Ευρωπαϊκά Θέματα: Ευρώπη και Τουρκία – Πού οδηγείται η σχέση τους

Του Δρος Αμβρόσιου Προδρόμου*

Οι πρόσφατες εξελίξεις όσον αφορά τις σχέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης με την Τουρκία, φέρνουν ξανά στην επιφάνεια μια σειρά από θέματα που αφορούν τόσο την Ένωση ως ενιαίο οργανισμό, όσο και κάποιες χώρες οι οποίες έχουν συγκεκριμένα συμφέροντα με την Τουρκία. Οι δηλώσεις της επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, της Γερμανίδας Ούρσουλα Φον ντερ Λάιεν σχετικά με το μέλλον της σχέσης των δύο πλευρών δεν είναι κάτι το οποίο μπορεί να περάσει απαρατήρητο. Οι δηλώσεις αφορούσαν τις σχέσεις της Τουρκίας με την Ελλάδα και τις κλιμακούμενες απειλητικές ενέργειες στο Αιγαίο, καθώς και το Μεταναστευτικό. Δύο θέματα τα οποία συχνά-πυκνά επανέρχονται στην επιφάνεια και μας υπενθυμίζουν, κυρίως εδώ στην Κύπρο την ανάγκη για στρατηγική εξομάλυνση των σχέσεών μας με την Τουρκία, η οποία μπορεί να έρθει μόνο μέσα από την επίλυση του Κυπριακού.

Η κατανόηση και ανάλυση των σχέσεων της Ένωσης με την Τουρκία θα πρέπει να ιδωθεί μέσα από το ύψος των οικονομικών συναλλαγών οι οποίες για το 2019 έφτασαν στα 137 δις ευρώ, ποσό εξαιρετικά υψηλό, με τη μερίδα του λέοντος να βρίσκεται στην πλευρά της Γερμανίας. Αν δεν μπορούμε να κατανοήσουμε το συγκεκριμένο θέμα, τότε δυστυχώς δεν θα μπορέσουμε να αντιληφθούμε πού μπορεί να οδηγηθεί και το ίδιο το Κυπριακό. Δυστυχώς, κάποιοι, είτε δεν το αντιλαμβάνονται είτε δεν θέλουν να το δουν στην πραγματική του διάσταση, θεωρώντας ότι αυτό εξυπηρετεί την «εθνική μας καθαρότητα», κάτι που δυστυχώς οδηγεί σε νέες εθνικές περιπέτειες.

Οι σχέσεις της Ευρώπης με την Τουρκία περνούν μέσα από την εξομάλυνση των διμερών σχέσεων Ελλάδας – Τουρκίας, οι οποίες παρά την επανέναρξη των διερευνητικών επαφών συνεχίζουν να είναι τεταμένες λόγω της παράνομης παρουσίας της Τουρκίας στο Αιγαίο. Όσο το πρόβλημα αυτό δεν λύνεται και όσο η Τουρκία δεν κάνει πίσω όσον αφορά τις δηλώσεις αλλά κυρίως τις πράξεις της, το μέλλον της με την Ευρώπη θα περνά μέσα από σοβαρά προβλήματα τα οποία δεν θα μπορούν να παραβλέπουν οι παραδοσιακοί της φίλοι και οικονομικοί εταίροι εντός της Ένωσης. Το γεγονός ότι η Συνθήκη της Λωζάνης δίδει ξεκάθαρες συστάσεις για το πώς θα πρέπει να συμπεριφέρονται σε μια σειρά από θέματα, ακόμα και της λεγόμενης «χαμηλής πολιτικής», δεν μπορεί να παραγνωριστεί από την Ένωση η οποία καλείται να στηρίξει ένα μέλος της, και ως εκ τούτου, να διαφυλάξει τα σύνορά της.

Το μεταναστευτικό συνεχίζει να παραμένει «αγκάθι» στις σχέσεις Ένωσης – Τουρκίας και οι δηλώσεις εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δεν αφήνουν περιθώρια για την πλήρη κατανόηση για το ότι η Τουρκία δεν σέβεται τις συμφωνίες και συνεχίζει να εργαλειοποιεί εκατομμύρια πρόσφυγες. Για την Ένωση, αυτό είναι τουλάχιστον εξευτελιστικό και θα πρέπει να αντιληφθεί ότι σε βάθος χρόνου θα δημιουργήσει εσωτερικά προβλήματα μεταξύ των μελών της, ειδικά σε αυτές που επιμένουν να μην αποδέχονται κανέναν αριθμό προσφύγων. Μπορεί για εμάς να είναι απαράδεκτη αυτή η στάση, όμως από την άλλη θα πρέπει να κατανοήσουμε τις κοινωνικές συνθήκες στις συγκεκριμένες χώρες. Η συνέχιση του φαινομένου αυτού θα οδηγήσει σε περαιτέρω αύξηση των λαϊκίστικών και ακροδεξιών κινημάτων που βρίσκουν πρόσφορο έδαφος.

Η αλλαγή της διακυβέρνησης στις ΗΠΑ μπορεί να έχει φέρει κάποια σχετική ευφορία και ανακούφιση στην Ευρώπη, αλλά η αλήθεια είναι ότι δεν έχουμε ακόμα δει σημαντικές ενέργειες εκ μέρους του νέου Αμερικανού Προέδρου σχετικά με την Τουρκία. Οι προεκλογικές δηλώσεις συνεχίζουν να παραμένουν δηλώσεις και παρά το ότι κάποιοι δηλώνουν ότι θα πρέπει να δοθεί χρόνος στη διπλωματία, αυτό δεν μπορεί να συνεχισθεί επί μακρόν αφού το θέμα της Τουρκίας αποτελεί πρωταρχικής σημασίας τόσο για την Ένωση όσο και για τις ΗΠΑ.

Τα θέματα τα οποία έχει να επιλύσει η Ένωση σε σχέση με την Τουρκία είναι πολλά και πολύπλοκα. Η επικείμενη διάσκεψη των αρχηγών κρατών/κυβερνήσεων της Ένωσης αποτελεί ένα σημαντικό σταθμό όσον αφορά το μέλλον των σχέσεων όλων των πλευρών. Η διάσκεψη αποτελεί μια ευκαιρία για την Ένωση να διασώσει το κύρος της, να δείξει ότι η πολυδιαφημιζόμενη αρχή της αλληλεγγύης είναι ενεργή και να στείλει τα απαραίτητα μηνύματα. Δεν έχουμε αυταπάτες, η Ένωση δεν αποτελεί ούτε τη Γη της Επαγγελίας ούτε και κοινωνία αγγέλων. Τουναντίον, αποτελεί κέντρο συμφερόντων και λυκοφιλιών. Αυτό ας το έχουμε υπόψη μας για το πώς θα διαχειριστούμε το Κυπριακό και το μέλλον των σχέσεών μας με την Τουρκία.

 

*Ακαδημαϊκός – Σύμβουλος Εκπαίδευσης και Επιχειρήσεων

[email protected]

Ακολουθήστε μας στο Google News.
Eιδήσεις από την Κύπρο και τον κόσμο, όλη η επικαιρότητα στο dialogos.com.cy.