Ευρωπαϊκή Ένωση – Ιταλία: Σημειώσατε 2…

Του Αμβρόσιου Προδρόμου*


Η πρόσφατη κρίση των σχέσεων της ΕΕ με την Ιταλία σε σχέση με τον προϋπολογισμό της Ιταλίας, έχει φέρει και τις δύο πλευρές μπροστά σε κρίσιμα διλήμματα τα οποία θα έπρεπε να έχουν απαντηθεί και επιλυθεί πριν από πολύ καιρό, δεν έπρεπε καν να υπάρξουν.

Να υπενθυμίσουμε ότι η Ιταλία είχε καταθέσει το προσχέδιο του Προϋπολογισμού της για το 2019 το οποίο προέβλεπε έλλειμμα 2,4% επί του ΑΕΠ, αντί ο Προϋπολογισμός να είναι ισορροπημένος όπως προβλέπουν οι δημοσιονομικοί κανονισμοί της Ένωσης και κυρίως της Ευρωζώνης. Η πρόθεση αυτή της Ιταλίας, ο αποκαλούμενος «ελιγμός της αλλαγής» (manovra del cambiamento), αποτέλεσε αιτία πολέμου για την Ένωση αλλά και την ίδια την Ιταλία η οποία δεν ήθελε, για τους δικούς της λόγους, να έχει ισοσκελισμένο προϋπολογισμό. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε απορρίψει τον ιταλικό προϋπολογισμό τον Οκτώβριο, εκτιμώντας ότι δεν θα μειωθεί το τεράστιο χρέος της χώρας και ότι οι δαπάνες της Ιταλίας για το 2019 δεν ήταν σύμφωνες με τους κανόνες που έχουν θεσπιστεί ανοίγοντας το δρόμο για μια «διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος (EDP) με βάση το χρέος».

Η 18η Δεκεμβρίου αποτέλεσε μια σημαντική ημερομηνία-ορόσημο αφού οι δύο πλευρές, μετά από δύο μήνες έντονων αντιπαραθέσεων και φτηνών χαρακτηρισμών, κατάφεραν να έρθουν σε συμφωνία και όπως ήταν αναμενόμενο, όταν γίνεται μια συμφωνία, όλοι δήλωσαν ευχαριστημένοι. Ποια είναι όμως η αλήθεια, ποιος έχει κερδίσει, και κυρίως ποιος έχει βγει κερδισμένος από την όλη ιστορία;


Κατ’ αρχήν, η τελική συμφωνία προβλέπει ότι η Ιταλία θα έχει έλλειμμα στον Προϋπολογισμό της, της τάξης του 2,04% επί του ΑΠΕ, αντί του αρχικού προβλεπόμενου 2,4%. Πραγματικά μια πολύ μικρή υποχώρηση, η οποία μάλιστα δεν αποτελεί πραγματική υποχώρηση, αλλά κίνηση τακτικής, αφού γνώριζε εξ αρχής ότι το 2,4% δεν θα γινόταν ποτέ δεκτό από την ΕΕ και κυρίως από την Ευρωζώνη, η οποία μέσω της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) άσκησε αφόρητες πιέσεις στην Ιταλία. Ειρωνικό αλλά πραγματικό, Διοικητής της ΕΚΤ είναι ο Ιταλός Μάριο Ντράγκι!

Η συμφωνία προβλέπει επιπλέον εξοικονόμηση 10,25 δισεκ. ευρώ, εν μέρει λόγω της μετάθεσης της εφαρμογής δύο σημαντικών μέτρων της ιταλικής κυβέρνησης: της μεταρρύθμισης των συντάξεων και του εισοδήματος του πολίτη, ενός κατώτατου εισοδήματος για τους πιο φτωχούς.

Από την άλλη, πραγματικά χαμένη και λαβωμένη είναι η ίδια η ΕΕ και η Ευρωζώνη αφού αναγκάστηκε να υποχωρήσει από μια βασική της αρχή. Δηλαδή ότι οι Προϋπολογισμοί των χωρών της Ένωσης θα πρέπει να είναι ισοσκελισμένοι για να μπορεί να υπάρξει μακροχρόνια δημοσιονομική σταθερότητα και να μειωθούν οι αποκλίσεις μεταξύ των χωρών. Αρχή με την οποία συμφωνούμε απολύτως. Με αυτό που διαφωνούμε έντονα είναι το πώς κατανέμεται ο δημόσιος πλούτος μέσω του Προϋπολογισμού.


Δεν θα μπούμε στην ανάλυση των λόγων που οδήγησαν την Ιταλία να καταρτίσει έναν ελλειμματικό Προϋπολογισμό. Αυτοί είναι πολλοί και καθαρά από τεχνοκρατικής πλευράς έχουν σοβαρή βάση που θεωρούμε ότι θα βοηθήσει τη χώρα σε μακροχρόνιο ορίζοντα αφού θα δοθούν περισσότερα λεφτά στην ανάπτυξη και κυρίως σε τομείς όπως είναι η καινοτομία και οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις.

Αυτό που μένει από την όλη ιστορία είναι το γεγονός ότι η ΕΕ έχει υποχωρήσει από μια από τις πλέον βασικές της αρχές, γεγονός το οποίο έχει ήδη δημιουργήσει τριγμούς μέσα στην Ένωση, κυρίως από χώρες οι οποίες παραδοσιακά συμμορφώνονται με τους σχετικούς κανονισμούς. Κανονισμοί οι οποίοι σίγουρα θα πρέπει να ακολουθούνται, αλλά υπάρχουν περιπτώσεις όπου θα πρέπει να γίνει υποχώρηση. Η Ιταλία το γνώριζε αυτό και λόγω του μεγέθους της δεν φοβήθηκε να τα βάλει με το κατεστημένο της Ένωσης.

Η Ένωση έχει αντιληφθεί ότι δεν μπορεί να επιβάλλει με ετσιθελικές πολιτικές τους κανονισμούς. Άλλωστε, ακόμα και ο ίδιος ο Πιερ Μοσκοβισί δήλωσε πως δεν γινόταν να μη ληφθούν υπόψιν «το γενικότερο κλίμα που επικρατεί στην ΕΕ» και «η άνοδος του εθνικισμού», ιδιαίτερα ενόψει των ευρωεκλογών τον ερχόμενο Μάιο. Κατά πάσα πιθανότητα ο Επίτροπος Οικονομικών Υποθέσεων της ΕΕ δεν είχε στο μυαλό του μόνον την Ιταλία, αλλά και τη δική του Γαλλία, όπου ο Μακρόν και οι συνεργάτες του θα πρέπει να πραγματοποιήσουν τους δικούς τους δημοσιονομικούς ελιγμούς (αυξάνοντας για παράδειγμα τον κατώτατο μισθό) ώστε να κατευνάσουν την οργή των Κίτρινων Γιλέκων.


Σε αυτή την αναμέτρηση σίγουρα νικητής βγήκε η Ιταλία, η οποία με αυτή της την πολιτική έχει δημιουργήσει ένα προηγούμενο το οποίο πιθανόν να το δούμε στο μέλλον…

*Ακαδημαϊκός – Διδάκτωρ Διοίκησης Επιχειρήσεων, Σύμβουλος Επιχειρήσεων και Εκπαίδευσης

Ακολουθήστε το dialogos.com.cy, στο Google News

Οι τελευταίες ειδήσεις από την Κύπρο και τον κόσμο και όλη η επικαιρότητα στο dialogos.com.cy.