Του Αμβρόσιου Προδρόμου*

Αποτελεί αναμφισβήτητο γεγονός ότι η μόλυνση του περιβάλλοντος είναι ένα από τα πιο σημαντικά προβλήματα, τα οποία αντιμετωπίζει ο πλανήτης μας.

Ως εκ τούτου, η προσπάθεια αντιμετώπισης του συγκεκριμένου προβλήματος αποτελεί βασική προϋπόθεση για την ανάπτυξη, αλλά και τη βελτίωση της ποιότητας της ζωής μας. Ένας από τους παράγοντες του περιβάλλοντος που έχουν επηρεαστεί σημαντικά τις τελευταίες δεκαετίες είναι ο θαλάσσιος παράγοντας, ο οποίος έχει βιαστεί σε τεράστιο βαθμό με αποτέλεσμα να επηρεάζεται άμεσα η ποιότητα της ζωής μας. Η αντιμετώπιση του προβλήματος δεν αποτελεί απλά αναγκαιότητα, αποτελεί μονόδρομο για τις σύγχρονες κοινωνίες οι οποίες βρίσκονται μπροστά σε σημαντικά διλήμματα.


Η Ευρωπαϊκή Ένωση, παρά τα όποια εσωτερικά προβλήματα και διαφορετικές προσεγγίσεις ως προς το θέμα, κυρίως λόγω διαφορετικών οικονομικών συμφερόντων, έχει καταφέρει τα τελευταία χρόνια να αναπτύξει έναν ελάχιστο κοινό παρονομαστή ο οποίος προσβλέπει στην προστασία των ωκεανών. Τα συμφέροντα αυτά δεν μπορούμε σε καμιά περίπτωση ούτε να τα παραγνωρίζουμε, αλλά ούτε και να τα υποτιμούμε αφού καθορίζουν τις πολιτικές της Ένωσης, και μικρές χώρες/νησιά όπως είναι η Κύπρος και η Μάλτα έχουν άμεσο ενδιαφέρον σε αυτές τις πολιτικές. Ως εκ τούτου, τόσο τα οργανωμένα σύνολα, όσο και οι πολίτες της χώρας μας θα πρέπει να έχουν γνώση των πολιτικών της Ένωσης σχετικά με το συγκεκριμένο θέμα.

Η προστασία των ακτών και των θαλασσών μας αντιμετωπίζει πολύπλοκα προβλήματα. Το θαλάσσιο και παράκτιο περιβάλλον μας υπόκειται σε σοβαρές πιέσεις τόσο από τις χερσαίες όσο και από τις θαλάσσιες πηγές ρύπανσης. Η ανάπτυξη της ναυτιλίας είναι μεν σημαντική από οικονομικής πλευράς, αλλά αυτή δεν είναι χωρίς προβλήματα και αρνητικές επιπτώσεις. Επίσης η αύξηση του κρουαζιέρων αναψυχής, καθώς επίσης και η ραγδαία αύξηση του ψαρέματος επιβαρύνουν σημαντικά το περιβάλλον και δημιουργούν την ανάγκη για συνολική προστασία. Φυσικά αυτοί δεν αποτελούν τους μοναδικούς λόγους ρύπανσης, αφού πολλά εργοστάσια και ξενοδοχειακές μονάδες που βρίσκονται στα παράλια επιβαρύνουν τους ωκεανούς και ειδικότερα κλειστές θάλασσες, όπως είναι η Μεσόγειος.

Η σχετική νομοθεσία της Ένωσης όσον αφορά την προστασία των ωκεανών εφαρμόστηκε προοδευτικά σε μια σειρά από τομείς όπως π.χ. η ρύθμιση της αλιείας μέσω της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής, ο έλεγχος της εισροής θρεπτικών ουσιών και χημικών ουσιών στα ύδατα μέσω της οδηγίας πλαίσιο για τα ύδατα (Water Framework Directive – WFD, 2000). Παρά την ανάπτυξη της συγκεκριμένης οδηγίας, αυτή δεν εφαρμόζεται από όλα τα κράτη-μέλη της Ένωσης στο βαθμό που θα έπρεπε και ως εκ τούτου τόσο το Ευρωκοινοβούλιο, όσο και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ασκούν πιέσεις για να ξεπεραστούν γραφειοκρατικά εμπόδια, αλλά και τα οικονομικά συμφέροντα. Ειδικά όσον αφορά τα μεγάλα παράκτια κράτη-μέλη, το πρόβλημα εφαρμογής της νομοθεσίας είναι ακόμα μεγαλύτερο.

Παράλληλα, άλλες πολιτικές έχουν εφαρμοσθεί όπως είναι η Οδηγία –Πλαίσιο για τη Θαλάσσια Στρατηγική (The Marine Strategy Framework Directive, 2002), καθώς επίσης και η Σύσταση του 2002 για την ολοκληρωμένη διαχείριση των παράκτιων ζωνών (The 2002 Recommendation on Integrated Coastal Zone Management), η οποία καθορίζει τις αρχές του υγιούς παράκτιου σχεδιασμού και διαχείρισης. Τέλος, η ανάπτυξη του πλαισίου Ολοκληρωμένης Θαλάσσιας Πολιτικής (Integrated Maritime Policy, 2007) επιδιώκει να παράσχει πιο ολοκληρωμένη προσέγγιση των θαλάσσιων θεμάτων, μέσα από τον αυξημένο συντονισμό μεταξύ των διαφόρων τμημάτων των κρατών-μελών της Ένωσης τα οποία είναι υπεύθυνα για τον καθορισμό πολιτικής, κάτι το οποίο θεωρείται ύψιστης σημασίας.

Το πρόβλημα της θαλάσσιας ρύπανσης και της διαχείρισης των ωκεανών αποτελεί σημαντικό πρόβλημα για την Ένωση, αλλά παράλληλα και βασική προτεραιότητα. Οι προαναφερθείσες οδηγίες και πολιτικές της Ένωσης αποτελούν σημαντικό βήμα προς την ορθή κατεύθυνση. Παρ’ όλο που πολλές χώρες δεν τις εφαρμόζουν πλήρως, χωρίς αυτές τις πολιτικές η κατάσταση θα ήταν πολύ χειρότερη και ο βιασμός των ωκεανών ακόμα μεγαλύτερος. Η Ένωση οφείλει να σταθεί στο ύψος των περιστάσεων, οι οποίες είναι όντως ιστορικές και να προστατεύσει τους ωκεανούς μέσα από μια συγκροτημένη πολιτική. Για την Κυπριακή Δημοκρατία, αυτό θα πρέπει να αποτελέσει βασική προτεραιότητα και μέσα από συγκεκριμένες επιστημονικά τεκμηριωμένες προτάσεις θα πρέπει να ανοίξει ξανά το θέμα.

 

*Ακαδημαϊκός, σύμβουλος Εκπαίδευσης & Επιχειρήσεων 

prodromou.a@outlook.com  

Μας έχεις Like στο Facebook ;