Ενεργειακό χάος…

epa10149605 Gas cylinders lined up in the outdoor stock of a dealer in Sint-Pieters-Leeuw near Brussels, Belgium, 31 August 2022. A consultation committee entirely dedicated to the energy crisis is scheduled to meet on 31 August afternoon. All the heads of government in the country will meet to try to stop the rise in energy bills for Belgian citizens. EPA/STEPHANIE LECOCQ

Του
Γιώργου Σιαμμά*

 

Η ενεργειακή κρίση που ταλανίζει τον πλανήτη και ειδικά την Ευρωπαϊκή Ένωση δεν ξεκίνησε όπως νοµίζουν πολλοί µε τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, αλλά πολύ πιο πριν. Οι λόγοι για την αύξηση των τιµών φυσικού αερίου ήταν αρκετοί, όπως η διαταραχή στην εφοδιαστική αλυσίδα λόγω της πανδηµίας, η χαµηλή πληρότητα των αποθηκευτικών χώρων, η ξηρασία και η µειωµένη παραγωγή από ανανεώσιµες πηγές. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ολιγώρησε να λάβει µέτρα για αντιµετώπιση της κρίσης.

Η ρωσική εισβολή επέτεινε την κρίση και ανέδειξε τη σηµαντική πτυχή της υπερεξάρτησης της ΕΕ από το ρωσικό φυσικό αέριο. Αυτό είναι ένα ζήτηµα το οποίο δεν έτυχε, θεωρώ, µιας ανάλυσης σε βάθος.

Η υπερεξάρτηση από τη Ρωσία είναι συνδυασµένη µε την απελευθέρωση των αγορών ενέργειας τα τελευταία τριάντα χρόνια. Οι κρατικές εταιρείες έδωσαν τη θέση τους σε µεγάλες ιδιωτικές εταιρείες. Ο µακροχρόνιος ενεργειακός προγραµµατισµός που γινόταν από το κράτος και είχε σηµαντικό ρόλο στη δηµιουργία µεγάλων ενεργειακών υποδοµών ουσιαστικά παραµερίστηκε και αφέθηκαν όλα στη λειτουργία της αγοράς θεωρώντας ότι δίνει λύσεις. Η προσέγγιση αυτή οδήγησε στην υπερεξάρτηση από τη Ρωσία λόγω της χαµηλής τιµής του ΦΑ και στην απουσία εναλλακτικών υποδοµών εισαγωγής, π.χ. υγροποιηµένου φυσικού αερίου σε µεγάλες χώρες όπως στη Γερµανία. Γι’ αυτό τώρα παρατηρούµε βεβιασµένες κινήσεις των κρατών και της ΕΕ για δηµιουργία εναλλακτικών υποδοµών εισαγωγής ΦΑ.

Στη µικρή Κύπρο τώρα, όπου παραµείναµε στάσιµοι. Παρόλο που ανακαλύφθηκε το κοίτασµα ΦΑ Αφροδίτη από το 2011, η ηλεκτροπαραγωγή µας στηρίζεται στο πετρέλαιο µε τις αυξηµένες εκποµπές ρύπων που επιβαρύνουν περισσότερο το κόστος παραγωγής. Το κόστος παραγωγής ανά κιλοβατώρα (KWh) ηλεκτρισµού ακολουθεί µια συνεχή ανοδική πορεία από τον Μάρτιο του 2021. Ξεκίνησε από 9 σεντ/κιλοβατώρα για να φτάσει τον Σεπτέµβριο του 2022 τα 25 σεντ/κιλοβατώρα.

Το κράτος που αποκόµισε δεκάδες εκατοµµύρια ευρώ σε αυξηµένη είσπραξη ΦΠΑ, λόγω αύξησης στην τιµή ηλεκτρισµού, αρνήθηκε να εξετάσει το θέµα επιστροφής τουλάχιστον του ποσού αυτού στους καταναλωτές.

Το αρµόδιο Υπουργείο Ενέργειας αναµένει τη λειτουργία της ανταγωνιστικής αγοράς για µείωση των τιµών, αλλά, όπως µας δείχνει και η κρίση στην Ευρώπη, όπου η αγορά είναι ώριµη, όταν οι τιµές των συµβατικών καυσίµων για ηλεκτροπαραγωγή είναι παράλογα ψηλές, όλη η αγορά παραµένει παράλογα ψηλή.

Το πρόγραµµα Ανδρέα Μαυρογιάννη περιλαµβάνει µια σειρά από θέσεις για αντιµετώπιση του υψηλού κόστους ενέργειας, µερικές από τις οποίες παρατίθενται πιο κάτω:

Α) Προκήρυξη µειοδοτικών διαγωνισµών για αγορά ενέργειας από ανανεώσιµες πηγές, µε το όφελος να µεταβιβάζεται απευθείας στους καταναλωτές. Όλες οι χώρες της Ευρώπης έχουν κάνει διαγωνισµούς µε εξαιρετικά αποτελέσµατα (Πορτογαλία/Ισπανία 1,5 σεντ/KWh).

Β) Ένταξη ΑΠΕ στο µείγµα παραγωγής της ΑΗΚ. Είναι ο µόνος τρόπος µείωσης της χονδρικής τιµής της ΑΗΚ, που καθορίζει ουσιαστικά και την τιµή στην επικείµενη λειτουργία της ανταγωνιστικής αγοράς.

Γ) Προκήρυξη µειοδοτικών διαγωνισµών για έργα ΑΠΕ µε αποθήκευση καθώς και για έργα αποθήκευσης ενέργειας, για να καταστεί δυνατή η επίτευξη των στόχων της πράσινης µετάβασης µέχρι το 2050.

∆) Επαναφορά της µείωσης του ΦΠΑ στο λογαριασµό ηλεκτρισµού στο 9%.

Ε) Απευθείας στήριξη των ευάλωτων καταναλωτών για καταπολέµηση της ενεργειακής φτώχειας.

Στ) Χρησιµοποίηση του 50% των εσόδων από τις πωλήσεις δικαιωµάτων CO2, ύψους άνω των 200 εκατοµµυρίων ευρώ για το 2022, για κάλυψη του προϋπολογισµού του Ταµείου ΑΠΕ, το οποίο να µετονοµαστεί σε Ταµείο Πράσινης Μετάβασης.

Ζ) Επέκταση και διεύρυνση του προγράµµατος net–metering για κατοικίες.

Θ) Υιοθέτηση της πολιτικής της ΕΕ για φορολόγηση των ουρανοκατέβατων κερδών που έχουν κάποιες εταιρείες µε έργα ΑΠΕ.

Είναι βέβαιο πως η µεγάλη αυτή ενεργειακή κρίση, που εξελίχτηκε σε ενεργειακό και οικονοµικό χάος, θα επιφέρει σηµαντικές αλλαγές στον τρόπο διαχείρισης των θεµάτων ενέργειας από την ΕΕ. Το µείζον είναι να υπάρξουν αλλαγές που θα µειώνουν το κόστος για την οικονοµία και τους καταναλωτές, αλλά και η επίτευξη των περιβαλλοντικών στόχων της πράσινης µετάβασης.

* Τέως πρόεδρος ΡΑΕΚ

Ακολουθήστε το dialogos.com.cy, στο Google News

Οι τελευταίες ειδήσεις από την Κύπρο και τον κόσμο και όλη η επικαιρότητα στο dialogos.com.cy.