Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία: Ένα πράσινο μέλλον για τις επόμενες γενεές

Σχεδιασμός, δράσεις και προοπτική για τα επόμενα χρόνια από την ΕΕ

Του Κυριάκου Λοΐζου

Τον Νοέμβριο του 2019 το ΕΚ κήρυξε τον κόσμο και την Ευρώπη σε κατάσταση κλιματικής έκτακτης ανάγκης. Η σοβαρότητα της κατάστασης καταδεικνύεται και από τον όρο «κλιματική κρίση» που πλέον χρησιμοποιεί το ΕΚ.

Σε απάντηση, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία (ΕΠΣ) τον Δεκέμβριο του 2019 -ένα χάρτη πορείας για τη μετάβαση σε μια κλιματική ουδέτερη Ευρώπη έως το 2050.

 

Η Πράσινη Συμφωνία επιχειρεί να οργανώσει την ανάπτυξη της Ευρώπης με βάση ένα πιο βιώσιμο μοντέλο που στηρίζεται στο τρίπτυχο της ταυτόχρονης οικονομικής, κοινωνικής και περιβαλλοντικής ανάπτυξης. Η βιωσιμότητα αποτελεί σήμα κατατεθέν της Ευρώπης. Η Ευρώπη ξεκινά από ένα καλό επίπεδο βιώσιμων πρακτικών και διατηρεί σε πολλούς τομείς εξαιρετικές επιδόσεις, έχοντας υψηλό επίπεδο οικονομικής ανάπτυξης, κοινωνικής συνοχής, δημοκρατικές κοινωνίες και προσήλωση στη βιώσιμη ανάπτυξη, η οποία αποτελεί βασικό συστατικό στοιχείο των Ευρωπαϊκών Συνθηκών.

 

Οι στόχοι της ΕΠΣ

 

Επιπλέον, η ΕΠΣ αποτελεί τον οδικό χάρτη για την εκπλήρωση του στόχου της Ευρωπαϊκής Ένωσης για κλιματική ουδετερότητα μέχρι το 2050 σε συνδυασμό με τη δέσμευση για κοινωνικά δίκαιη μετάβαση και την ανάγκη υλοποίησης επενδύσεων ύψους 1 τρισ. ευρώ.

Για την επίτευξη του πιο πάνω μεγαλεπήβολου στόχου, απαιτούνται δράσεις σε όλο τα φάσμα της οικονομίας, όπως η στήριξη της βιομηχανίας με στόχο την καινοτομία (η ευρωπαϊκή βιομηχανία χρησιμοποιεί ανακυκλωμένα υλικά σε ποσοστό μόλις 12%), η ανάπτυξη καθαρότερων, φθηνότερων και πιο υγιεινών μορφών ιδιωτικών και δημοσίων μεταφορών (οι οποίες ευθύνονται για το 25% των εκπομπών) και η απανθρακοποίηση του ενεργειακού τομέα (η παραγωγή και η χρήση ενέργειας ευθύνονται για περισσότερο από το 75% των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου της ΕΕ). Επιπρόσθετα, η διασφάλιση της ενεργειακής απόδοσης των κτιρίων θα συμβάλει σημαντικά στο στόχο, καθώς αυτή τη στιγμή το 40% της κατανάλωσης ενέργειας οφείλεται στα κτίρια.
Αξίζει να σημειωθεί ότι από το 1990 έως το 2018 οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου μειώθηκαν κατά 23%, ενώ η οικονομία μεγεθύνθηκε κατά 61%.

 

 

Με την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία, η ΕΕ προσβλέπει στη βελτίωση της ποιότητας ζωής των σημερινών και των μελλοντικών γενεών, ενώ οι δράσεις στο άμεσο μέλλον θα έχουν πολλά οφέλη, όπως η διασφάλιση της δίκαιης και χωρίς αποκλεισμούς μετάβασης, η προστασία της ζωής των ανθρώπων και η αποκατάσταση της βιοποικιλότητας. Σημαντικό στοιχείο επίσης είναι πως η Συμφωνία βάζει τη βάση για να κινηθεί προς μία καθαρή και κυκλική οικονομία, ενώ θα βοηθήσει τις επιχειρήσεις να έχουν την πρωτιά στα καθαρά προϊόντα και τις καθαρές τεχνολογίες. Όλα μαζί και το καθένα ξεχωριστά θα αποτελέσουν παράδειγμα παγκόσμιας πρωτοπορίας.

Μετατρέποντας την πολιτική δέσμευση για κλιματική ουδετερότητα σε νομική υποχρέωση -όπως αναφέρθηκε πιο πάνω- στόχος του ευρωπαϊκού νόμου για το κλίμα είναι να κατοχυρωθεί στη νομοθεσία της ΕΕ ο στόχος της κλιματικής ουδετερότητας έως το 2050. Προβλέπεται να ολοκληρωθεί εντός του 2021 και το τελικό κείμενο θα πρέπει να λάβει έγκριση από το ΕΚ.

 

Συμπεράσματα του Δεκεμβρίου του 2020

 

Τον Δεκέμβριο του 2020 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τάχθηκε υπέρ ενός νέου δεσμευτικού ενωσιακού στόχου για καθαρή εσωτερική μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου κατά τουλάχιστον 55% έως το 2030 σε σύγκριση με τα επίπεδα του 1990. Πρόκειται για αύξηση 15 ποσοστιαίων μονάδων σε σχέση με το στόχο για το 2030, ο οποίος είχε συμφωνηθεί το 2014. Οι ηγέτες της ΕΕ κάλεσαν το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο να αποτυπώσουν το νέο στόχο στην πρόταση περί ευρωπαϊκού νόμου για το κλίμα και να προχωρήσουν σύντομα στην έκδοση του νόμου αυτού.

Οι ηγέτες της ΕΕ τόνισαν τη σημασία της κινητοποίησης δημοσίων πόρων και ιδιωτικών κεφαλαίων και υπενθύμισαν το συνολικό στόχο της διάθεσης τουλάχιστον του 30% του συνολικού ύψους των δαπανών από το ΠΔΠ και το NGEU στη δράση για το κλίμα.

 

Προκειμένου να προαχθεί η ανάπτυξη κοινών, παγκόσμιων προτύπων για την πράσινη χρηματοδότηση, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο κάλεσε την Επιτροπή να υποβάλει νομοθετική πρόταση για ένα ευρωπαϊκό πρότυπο πράσινου ομολόγου έως τον Ιούνιο του 2021 το αργότερο.

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο κάλεσε την Επιτροπή να αξιολογήσει τον τρόπο με τον οποίο όλοι οι οικονομικοί τομείς μπορούν να συμβάλουν καλύτερα στην επίτευξη του στόχου για το κλίμα με ορίζοντα το 2030 και να υποβάλει τις απαραίτητες προτάσεις, συνοδευόμενες από ενδελεχή εξέταση των περιβαλλοντικών, οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων σε επίπεδο κράτους-μέλους. Η Επιτροπή καλείται να εξετάσει ειδικότερα:

• τη διερεύνηση τρόπων για την ενίσχυση του συστήματος εμπορίας εκπομπών (ΣΕΔΕ) της ΕΕ,

• την υποβολή προτάσεων για μέτρα που θα επιτρέπουν στις ενεργοβόρες βιομηχανίες να αναπτύξουν και να εφαρμόσουν καινοτόμες, κλιματικά ουδέτερες τεχνολογίες, διατηρώντας παράλληλα τη βιομηχανική ανταγωνιστικότητά τους,

• την υποβολή προτάσεων για μηχανισμό συνοριακής προσαρμογής άνθρακα, ώστε να διασφαλίζεται η περιβαλλοντική ακεραιότητα των πολιτικών της ΕΕ και να αποφεύγεται η διαρροή άνθρακα κατά τρόπο συμβατό προς τον ΠΟΕ,

• την αντιμετώπιση ανησυχιών που αφορούν τον επιμερισμό των προσπαθειών, τη δικαιοσύνη και την οικονομική αποδοτικότητα, τη δασοκομία και τη χρήση γης και την αύξηση των εκπομπών και τη μείωση των καταβοθρών από αυτούς τους τομείς, ως αποτέλεσμα των αρνητικών επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής.

Ένα άλλο σημαντικό στοιχείο είναι η στρατηγική της ΕΕ για τη βιοποικιλότητα, η οποία έχει ως στόχο να θέσει τη βιοποικιλότητα της Ευρώπης σε πορεία ανάκαμψης έως το 2030, πράγμα που θα αποφέρει οφέλη για τους ανθρώπους, το κλίμα και τον πλανήτη. Οι δράσεις που προτείνονται στο πλαίσιο της στρατηγικής περιλαμβάνουν την ενίσχυση των προστατευόμενων περιοχών στην Ευρώπη και την αποκατάσταση υποβαθμισμένων οικοσυστημάτων με επέκταση της βιολογικής γεωργίας, μείωση της χρήσης φυτοφαρμάκων και δεντροφύτευση. Τα κράτη-μέλη αναγνώρισαν την ανάγκη να ενταθούν οι προσπάθειες με την καταπολέμηση των άμεσων και έμμεσων παραγόντων απώλειας της βιοποικιλότητας και υποβάθμισης της φύσης. Επανέλαβαν την έκκληση για πλήρη ενσωμάτωση των στόχων βιοποικιλότητας σε άλλους τομείς, όπως η γεωργία, η αλιεία και η δασοκομία, καθώς και για συνεπή εφαρμογή των μέτρων της ΕΕ στους τομείς αυτούς.

 

Η εθνικά καθορισμένη συνεισφορά της ΕΕ, η οποία προβλέπεται στη Συμφωνία του Παρισιού, θα επικαιροποιηθεί σύμφωνα με το νέο δεσμευτικό στόχο και θα υποβληθεί στη Γραμματεία της Σύμβασης – Πλαισίου των Ηνωμένων Εθνών για την κλιματική αλλαγή (UNFCCC) έως το τέλος του έτους. Ενόψει της 26ης συνόδου της Διάσκεψης των Μερών της UNFCCC, η οποία είναι προγραμματισμένη να διεξαχθεί στο Ηνωμένο Βασίλειο εντός του τρέχοντος έτους, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο επανέλαβε ότι η διεθνής δέσμευση είναι ζωτικής σημασίας για την επιτυχία στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και κάλεσε όλα τα άλλα μέρη, ιδίως τις μεγάλες οικονομίες, να προτείνουν τους δικούς τους φιλόδοξους στόχους και πολιτικές. Υπογράμμισε τη σημασία ισχυρής, συντονισμένης δράσης μέσω ενεργού ευρωπαϊκής κλιματικής διπλωματίας.

 

Το «αγκάθι» για το 2030 και η Σύνοδος Κορυφής για το Κλίμα

 

Καθώς πλησιάζει ο έκτος γύρος διοργανικών διαπραγματεύσεων («τριλογία») σχετικά με τον «Νόμο για το κλίμα», στις 20 Απριλίου, οι διαπραγματευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης συμφωνούν σε τουλάχιστον ένα πράγμα: ο ορισμός του στόχου της ΕΕ για το κλίμα το 2030 παραμένει το σημαντικότερο σημείο διαμάχης μεταξύ των συννομοθετών.

Προβλέποντας έναν «πολύ μακρύ» τριμερή διάλογο, ο Michael Bloss (Γερμανία), ο διαπραγματευτής των Πρασίνων / EFA, επέκρινε την πορτογαλική προεδρία ότι αρνήθηκε να διαπραγματευτεί γι’ αυτό το θέμα και για το στόχο του 2050 (το Κοινοβούλιο επιθυμεί στόχο κλιματικής ουδετερότητας που θα εφαρμοστεί σε όλα τα κράτη-μέλη, όχι μόνο στην ΕΕ συνολικά).

«Το Συμβούλιο δεν θέλει να απομακρυνθεί μια ίντσα από τη θέση του», είπε την Πέμπτη 15 Απριλίου σε δηλώσεις του στον Τύπο, ενώ θεωρεί ότι το Κοινοβούλιο είναι, αντιθέτως, ανοιχτό σε διαπραγματεύσεις.

Αρκετές χώρες τόνισαν την ανάγκη επίτευξης συμφωνίας στο τέλος του έκτου τριμερούς διαλόγου, ώστε η ΕΕ να μπορέσει να παρουσιάσει ένα βελτιωμένο στόχο του 2030 στις 22 Απριλίου στη διεθνή Σύνοδο Κορυφής για το Κλίμα που θα φιλοξενήσει ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, Τζο Μπάιντεν.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Eιδήσεις από την Κύπρο και τον κόσμο, όλη η επικαιρότητα στο dialogos.com.cy.
Ακολουθήστε μας και στο Google News.