχίσει έρευνες. Μετά την ανακάλυψη του Αφροδίτη και Καλυψώ, επίσης μεγάλες προοπτικές για νέες ανακαλύψεις υπάρχουν και στην Κύπρο. Αυτές οι εξελίξεις έχουν προσελκύσει μεγάλο ενδιαφέρον από τις μεγάλες διεθνείς εταιρείες υδρογονανθράκων, όπως η BP, Shell, ExxonMobil, Total και ENI που έχουν ενεργοποιηθεί στην περιοχή. Στην Κύπρο αναμένεται η έναρξη των γεωτρήσεων από ExxonMobil στο τεμάχιο 10 στα μέσα αυτού του μήνα.

Οι παρεμβάσεις και απειλές της Τουρκίας συνεχίζονται και μάλλον θα αυξηθούν κατά τη διάρκεια των γεωτρήσεων της ExxonMobil. Και τώρα προχωρεί σε δικές της γεωτρήσεις στη Μεσόγειο, κάτι που αλλάζει τα δεδομένα στην περιοχή. Επειδή δεν μπορεί να επέμβει στο τεμάχιο 10, η επόμενη γεώτρηση τη Τουρκίας, σε αντιπαράθεση, ίσως να είναι στην ανεπίσημη ΑΟΖ της Κύπρου, είτε βόρεια είτε δυτικά. Δεν αλλάζει τα δεδομένα όσον αφορά γεωτρήσεις στην επίσημη κυπριακη ΑΟΖ, αλλά διατηρεί το ασταθές, αβέβαιο και επικίνδυνο περιβάλλον στην Ανατολική Μεσόγειο και τις τουρκικές διεκδικήσεις.

Οι ενδείξεις από τις σεισμικές έρευνες στο τεμάχιο 10 είναι αρκετά υποσχόμενες. Οι πιθανότητες για μια σημαντική ανακάλυψη είναι καλές. Αν πράγματι βρεθεί ένα μεγάλο κοίτασμα θα ανατρέψει τα δεδομένα της περιοχής, ακόμα και τα γεωπολιτικά, και της Κύπρου. Αλλά χρειάζεται υπομονή μέχρι που να συμπληρωθούν οι γεωτρήσεις και να γίνουν γνωστά τα αποτελέσματα ενωρίς το 2019. Ο στρατηγικός σχεδιασμός της ExxonMobil είναι να αυξήσει την παγκόσμια παρουσία της σε αποθέματα και στο εμπόριο ΦΑ. Γι’ αυτό ήρθε στην Κύπρο. Αν επιτύχει με τις γεωτρήσεις θα προχωρήσει ραγδαία σε έργα, πιθανότατα σε τερματικό στο Βασιλικό. Και έχει την τεχνική, οικονομική και εμπορική δυνατότητα να το κάνει. Η πιθανή συμμετοχή ΦΑ από το Αφροδίτη και Καλυψώ αυξάνει την εμπορική βιωσιμότητα ενός τέτοιου έργου. Ιδιαίτερα αν οι ποσότητες ΦΑ στο τεμάχιο 10 είναι μέτριες, με την προσθήκη του Αφροδίτη και το Καλυψώ πάλι θα μπορούσε το τερματικό να γίνει οικονομικά βιώσιμο.

Αυτός είναι ο λόγος που γίνεται εισήγηση η Κύπρος να μη βιαστεί στις διαπραγματεύσεις για το Αφροδίτη, που ίσως την σπρώξουν σε ασύμφορους συμβιβασμούς. Το να περιμένει μέχρι τις αρχές του 2019, που δεν είναι καθόλου μακριά, θα επιτρέψει μια ολοκληρωμένη εικόνα των δυνατοτήτων της κυπριακής ΑΟΖ που θα οδηγήσει σε πιο ολοκληρωμένους σχεδιασμούς, οι οποίοι να μεγιστοποιούν τα συμφέροντα και οφέλη του νησιού. Θα είναι πιο επωφελές να μείνουν όλες οι πόρτες ανοικτές μέχρι τότε. Υπάρχουν παρόμοιες πιθανότητες για μεγάλη ανακάλυψη από την ΕΝΙ στο υπεράκτιο τεμάχιο Νουρ, βόρεια της χερσονήσου του Σινά. Οι γεωτρήσεις θα συμπληρωθούν τον Δεκέμβριο. Μια τέτοια ανακάλυψη θα ανατρέψει και τα δεδομένα της Αιγύπτου. Οι επόμενοι 3 μήνες ίσως να είναι μεγάλης σημασίας για την Αν. Μεσόγειο, με την πιθανή δυνατότητα να έχουν τεράστιες επιπτώσεις στους σχεδιασμούς εκμετάλλευσης του ΦΑ και στη γεωπολιτική αναβάθμιση της περιοχής.

* Διεθνής εμπειρογνώμονας για υδρογονάνθρακες