Του Αμβρόσιου Προδρόμου*

Τα τελευταία χρόνια, ειδικά μετά τα όσα τραγελαφικά ζήσαμε με την απομείωση κεφαλαίων τον Μάρτη του 2013, το θέμα της στέγασης καθίσταται περισσότερο από σοβαρό για όλους. Σε συνάρτηση με τα όσα, προφανώς σκανδαλώδη, λαμβάνουν χώρα σε σχέση με τη χορήγηση διαβατηρίων της Κυπριακής Δημοκρατίας προς υπηκόους τρίτων χωρών και την αντίδραση της ΕΕ, το θέμα της στέγασης ξεπερνά το οικονομικό μέγεθος, λαμβάνει διάσταση κοινωνικού φαινομένου. Αν σε όλα αυτά προσθέσουμε και το γεγονός ότι για πρώτη φορά στην ιστορία της Κυπριακής Δημοκρατίας έχουμε το φαινόμενο των αστέγων, τότε τα πράγματα περιπλέκονται ακόμη περισσότερο. Η ΕΕ διά μέσου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας προσπαθεί μέσα από μια σειρά δράσεων να αντιμετωπίσει το συγκεκριμένο θέμα, το οποίο θα πρέπει να το δούμε μέσα από μια πιο σφαιρική οπτική γωνία. Αυτή δεν είναι άλλη από την αντιμετώπισή του ως ένα κοινωνικό πρόβλημα σε όλη την επικράτεια της Ένωσης. Μια σειρά πρόσφατων αναλύσεων, τεχνικών και ακαδημαϊκών, που έτυχαν της υποστήριξης της ΕΚΤ, έχουν καταδείξει ότι το θέμα της στέγασης τείνει να καταστεί ως το πλέον σοβαρό πρόβλημα για την Ένωση, αφού η μη συμμετρική ανάπτυξη οδηγεί την αγορά ακινήτων προς μια εντελώς καινούργια βάση, την οποία πολλοί ερευνητές σε πανευρωπαϊκό επίπεδο έχουν χαρακτηρίσει ως «φούσκα», η οποία μπορεί ανά πάσα στιγμή να σπάσει και να δημιουργήσει σοβαρότατα προβλήματα στην ανάπτυξη της Ένωσης. Πρόσφατη έρευνα στην Ισπανία, τη 14η μεγαλύτερη οικονομία του πλανήτη, 5η στην ΕΕ, και 4η στην Ευρωζώνη, έχει καταδείξει ότι η χώρα περνά μέσα από μια τεράστια πρόκληση, αφού οι τιμές των ακινήτων ανεβαίνουν ασύμμετρα ως προς την ικανότητα των πολιτών να αποκτήσουν κατοικία, και αυτό οφείλεται σε μια σειρά από παράγοντες όπως είναι η συσσώρευση τεραστίων κεφαλαίων σε μια σειρά από εταιρείες οι οποίες κερδοσκοπικά επωφελήθηκαν από την πρόσφατη τραπεζική κρίση στη χώρα. Σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία αρκετών ΜΚΟ, οι άστεγοι στην Ισπανία ανέρχονται με τις πιο μετριοπαθείς μετρήσεις στις 40-45.000 άτομα. Επίσης 1,5 εκ. οικογένειες ζουν σε καταφύγια τα οποία υποστηρίζονται από τις ΜΚΟ. Η περίπτωση της Ισπανίας δεν είναι η μοναδική, αφού σύμφωνα με έκθεση της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας Εθνικών Οργανώσεων που εργάζονται με τους άστεγους (FEANTSA), υπάρχουν μόνο δύο ευρωπαϊκές χώρες όπου ο αριθμός των αστέγων έχει μειωθεί αισθητά τα τελευταία δύο χρόνια, δηλαδή τη Φινλανδία και τη Νορβηγία. Τα στοιχεία αυτά τα παραθέτει το ίδιο το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το οποίο ξεκαθαρίζει ότι η FEANTSA ζητεί να αναγνωριστεί η έλλειψη στέγης ως παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και να αναληφθεί κοινή δέσμευση για να διασφαλιστεί η δυνατότητα απόκτησης του δικαιώματος στέγασης, μαζί με δικαιώματα παρόμοια με αυτά, όπως για παράδειγμα η ζωή και η υγεία. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θέτει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή προ των ευθυνών της και την καλεί να λάβει συγκεκριμένα μέτρα για να να ενθαρρύνει τα άλλα κράτη μέλη να ακολουθήσουν το παράδειγμα της Φινλανδίας και της Νορβηγίας (η οποία είναι εκτός της ΕΕ) υιοθετώντας ολοκληρωμένες στρατηγικές σύμφωνα με την αρχή της «στέγασης», δηλαδή ότι η στέγαση αποτελεί θεμελιώδες ανθρώπινο δικαίωμα προκειμένου να επιλυθεί αυτό το δημόσιο ζήτημα.

Με μαθηματική ακρίβεια, το θέμα των ακινήτων σε πολλές χώρες της ΕΕ οδηγείται στο φαινόμενο της «φούσκας», το οποίο χωρίς αμφιβολία θα σπάσει δημιουργώντας μια σειρά από κοινωνικά προβλήματα. Αν η Ένωση, μέσα από συγκεκριμένες πολιτικές, δεν λάβει δραστικά μέτρα για να σταματήσει αυτό το αρνητικό κοινωνικό φαινόμενο, τότε κινήματα όπως αυτά των «κίτρινων γιλέκων» στη Γαλλία θα αρχίσουν να αναπτύσσονται με ραγδαίους ρυθμούς. Η ΕΕ βρίσκεται μπροστά σε ένα εξαιρετικά κρίσιμο σταυροδρόμι. Η ανάκαμψη και σταθεροποίηση της οικονομίας δεν μπορεί να επιτευχθεί εάν δεν υπάρξει επίλυση του συγκεκριμένου κοινωνικού προβλήματος. Οι επόμενες Ευρωεκλογές θα αποτελέσουν βαρόμετρο για τις επιλογές που θα κάνει η Ένωση στα επόμενα χρόνια για να αντιμετωπίσει το φαινόμενο. Ο κάθε Ευρωπαίος πολίτης έχει τώρα και ρόλο αλλά και λόγο, τα οποία θα πρέπει να ασκήσει.

* Ακαδημαϊκός -Σύμβουλος Εκπαίδευσης & Επιχειρήσεων