Της Μαρίνας Κουμάστα

•Στα συρτάρια το νομοθετικό πλαίσιο που θα ρυθμίζει τη λειτουργία τέτοιων Κέντρων

•Στέγες και γηροκομεία βαπτίζονται θεραπευτήρια και δεν ελέγχονται από κανέναν

Επιταγές χωρίς αντίκρισμα παραμένουν οι δεσμεύσεις της κυβέρνησης για ετοιμασία ενός νομοθετικού πλαισίου που να διέπει τη λειτουργία των Κέντρων Αποκατάστασης.

Ένα χρόνο μετά τις διαβεβαιώσεις των αρμοδίων ενώπιον της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Υγείας (Απρίλιο 2017) τίποτα το ουσιαστικό έχει γίνει, με αποτέλεσμα να συνεχίζει η ανεξέλεγκτη κατάσταση με μακροχρόνιους ασθενείς, ενήλικες και παιδιά με εκ γενετής ή επίκτητες αναπηρίες να καταλήγουν σε στέγες και γηροκομεία τα οποία δεν ελέγχονται από κανέναν.

Στην Κύπρο, εκτός από την πτέρυγα παραπληγικών του Νοσοκομείου Λευκωσίας και του Μελάθρου Αγωνιστών στην Παλώδια, δεν υπάρχουν άλλα εξειδικευμένα Κέντρα Αποκατάστασης ή αν υπάρχουν είναι συνήθως γηροκομεία ή στέγες τα οποία βαπτίζονται ως Κέντρα Αποκατάστασης ή Θεραπευτήρια. Αυτά τα Κέντρα όμως δεν ακολουθούν το Νόμο αλλά ούτε και ελέγχονται από κανέναν. Ως αποτέλεσμα, ουδείς γνωρίζει εάν οι υπηρεσίες προς τους ασθενείς είναι οι ενδεδειγμένες για την περίπτωσή τους.

Το όλο θέμα τοποθετεί εκ νέου στο τραπέζι η Κυπριακή Συνομοσπονδία Οργανώσεων Αναπήρων, η οποία διά του Προέδρου της, Χριστάκη Νικολαΐδη, κάνει λόγο για δεσμεύσεις που παρέμειναν στα συρτάρια και για υπηρεσίες που λαμβάνει μια πολύ ευαίσθητη κατηγορία ασθενών, οι οποίες δεν ελέγχονται. «Ζητήσαμε», λέει, «και ζητούμε την ετοιμασία ενός ολοκληρωμένου θεσμικού πλαισίου που θα περιλαμβάνει όλες τις απαραίτητες εξειδικευμένες ρυθμίσεις λειτουργίας των Κέντρων, τα οποία να προσφέρουν υπηρεσίες σε ενήλικες και παιδιά».

Ο κ. Νικολαΐδης αναφέρθηκε και στην έκθεση της Κύπρου για την εφαρμογή της Σύμβασης για τα δικαιώματα των ΑμεΑ, σύμφωνα με την οποία «υπηρεσίες θεραπευτικής αποκατάστασης παρέχονται από τις Ιατρικές Υπηρεσίες και Υπηρεσίες Δημόσιας Υγείας στα Τμήματα Φυσιοθεραπείας όλων των Δημόσιων Νοσηλευτηρίων σε ενήλικες με μυοσκελετικές και νευρολογικές παθήσεις, σύνδρομα και άλλες καταστάσεις που προκαλούν αναπηρία».

Στην ίδια έκθεση αναφέρεται ότι «στο Κέντρο Αποκατάστασης Νωτιαιομυελικών Βλαβών του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας προσφέρονται φυσική αποκατάσταση -και σε μικρότερο βαθμό ψυχολογική και κοινωνική υποστήριξη- από εξειδικευμένη φυσιοθεραπευτική και νοσηλευτική ομάδα καθώς και εργοθεραπεία για άτομα με βλάβες Νωτιαίου Μυελού, τραυματικής ή παθολογικής αιτιολογίας, αξιολόγηση των ατόμων που χρήζουν τροχοκαθίσματος ή άλλων βοηθημάτων, σύμφωνα με τα σχέδια του Τμήματος Κοινωνικής Ενσωμάτωσης ΑμεΑ του Υπουργείου Εργασίας, κατ’ οίκον επισκέψεις για παροχή συμβουλευτικών υπηρεσιών, σε σχέση με το χώρο και τη διευκόλυνση των συνθηκών διαβίωσης, λειτουργία Εξωτερικού Ιατρείου για εξυπηρέτηση παραπληγικών/τετραπληγικών ασθενών από όλη την Κύπρο με παθολογικά, χειρουργικά, ουρολογικά και άλλα προβλήματα υγείας και λειτουργία παραθύρου εξυπηρέτησης παραπληγικών/τετραπληγικών για προμήθεια αναλωσίμων ειδών και εξειδικευμένων μαξιλαριών».

Η Κυπριακή Δημοκρατία, όπως αναφέρει ο κ. Νικολαΐδης, παραδέχεται στην εν λόγω έκθεση ότι «παρατηρούνται μερικές αδυναμίες στον τομέα της θεραπευτικής αποκατάστασης»:

  • Έλλειψη κέντρων περιεκτικής και ολοκληρωμένης αποκατάστασης γενετικών και επίκτητων βλαβών εγκεφάλου (ΚΕΚ, εγκεφαλική παράλυση κ.ά.) και μυοσκελετικών παθήσεων (ρευματικές παθήσεις, ακρωτηριασμοί κ.ά.) για ενήλικες και παιδιά με αναπηρίες.
  • Κατακερματισμός υπηρεσιών αποκατάστασης, έλλειψη πολυθεματικής αντιμετώπισης, περιορισμένες υπηρεσίες κοινωνικής ευημερίας, έλλειψη συντονισμού και συνέχειας στη φροντίδα των ατόμων με αναπηρίες.
  • Ανάγκη για εξειδίκευση των επαγγελματιών υγείας στην αποκατάσταση των διαφόρων κατηγοριών αναπηρίας.
  • Δεν παρέχονται εξειδικευμένες υπηρεσίες αποκατάστασης ατόμων με αυτισμό και άλλες πολύ εξειδικευμένες καταστάσεις αναπήρων.
  • Δεν παρέχονται ικανοποιητικές υπηρεσίες σε ΑμεΑ στην κοινότητα και κατ’ οίκον.
  • Δεν υπάρχει μεγάλο εύρος παραγωγής ειδικών βοηθημάτων και εξοπλισμού για ΑμεΑ στην Κύπρο, ενώ παρατηρούνται καθυστερήσεις στην εισαγωγή τους

Τι λένε τα άτομα με αναπηρίες

Ο κ. Νικολαΐδης όμως αναφέρθηκε και σε μία άλλη εξίσου σημαντική έκθεση, η οποία ετοιμάστηκε από 20 φορείς που οργανώθηκαν στην Παγκύπρια Συμμαχία για την Αναπηρία και στην οποία καταγράφονται οι απόψεις των ίδιων των ατόμων με αναπηρίες και των οργανώσεών τους αναφορικά με την πρόοδο που έγινε προς εκπλήρωση των υποχρεώσεων της χώρας μας κάτω από τη Σύμβαση του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρίες και την πορεία τής μέχρι τώρα υλοποίησής της. Από τα πιο ανησυχητικά συμπεράσματα αυτής της έκθεσης είναι οι δηλώσεις για έκδοση πρόωρου εξιτηρίου από τα δημόσια νοσηλευτήρια, με αποτέλεσμα τα ΑμεΑ να στερούνται της απαραίτητης ενδονοσοκομειακής περίθαλψης και πιο εξειδικευμένων θεραπειών λόγω της αναπηρίας τους.

Σύμφωνα, επίσης, με την έκθεση δεν υπάρχουν οι απαραίτητες υπηρεσίες αποκατάστασης για τα άτομα με νοητική αναπηρία, σοβαρές αισθητηριακές, σωματικές, ψυχοκοινωνικές ή ψυχικές αναπηρίες, ούτε και δημόσια Κέντρα Αποκατάστασης ή παρόμοιοι οργανισμοί που να δραστηριοποιούνται στην Κύπρο, πέραν από τις θεραπευτικές υπηρεσίες αποκατάστασης που παρέχονται από τις Ιατρικές Υπηρεσίες και τις Υπηρεσίες Ψυχικής Υγείας.

Απουσιάζουν, περαιτέρω, Κέντρα συνολικής και ολοκληρωμένης αποκατάστασης για τα παιδιά και ενήλικες με γενετικές και επίκτητες εγκεφαλικές παθήσεις και για τα άτομα με μυοσκελετικές παθήσεις καθώς και κρατικά Κέντρα Αποκατάστασης που να είναι σε θέση να εξυπηρετούν άτομα με αναπηρίες άνω των 21 ετών και δομές για μακροχρόνια θεραπεία ατόμων με ρευματοπάθειες και μυοπάθειες.

Η έκθεση σημειώνει πρόσθετα ότι οι υφιστάμενες υπηρεσίες αποκατάστασης που λειτουργούν από την ιδιωτική πρωτοβουλία και χρηματοδοτούνται εν μέρει από τις Υπηρεσίες Κοινωνικής Ευημερίας είναι ελάχιστες. Δεδομένου ότι το κόστος των υπηρεσιών αυτών είναι εξαιρετικά υψηλό και το επωμίζεται συνήθως η οικογένεια ή το ίδιο το άτομο με αναπηρία, οι περισσότεροι συμπολίτες μας παραμένουν χωρίς οποιεσδήποτε υπηρεσίες, υποδεικνύει ο πρόεδρος της ΚΥΣΟΑ.

Καταγράφεται, τέλος, ότι δεν έχει σημειωθεί καμία πρόοδος όσον αφορά την αναβάθμιση του Κέντρου Ορθοτικών και Προσθετικών Μελών στη Λευκωσία και ότι το Σχέδιο για την παροχή προσθετικών και ορθοτικών μελών από το εν λόγω Κέντρο στα άτομα με αναπηρίες είναι σε διαδικασία μεταρρύθμισης τις τελευταίες τέσσερις δεκαετίες…

Σημαντική δυναμική για ιατρικό τουρισμό

Μνεία στην ανυπαρξία Κέντρων Αποκατάστασης έγινε και στην 11η Ετήσια Γενική Συνέλευση του Φορέα Προώθησης Υπηρεσιών Υγείας Κύπρου, που πραγματοποιήθηκε την περασμένη βδομάδα, με τον πρόεδρο του Πόλυ Γεωργιάδη να αναφέρει χαρακτηριστικά ότι «είναι κάτι που λείπει από την Κύπρο» και ότι «η δημιουργία τους θα δώσει μια νέα και σημαντική δυναμική στην όλη προσπάθεια για ανάπτυξη του ιατρικού τουρισμού στον τόπο μας».

Υπέδειξε επιπρόσθετα ότι η δημιουργία των Κέντρων Αποκατάστασης θα πρέπει να ρυθμιστεί με βάση μια σωστή και ξεκάθαρη νομοθεσία, η οποία θα καθορίζει το επίπεδο των κτιριακών εγκαταστάσεων, τις υπηρεσίες που θα προσφέρονται τόσο σε επίπεδο ολοκληρωμένου Συγκροτήματος Κέντρου Αποκατάστασης όσο και ξεχωριστά για κάθε εξειδικευμένη Μονάδα.