Ευρωπαϊκή Ένωση και ξέπλυμα χρήματος



 

Του Δρος Αμβρόσιου Προδρόμου

 

Η πρόσφατη παρουσίαση εκ μέρους του Υπουργείου Εσωτερικών της Κυπριακής Δημοκρατίας του αναθεωρημένου Νομοσχεδίου σχετικά με το πολύκροτο θέμα του προγράμματος της χορήγησης διαβατηρίων της Δημοκρατίας σε πολίτες τρίτων χωρών, εφόσον πληρούν συγκεκριμένα ποσοτικά κριτήρια (επενδύσεις) αλλά και ποιοτικά (λευκό ποινικό μητρώο), έχει φέρει ξανά στο προσκήνιο το τεράστιο θέμα του ξεπλύματος μαύρου χρήματος. Θέμα για το οποίο η Κυπριακή Δημοκρατία έχει κατηγορηθεί πολλές φορές από διαφόρους διεθνείς οργανισμούς, όπως είναι ο Transparency International (https://www.transparency.org/en/news/who-is-opening-the-gates-for-kleptocrats), οι οποίοι μας έχουν εκθέσει σε σημαντικό βαθμό. Επίσης, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει επικεντρωθεί στο θέμα δημιουργώντας αρκετά προβλήματα στην Κύπρο, η οποία βασίζει το μεγαλύτερο μέρος της οικονομίας της στην παροχή υπηρεσιών.

Φυσικά, για να είμαστε δίκαιοι, η Κύπρος δεν είναι η μοναδική χώρα της Ένωσης η οποία έχει κατηγορηθεί για το συγκεκριμένο θέμα, αφού χώρες όπως είναι το Λουξεμβούργο -πολύ μικρότερο σε πληθυσμό από την Κύπρο, μόλις 600 χιλιάδες- έχει Άμεσες Εξωτερικές Επενδύσεις (Foreign Direct Investments – FDI) περισσότερες από τις δύο μεγαλύτερες οικονομίες του πλανήτη, τις ΗΠΑ και την Κίνα. Αυτό το ποσό ανέρχεται στα $4 τρις, κάτι το οποίο αποτελεί το 10% των παγκόσμιου ποσοστού των FDI. Αυτό ανάγκασε την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να πάρει μέτρα, αφού οι αντιπαραθέσεις μέσα στην Ένωση είναι τεράστιες, ενώ είναι λίγο-πολύ γνωστό ότι το Λουξεμβούργο δουλεύει ως το «πλυντήριο της Ένωσης».

 

Σύμφωνα με το έγκυρο πρακτορείο ειδήσεων Reuters, ένα μεγάλο μέρος αυτών των χρημάτων βρίσκεται στη χώρα σε εταιρείες-μαϊμού που ιδρύθηκαν από πολυεθνικές, χωρίς πραγματικές επιχειρηματικές δραστηριότητες στο Λουξεμβούργο, και σύμφωνα με το ΔΝΤ η ευνοϊκή φορολογική μεταχείριση είναι ένας από τους κύριους λόγους για τη δημιουργία αυτών των χρηματοοικονομικών οχημάτων. Οπότε το πρόβλημα έχει αρχίσει πλέον να παίρνει τεράστιες διαστάσεις, που κάνουν την Κυπριακή Δημοκρατία, παρά τα γνωστά προβλήματα, να μοιάζει με Εκκλησία σε σχέση με το τι γίνεται στο Λουξεμβούργο. Επίσης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δήλωσε ότι οι εσωτερικοί κανόνες του Λουξεμβούργου επέτρεπαν στις εταιρείες «απεριόριστη έκπτωση τόκων» από φορολογικούς λογαριασμούς, κάτι που σε καμιά περίπτωση είναι συμβατό με τους κανόνες της Ένωσης. Περαιτέρω, παρόμοια νομική δράση κινήθηκε και κατά της κυβέρνησης της Πορτογαλίας, η οποία αντιμετωπίζει παρόμοια προβλήματα.

Όσον αφορά τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, το Λουξεμβούργο κατηγορείται ότι δεν έχει υιοθετήσει τους νέους κανόνες της ΕΕ που τέθηκαν σε λειτουργία φέτος στο μπλοκ των 27 εθνών. Περισσότερα από τα μισά κράτη – μέλη της ΕΕ αντιμετωπίζουν παρόμοιες νομικές προκλήσεις, κάτι το οποίο φέρνει την Ένωση μπροστά σε τεράστια διλήμματα, τα οποία θα πρέπει να αντιμετωπισθούν έγκαιρα πριν να δημιουργήσουν περισσότερα προβλήματα. Μέσα σε αυτά τα πλαίσια, τον Ιούλιο του 2019 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, στην οποία επισημαίνονται ορισμένα μέτρα που θα μπορούσαν να ληφθούν για την αποκατάσταση των αδυναμιών στους ισχύοντες κανόνες της ΕΕ για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες. Παρ’ όλ’ αυτά, και παρά τις προσπάθειες της Ένωσης, το πρόβλημα δεν μπορεί να επιλυθεί τόσο εύκολα, αφού το Λουξεμβούργο είναι το πλέον παραχαϊδευμένο παιδί της Γερμανίας, κάτι το οποίο δημιουργεί περαιτέρω δυσκολίες. Επίσης, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι το ξέπλυμα χρημάτων είναι δύσκολο να εντοπιστεί. Οι συνέπειές του μπορεί να έχουν σοβαρό αντίκτυπο στην οικονομία της Ένωσης και σε ολόκληρο το χρηματοπιστωτικό της σύστημα. Ως εκ τούτου, η Ένωση οφείλει να έχει μια συνολική προσέγγιση για την ορθή αντιμετώπιση του προβλήματος, αφού είναι γνωστό ότι μεγάλα ποσά από τη διαδικασία χρησιμοποιούνται για τη χρηματοδότηση της τρομοκρατίας και άλλων παράνομων ενεργειών. Για την Κύπρο τα πράγματα είναι ξεκάθαρα. Οι διαδικασίες δεν μπορούν να αφήνουν σκιές στην αξιοπιστία της ευαίσθητης οικονομίας μας.

 

*Ακαδημαϊκός – Σύμβουλος Επιχειρήσεων και Εκπαίδευσης