Φώτος Κουζουπής: Ένας άνθρωπος μορφή της αντίστασης του 1974

Αντιστάθηκαν, φυλακίστηκαν, αλλά την ώρα της ανάγκης βρίσκονταν στην πρώτη γραμμή

 

Ο Ιούλιος του ’74 έγραψε με το αίμα των στρατιωτών και όσων αντιστάθηκαν στο πραξικόπημα το ρέκβιεμ της Κύπρου. Η προδοσία επιτεύχθηκε και οι συνέπειες των δράσεων των ακροδεξιών, αλλά και η άρνησή τους προς την ύπαρξη της Κυπριακής Δημοκρατίας, επέφεραν την τραγωδία της εισβολής.

 

Η προδοσία ήταν αποτέλεσμα των εκδιώξεων

Το μαρτυρικό 1974 δεν ήρθε στα ξαφνικά, ήταν απότοκο μίας σειράς ανελέητων καταδιώξεων και εκδικητικών εκδιώξεων των δημοκρατικών και αριστερών δυνάμεων από την ακροδεξιά και τα ΕΟΚΑβήτικα στοιχεία.

Από τις αρχές της δεκαετίας του ’70, οι ακροδεξιές ομάδες ήταν διάσπαρτες στην Κύπρο, έχοντας ως στόχο την κατάλυση της Κυπριακής Δημοκρατίας. Οι ομάδες αυτές είχαν στην κατοχή τους όπλα και πυρομαχικά, γεγονός που πολλές φορές υπέδειξε το ΑΚΕΛ προς τον τότε Πρόεδρο ότι θα είναι επιζήμιο για την Κύπρο.

Η «Χαραυγή», θέλοντας να τιμήσει ζώντες και νεκρούς ήρωες της μαύρης περιόδου, συνομίλησε με μία μορφή της αντίστασης της περιοχής της Αμμοχώστου, τον Φώτο Κουζουπή.

 

Του Κωστή Πιτσιλλούδη

Ο Φώτος Κουζουπής, γέννημα του 1954, βίωσε από πρώτο χέρι, από τα μαθητικά του χρόνια, όπως πολλοί άλλοι προοδευτικοί συμπατριώτες μας, τις αγριότητες της ακροδεξιάς κατά τις αρχές της δεκαετίας του ’70.

Σε μια κατάθεση ψυχής αναφέρει στη «Χ» πως η περίοδος που προηγήθηκε του πραξικοπήματος και της εισβολής ήταν πολιτικά έντονη στην Αμμόχωστο, με τις μαθητικές και όχι μόνο διαδηλώσεις να συνταράσσουν την πόλη. Τονίζει ότι η Αριστερά και οι δημοκρατικές δυνάμεις είχαν έντονη παρουσία στην πόλη και αντιστέκονταν στην ακροδεξιά και στα ΕΟΚΑβήτικα στοιχεία, που προέρχονταν κυρίως από την περιοχή της Καρπασίας και των Κοκκινοχωριών. Ο Φ. Κουζουπής φέρνει ως παράδειγμα την κυκλοφορία προβοκατόρικων φυλλαδίων από τα ακροδεξιά στοιχεία (1970-71) με αριστερά και δημοκρατικά μέλη της Παγκύπριας Ενιαίας Οργάνωσης Μαθητών (ΠΕΟΜ) σε σχολεία και συνοικίες του Βαρωσιού, σε μία προσπάθεια των υποστηρικτών της ΕΟΚΑ Β’ να τους στοχοποιήσει.

Υπογραμμίζει πως χαρακτηριστικές περιπτώσεις αποτελούν επίσης οι διάφορες δράσεις των ΕΟΚΑβητατζήδων και μέσα στα σχολεία, όπου έγραφαν απειλητικά συνθήματα όπως «Θάνατος στους κομμουνιστάς» και αναρτούσαν αφίσες του προδότη Γρίβα.

Το καλοκαίρι του 1973 ο Φ. Κουζουπής κατατάγηκε στην Εθνική Φρουρά, στο ΚΕΝ Αμμοχώστου και μετέπειτα στο 281 Τ.Π. στη Μύρτου (Κερύνεια).

Κατά την πρώτη περίοδο κατάταξής του, υπογραμμίζει, λόγω των πολιτικών του πεποιθήσεων δεχόταν άγριους ξυλοδαρμούς και καψόνι από ακροδεξιούς αξιωματικούς. Στις αρχές του ’74, προσθέτει, μεταφέρεται στο 201 Τ.Π. στην Αμμόχωστο.

Η ημέρα του πραξικοπήματος βρίσκει τον Φ. Κουζουπή να επιστρέφει στο τάγμα του, έπειτα από έξοδο. Στις τσέπες του, εξηγεί, είχε σημειωμένα τηλέφωνα που έλαβε από τους συναγωνιστές του, καθώς την προηγουμένη ημέρα είχε συναντήσεις με τις μακαριακές δυνάμεις.

Υπογραμμίζει πως τη Δευτέρα το πρωί εντός του στρατοπέδου ακούγονταν στη διαπασών χουντικά εμβατήρια και ύμνοι προς τον Γρίβα από τα μεγάφωνα του στρατοπέδου και εκείνη τη στιγμή κατάλαβε ότι την εξουσία την κατέλαβαν παράνομα οι ΕΟΚΑβητατζήδες.

Στη συνέχεια αναφέρει ότι βρισκόταν στα μαγειρεία για να κάψει τα έγγραφα που είχε στην κατοχή του, για να μην περιπέσουν στα χέρια των πραξικοπηματιών. Εκείνη τη στιγμή όμως, θυμάται, τον αντιλήφθηκε ένας ανθυπολοχαγός, ο Θ.Π. από τον Μαραθόβουνο, ο οποίος τον οδήγησε στο Διοικητήριο. Στο Διοικητήριο, προσθέτει, του έβγαλαν το χιτώνιο και άρχισαν να τον χτυπούν και να τον βρίζουν.

Στη συνέχεια, αναφέρει, οι φασίστες τον οδήγησαν στα πέντε κελιά του στρατοπέδου μαζί με άλλους 10 αριστερούς και προοδευτικούς στρατιώτες του συγκεκριμένου τάγματος: Αρτέμης Γιάλλουρος (Βατυλή), Μανώλης Μανώλη (Αγ. Νάπα), μ. Πέτρος Κέκκου (Κοντέα), Γεώργιος Πατσιάς (Κοντέα), Γεώργιος Ιωάννου (Λύση), Ιωάννης Κουτσού (Καλοψίδα), Νίκος Χατζηχαραλάμπους (Μαραθόβουνος), Λάμπρος Μακρομάλλης (Άχνα), Παπακασιανός (Βαρώσι) και  Γιαννάκης Ιωάννου (Βαρώσι, σκοτώθηκε την 20ή Ιουλίου στο Σακκάρια).

Όπως εξιστορεί στην εφημερίδα μας, πέρασε αυτές τις συγκλονιστικές στιγμές στα χέρια των φασιστών την ώρα που ο τουρκικός στρατός όδευε προς την Κύπρο. Η εισβολή ήταν προ των πυλών και η ιστορία έγραφε με μαύρο μελάνι το τέλος μίας εποχής για την Κύπρο και το λαό της. Επισημαίνει ότι κατά τις μέρες φυλάκισής τους και ενώ οι ΕΟΚΑβητατζήδες έστηναν φαγοπότι, τους ίδιους τους άφησαν νηστικούς και χωρίς νερό, εκτός από μία περίπτωση που τους έδωσαν ρεβίθια.

Τα βράδια, συνεχίζει ο Φ. Κουζουπής, τραγουδούσαν τραγούδια του Στέλιου Καζαντζίδη και του Μίκη Θεοδωράκη. Προσθέτει πως μαζί με τον Μ. Μανώλη τραγουδούσαν «Το Σφαγείο», με τους χαρακτηριστικούς του στίχους, «τακ τακ εσύ τακ τακ εγώ», για να κρατήσουν το ηθικό τους ακμαίο.

«Το πρωί της 18η Ιουλίου μπούκαρε στο κελί μου ο λοχαγός Κ., συνοδευόμενος από τον έφεδρο στρατιώτη Π., αδελφό γνωστού παπά, οι οποίοι με έβαλαν σε ένα ιδιωτικό αυτοκίνητο, στη θέση του συνοδηγού. Στο πίσω κάθισμα καθόταν ο στρατιώτης, ο οποίος με το όπλο του με σημάδευε στην πίσω πλευρά του κεφαλιού μου. Με μετέφεραν σε ένα χωράφι, όπου άρχισαν να με χτυπάνε με κλοτσιές, μπουνιές και με τυφέκιο, απειλώντας ότι θα με σκοτώσουν εάν δεν αποκάλυπτα πού βρίσκονταν τα όπλα των μακαριακών δυνάμεων, αλλά και διάφορα έγγραφα. Στη συνέχεια, ξεκίνησαν την εικονική εκτέλεση, δηλαδή διέγραψαν το κορμί μου με τουλάχιστον 38 σφαίρες. Έχασα τις αισθήσεις μου και όταν συνήλθα βρισκόμουν ξανά στο αυτοκίνητο με κατεύθυνση πίσω στο στρατόπεδο», περιγράφει.

Τους συλληφθέντες του 201 Τ.Π. οι πραξικοπηματίες τους επιστράτευσαν από τη 19η Ιουλίου, εκτός του αντιστασιακού Φ. Κουζουπή που τον έβγαλαν την ημέρα της εισβολής, όταν τον είχαν ανάγκη να υπερασπιστεί την πατρίδα.

Υπογραμμίζει ότι κατά την ίδια μέρα έλαβε μία εντολή θανάτου για να «γλιτώσει» ένα πενηντάρι πολυβόλο τύπου browning, τοποθετημένο σε όχημα, το οποίο βρισκόταν κάτω από τα τείχη της Αμμοχώστου, κοντά στον τ/κ θύλακα. Εξηγεί ότι φθάνοντας εκεί δέχθηκε καταιγιστικά πυρά προερχόμενα από τα τείχη της παλαιάς πόλης της Αμμοχώστου και ως εκ τούτου επέστρεψε πίσω στο λόχο του.

Επισημαίνει ότι μεταξύ της πρώτης και δεύτερης φάσης της εισβολής και ενώ υπήρχε εκεχειρία, δεν ήταν λίγες οι ασυγχώρητες στιγμές λεηλασιών και παρενοχλήσεων των τ/κ συνοικιών, ενώ την ίδια ώρα τα τουρκικά στρατεύματα προέλαυναν ολοένα και περισσότερο με κατεύθυνση τη Μεσαορία.

Ο Φώτος Κουζουπής έλαβε μέρος και κατά τη δεύτερη φάση της εισβολής, όταν πολλά από τα «παλικάρια» της ΕΟΚΑ Β’ και ανίκανοι στρατιωτικοί της εθνικοφροσύνης άφηναν πίσω τους, όπως είπε, τη βασιλεύουσα πόλη του Ευαγόρα.

 

Xορός ταγκό με ταίρι τον Χάρο

 

Η 14η Αυγούστου βρίσκει τον Φ. Κουζουπή στο φυλάκιο του Φτωχοκομείου, όπου διαδραματίστηκε ανταλλαγή πυρών.

Την επόμενη μέρα, όπως αναφέρει, γύρω στο μεσημέρι είδαν στο βάθος της θάλασσας, από την πλευρά της Καρπασίας, πλοία αλλά δεν ήταν ευδιάκριτα.

«Ρωτήσαμε τον ανθυπασπιστή Βέττα και μας απάντησε πως ήταν ελληνικά πλοία και θα κανονιοβολούσαν την εντός των τειχών πόλη και γι’ αυτό θα έπρεπε να απαγκιστρωθούμε από τα φυλάκια που είναι γύρω από τα τείχη», εξηγεί.

Οι στρατιώτες που παρέμειναν μαζί του επισημαίνει πως ήταν: ο έφεδρος στρατιώτης Βαγγέλης, δύο στρατιώτες από την Τύμπου, ο επιλοχίας Κωνσταντίνος Παπαμιχαήλ, ο δεκανέας Κυριάκος Τσίβικος και ο Λοΐζος Καπετάνιος.

Υπογραμμίζει πως κατά το απόγευμα άκουσαν ένα δυνατό βουητό και όταν κοίταξαν από τις θυρίδες, αντίκρισαν τουρκικά τανκς, όπου ένα εξ αυτών άρχισε να βάλλει κατά του φυλακίου.

Έχοντας ένα 30ρι browning και τα μαρτίνια τους, εξηγεί, ήταν αδύνατο να αμυνθούν αποτελεσματικά και οπισθοχώρησαν προς τη Νέα Σμύρνη. Προσθέτει επίσης πως η επταμελής ομάδα διασπάστηκε σε μία ομάδα από τέσσερις, συμπεριλαμβανομένου του ιδίου, και τρεις μόνοι τους.

Μετά από ορισμένες συναντήσεις με τουρκικά τανκς, εξιστορεί, βρέθηκαν στον Άγιο Λουκά και κατευθύνθηκαν προς το 201 Τ.Π.

«Έξω από το 201 Τ.Π. βρήκαμε τον τουρκικό στρατό σταθμευμένο και τότε κάναμε κυκλική επαναστροφή για να εισέλθουμε στο έδαφος των αγγλικών βάσεων και συνεχίσαμε να κατευθυνόμαστε προς την περιοχή του Φρενάρους», συμπληρώνει.

Eιδήσεις από την Κύπρο και τον κόσμο, όλη η επικαιρότητα στο dialogos.com.cy.
Ακολουθήστε μας και στο Google News.